Biotinetekort: Gebrek aan biotine (biotinedeficiëntie)
Biotine is een B-vitamine die verantwoordelijk is voor tal van lichaamsfuncties. Het komt voor in veel voedingsmiddelen en de voedingsbehoefte is klein. Een tekort is uiterst zeldzaam en treedt op bij onder andere enkele aandoeningen en het gebruik van medicijnen. Een biotinegebrek gaat gepaard met tal van symptomen, waaronder neurologische klachten, huidproblemen en oogaandoeningen. In de meeste gevallen volstaat het aanpassen van de voedingsstijl voor het behandelen van biotinedeficiëntie, maar in sommige gevallen zijn supplementen noodzakelijk. De vooruitzichten van een biotinetekort zijn tot slot goed wanneer de patiënt zich laat behandelen.- Functie van biotine, een vitamine B
- Biotine in de voeding
- Voeding
- Aanbevolen dagelijkse inname
- Epidemiologie
- Prevalentie en incidentie
- Geografische variaties
- Leeftijd en geslacht
- Mechanisme
- Absorptie en metabolisme
- Genetische factoren
- Verlies van biotine door medicijnen
- Oorzaken
- Aandoeningen
- Medicatie en medische behandelingen
- Voeding
- Risicofactoren
- Risicogroepen
- Zwangere vrouwen
- Ouderen
- Mensen met chronische ziekten
- Symptomen
- Alarmsymptomen
- Haarverlies
- Huidproblemen
- Neurologische symptomen
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling
- Aanpassingen in de voeding
- Supplementen
- Prognose
- Herstel na suppletie
- Langdurige deficiëntie en complicaties
- Complicaties
- Preventie
- Evenwichtig voedingspatroon
- Gebruik van biotinesupplementen
- Medische opvolging en controle
- Praktische tips voor het omgaan met biotinetekort
- Zorg goed voor jezelf
- Eet biotine-rijke voedingsmiddelen
- Raadpleeg je arts voor een supplement
- Let op symptomen van biotinetekort
- Versterk je haar en huid
- Overweeg de effecten van een laag biotineniveau op je energie
- Overweeg een uitgebalanceerd dieet met voldoende vitaminen
- Monitor je voortgang
- Zorg voor een goede algehele gezondheid
- Misvattingen rond biotinetekort
- Een biotinetekort komt vaak voor bij een normaal voedingspatroon
- Haaruitval is het enige symptoom van een biotinetekort
- Biotinetekort kan eenvoudig met een standaard bloedtest worden vastgesteld
- Het eten van rauwe eieren veroorzaakt altijd een biotinetekort
- Een tekort aan biotine heeft geen invloed op de algemene gezondheid
- Biotinesupplementen zijn altijd nodig om een tekort te behandelen
Extra biotine is nodig bij zwangere vrouwen / Bron: PublicDomainPictures, PixabayFunctie van biotine, een vitamine B
Biotine is een vitamine uit het B-complex die ook bekend staat als vitamine H of B7. Net zoals alle B-vitaminen is biotine oplosbaar in water. Het lichaam is bijgevolg niet in staat om deze vitamine te bewaren daar biotine oplost in water. Deze vitamine helpt het lichaam bij de omzetting van koolhydraten in glucose, wat het lichaam nodig heeft om energie te maken. Biotine helpt tevens bij de omzetting van vetten en aminozuren, wat het lichaam nodig heeft voor de bouw van eiwitten. Eiwitten zijn nodig om cellen te herstellen en te onderhouden. Biotine is nodig voor een gezonde huid, gezond haar, goed werkende ogen en een goede leverfunctie. Ook zwangere vrouwen hebben extra biotine nodig, omdat dit essentieel is voor de embryonale groei. De aanmaak van biotine gebeurt in de darmen door het microbioom (de bacteriepopulatie in de darm), en daarnaast is het mogelijk om biotine op te nemen via voedingsmiddelen.Biotine in de voeding
Voeding
Biotine bevindt zich in kleine hoeveelheden in tal van voedingsmiddelen, waaronder:- avocado's
- bananen
- biergist
- bloemkool
- champignons
- gekookte eieren (vooral de dooier)
- groene erwten en linzen
- noten (vooral amandelen, pinda's, pecannoten en walnoten)
