InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hyperkeratose (verhoorning huid): Vormen van verdikte huid

Hyperkeratose (verhoorning huid): Vormen van verdikte huid

Hyperkeratose (verhoorning huid): Vormen van verdikte huid Hyperkeratose (hyperkeratosis) is een huidaandoening waarbij de patiënt op bepaalde huidgebieden kampt met een verhoorning van de huid, waardoor de huid verdikt is. Dit gebeurt als gevolg van een ontsteking, als een beschermende reactie op druk of als gevolg van een genetische aandoening, waardoor een hogere productie van keratine tot stand komt. Hyperkeratose is een teken van diverse huidziekten, elk met eigen symptomen. De meeste vormen van hyperkeratose zijn te behandelen met medicatie. Ook zijn vele vormen van een verdikte huid te voorkomen.

Oorzaken: Verdikking van hoornlaag

In de vingernagels, het haar en de huid bevindt zich keratine (taai, vezelachtig eiwit). In sommige gevallen produceert het lichaam extra keratine waardoor een verdikking van de hoornlaag (bovenste huidlaag van de opperhuid) tot stand komt. Drukgerelateerde hyperkeratose treedt op als gevolg van overmatige druk, een ontsteking of irritatie van de huid. De huid reageert hierop door extra lagen keratine te produceren om de beschadigde huiddelen te beschermen. Niet-drukgerelateerde keratose komt op de niet-geïrriteerde huid voor, wellicht als gevolg van genetische factoren.

Risicofactoren van verdikte huid

Aandoeningen

Door een chronische ontsteking of infectie gaat het lichaam mogelijk als beschermende maatregel meer keratine produceren, met hyperkeratose als gevolg. Leukoplakie (verdikte witte vlekken in mond en wangen) is een andere risicofactor voor de verhoorning van de huid.

Blootstelling aan de zon vormt een risicofactor voor hyperkeratose / Bron: Blueeve, PixabayBlootstelling aan de zon vormt een risicofactor voor hyperkeratose / Bron: Blueeve, Pixabay

Omgevingsfactoren

Enkele omgevingsfactoren verhogen de kans op hyperkeratose:
  • blootstelling aan de zon
  • contact met chemicaliën
  • een voorgeschiedenis van roken of het gebruik van pruimtabak
  • frequente wrijving of druk
  • het lopen op blote voeten
  • intensieve handarbeid

Symptomen

Hyperkeratose gaat gepaard met een mogelijk breed scala aan symptomen. Alle symptomen hebben echter betrekking op een ruw of onregelmatige huidgebied dat anders aanvoelt dan de omringende huid.

Actinische keratosen

Door blootstelling aan de ultraviolette stralen van de zon ontstaan platte, ruwe, schuurpapierachtige plekken op de huid. Soms zijn de letsels slechts enkele millimeter groot. De letsels van actinische keratosen zijn een potentiële voorloper van huidkanker.

Eczeem

Deze chronische huidaandoening veroorzaakt een rode, droge, schilferende jeukende huid en kleine blaren. Meestal verschijnt de huiduitslag in plakkaten (plaques) of anders zijn de letsels als kleine bultjes op de huid zichtbaar. Pijn komt zelden voor bij eczeem. Eczeem resulteert uit allergieën, irriterende chemicaliën en andere factoren.

Eelt

Een callus (eelt) is een gebied met een verdikte huid dat zich meestal op de voeten bevindt. Af en toe ontwikkelt zich ook eelt op de vingers. Eelt is meestal gelijkmatig van vorm. In sommige gevallen gaat eeltvorming gepaard met pijn.

Epidermolytische hyperkeratose

Deze aandoening veroorzaakt vanaf de geboorte een zeer rode huid en ernstige blaarvorming van de huid. Naarmate de baby veroudert, ontstaan gebieden met een verdikte huid (hyperkeratose), vooral op de gewrichten. Ook enkele andere erfelijke aandoeningen veroorzaken mogelijk hyperkeratose.