- peulvruchten (vooral sojabonen, bonen, zwarte erwten)
- sardines
- volkorenproducten
- wortelen
- zonnebloemzaden
Aanbevolen dagelijkse inname
Een evenwichtige voeding is de beste bron van B-vitaminen. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor een volwassene is 30 microgram (mcg), terwijl de aanbevolen inname voor een kind 5 mcg per dag is. Zwangere vrouwen hebben 35 mcg per dag nodig.Epidemiologie
Biotinetekort, of biotinedeficiëntie, komt wereldwijd voor, maar de prevalentie varieert afhankelijk van de regio, voeding en specifieke risicofactoren. Het tekort aan biotine is relatief zeldzaam bij mensen die een gevarieerd en evenwichtig voedingspatroon volgen, aangezien biotine in veel voedingsmiddelen voorkomt, zoals eieren, noten, en volle granen. Bij specifieke bevolkingsgroepen en in bepaalde omstandigheden kan het tekort echter vaker optreden.Prevalentie en incidentie
De incidentie van biotinetekort is moeilijk exact vast te stellen, omdat het vaak niet wordt gediagnosticeerd, vooral in gevallen van milde symptomen. Het wordt vaak geassocieerd met andere aandoeningen, wat de diagnose kan bemoeilijken. Er zijn echter gevallen van biotinetekort die worden gerapporteerd bij mensen met bepaalde aandoeningen, zoals chronische ziekten, slecht voedingspatroon, of bij langdurige toediening van bepaalde medicijnen.Geografische variaties
In ontwikkelingslanden komt biotinetekort vaker voor, vooral in gebieden waar een eenzijdig voedingspatroon heerst, vaak met een overmatige afhankelijkheid van maïs, wat de biotineopname kan verminderen. In ontwikkelde landen is het minder gebruikelijk, maar het komt nog steeds voor bij bepaalde risicogroepen.Leeftijd en geslacht
Er zijn geen significante verschillen in de prevalentie van biotinetekort tussen mannen en vrouwen, maar het komt vaker voor bij ouderen, zwangere vrouwen en jonge kinderen, vooral als hun voeding niet voldoende biotine bevat.Mechanisme
Biotine speelt een essentiële rol in de stofwisseling, vooral in de processen van vetzuursynthese, gluconeogenese en aminozuurmetabolisme. Het mechanisme achter biotinetekort kan variëren, maar het is meestal het gevolg van een tekort aan biotine in de voeding of een verstoring in de absorptie of het gebruik ervan in het lichaam.Absorptie en metabolisme
Biotine wordt voornamelijk opgenomen in de dunne darm. Wanneer er een tekort is aan biotine in de voeding, of wanneer de absorptie ervan verstoord is door andere ziekten of medicijnen, kan het lichaam onvoldoende biotine verkrijgen, wat leidt tot deficiëntie.Genetische factoren
In zeldzame gevallen kan een genetische aandoening, zoals biotinedeficiëntie door defecte biotine transporteiwitten, leiden tot een verminderde opname van biotine in het lichaam. Deze genetische vormen van biotinetekort zijn echter uitzonderlijk en komen weinig voor.Verlies van biotine door medicijnen
Bepaalde medicijnen, zoals anti-epileptica en antibiotica, kunnen de biotineproductie of -absorptie verstoren, wat het risico op biotinetekort verhoogt. Dit kan zich uiten in symptomen zoals vermoeidheid, huidproblemen en haarverlies.Oorzaken
De oorzaken van biotinedeficiëntie zijn divers. De meest voorkomende oorzaak is biotinidasedeficiëntie, een erfelijke aandoening die de opname en het gebruik van biotine door het lichaam belemmert. Andere oorzaken kunnen zijn:Aandoeningen
De grootste oorzaak van een gebrek aan biotine is 'biotinidasedeficiëntie'. Alcoholisme kan de biotine-opname verminderen. Zwangere vrouwen die geen extra biotine innemen, lopen ook een verhoogd risico op een tekort. Verder kan een biotinedeficiëntie optreden bij patiënten met de ziekte van Crohn (aandoening met diarree en buikpijn), omdat de darmen onvoldoende voedingsstoffen kunnen opnemen.
Een oogbindvliesontsteking komt voor bij biotinidasedeficiëntie / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Biotinidasedeficiëntie is de meest voorkomende oorzaak van biotinedeficiëntie. Dit is een zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte die ongeveer 1 op de 60.000 pasgeboren baby’s treft. Door een genetische mutatie is het lichaam niet in staat om biotine te gebruiken, wat leidt tot een tekort. De symptomen van biotinidasedeficiëntie komen meestal na enkele weken of maanden tot uiting, hoewel de ziekte zich soms pas in de kindertijd manifesteert. De belangrijkste symptomen zijn:
- alopecia (haaruitval)
- ataxie (een slechte coördinatie)
- braken
- conjunctivitis (oogbindvliesontsteking)
- diarree
- eczeem (chronische huidaandoening met droge huid en jeukende huid)
- een ontwikkelingsachterstand
- gehoorverlies
- hepatomegalie (vergrote lever) (zelden)
- hypotonie (zwakke spieren)
- lethargie (slaperigheid)
- perioden van bewusteloosheid
- schimmelinfecties
- splenomegalie (vergrote milt) (zelden)
- spraakproblemen (zelden)
- toevallen
Een behandeling is nodig bij deze stofwisselingsaandoening, anders kan de patiënt in een coma raken of overlijden. Alle pasgeborenen krijgen echter een hielprik vlak na de geboorte om deze aandoening op te sporen.
Medicatie en medische behandelingen
Wanneer patiënten langdurig parenterale voeding krijgen, verhoogt dit het risico op een tekort aan biotine. Bij parenterale voeding krijgen patiënten hun voedingsstoffen via een ader toegediend (intraveneus). Ook langdurig gebruik van anti-epileptische medicatie kan een risicofactor zijn, omdat deze medicijnen de biotinewaarden in het lichaam kunnen verlagen. Het langdurig nemen van antibiotica kan bovendien de biotineproducerende bacteriën in de darm vernietigen.Voeding
Sommige voedselverwerkingstechnieken kunnen biotine in de voeding vernietigen. Rauwe eiwitten bevatten het eiwit ‘avidine’ dat de absorptie van biotine door het lichaam kan belemmeren.Risicofactoren
Risicofactoren voor biotinedeficiëntie omvatten:- Langdurig gebruik van parenterale voeding
- Langdurig gebruik van anti-epileptische medicatie
- Overmatig alcoholgebruik
- Onvoldoende biotine-inname bij zwangere vrouwen
- Bepaalde genetische aandoeningen zoals biotinidasedeficiëntie
Risicogroepen
Er zijn specifieke groepen mensen die een verhoogd risico lopen op biotinetekort. Deze risicogroepen omvatten mensen met bepaalde medische aandoeningen, zwangere vrouwen, en mensen met een eenzijdig voedingspatroon.Zwangere vrouwen
Tijdens de zwangerschap is er een verhoogde vraag naar biotine, en vrouwen die een tekort aan biotine hebben, kunnen last krijgen van vermoeidheid, huiduitslag en andere symptomen die gerelateerd zijn aan een deficiëntie. Een verhoogd risico bestaat bij vrouwen die een slecht voedingspatroon volgen.Ouderen
Ouderen hebben vaak een verminderde opnamecapaciteit in de darmen en een lagere biotinemetabolisme, wat hun risico op een tekort verhoogt. Bovendien kan het moeilijker zijn voor ouderen om voldoende biotine via de voeding binnen te krijgen.Mensen met chronische ziekten
Mensen met chronische ziekten, zoals diabetes, nierziekten of leverziekten, hebben vaak een verhoogd risico op biotinetekort, omdat deze aandoeningen de opname of het metabolisme van biotine kunnen verstoren.Symptomen
In de meeste gevallen beginnen de symptomen van een biotinetekort geleidelijk, maar ze kunnen progressief zijn. Volwassenen met een biotinegebrek ervaren mogelijk één of meer van de volgende tekenen:- anorexia (weinig eetlust)
- bloedarmoede (anemie)
- broze nagels
- conjunctivitis (oogbindvliesontsteking)
- depressie
- droge huid
- eczeem
- glaucoom (glaucoom)
- braken
- hallucinaties
- haaraandoeningen zoals haaruitval (alopecia)
- moeheid
- gezondheidsproblemen met de lever
- spierzwakte
- slechtziendheid
- spierpijn
- verandering van de huidkleur