Folliculaire hyperkeratose

Bij folliculaire hyperkeratose ontstaat een overmatige productie van keratine in de haarzakjes. Bij de huidaandoening ontstaan rode, ruwe, kegelvormige, verhoogde puistjes op de huid. Schilfering en jeuk zijn mogelijk. Vitaminetekorten zoals een tekort aan vitamine A, een tekort aan vitamine B, en een tekort aan vitamine E en een tekort aan essentiële vetzuren zijn risicofactoren voor deze ziekte.

Lichen planus

Bij lichen planus ontstaat een witte plek aan de binnenkant van de mond. Een ander mogelijk kenmerk is een jeukende, violette, schilferige plek elders op de huid. Af en toe zijn zelfs de geslachtsorganen getroffen. Lichen planus is mogelijk het resultaat van een abnormale reactie van het immuunsysteem.

Likdoorns

Een likdoorn is een vaak pijnlijk letsel dat zich meestal op of tussen de tenen ontwikkelt. Likdoorns hebben meestal een centraal letsel van zeer harde keratine met een iets zachtere buitenring van hard weefsel.

Plaque psoriasis

Bij plaque psoriasis ontstaat een overmatige opeenhoping van huidcellen. Hierdoor krijgt de patiënt te maken met een vaak zilverachtige, schilferige huiduitslag op de aangetaste gebieden.

Seborreïsche keratosen

Bij seborreïsche keratosen ontstaan kleine, goedaardige bruine tot zwarte huidgezwelletjes. Ze verschijnen op het gezicht, de romp, de armen of de benen. Seborreïsche hyperkeratosen komen zeer vaak voor en hebben geen bekende oorzaak anno april 2018.

Wratten

Bij wratten bevinden zich kleine bultjes op de huid van bijvoorbeeld de handen of voeten. Deze zijn het gevolg van een infectie met het humaan papillomavirus (HPV). De verspreiding van wratten verloopt meestal via direct contact maar ook met besmette voorwerpen zoals blootvoets lopen in een sportzaal of door het dragen van schoenen van een besmette patiënt.

Alarmsignalen

Wanneer pijn of ongemak ontstaat, is een bezoek aan de arts nodig. Ook bij tekenen van een huidinfectie (rode huid, warme huid, gezwollen huid of met pus gevulde bultjes) is medische hulp nodig.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek
Soms lijken hyperkeratose-plaques sterk op tekenen van huidkanker, waardoor patiënten de arts bezoeken voor een controle van de verdikte huidgebieden. De arts bekijkt de medische voorgeschiedenis van de patiënt en bepaalt een mogelijk onderliggende risicofactor voor de hyperkeratose.

Diagnostisch onderzoek
Een arts zet soms ook beeldvormende onderzoeken in om eventuele problemen met de botstructuur op te sporen. Ook is het dankzij deze testen mogelijk om de aanwezigheid van tumoren op of rond de hyperkeratotische gebieden op te sporen. Een ander diagnostisch hulpmiddel is een biopsie, waarbij de arts een huidmonster neemt en dit microscopisch laat onderzoeken op de aanwezigheid van kankercellen of andere celafwijkingen.

Behandeling van hyperkeratose

Ervaart een patiënt een aandoening die leidt tot verwijderbare letsels (bijvoorbeeld wratten), dan is een medische behandeling zeker nodig. De behandelingen voor hyperkeratose zijn afhankelijk van de vorm. De arts zet cryotherapie (behandeling via bevriezing) in of anders voert hij een lasertherapie uit (wrat verdampen). Bij psoriasis zet de arts stoffen in die de keratine afbreken om de verdikte huid af te schrapen. De arts schrijft soms ook medicijnen voor om hyperkeratotische gebieden te behandelen, zoals corticosteroïdencrèmes voor de behandeling van eczeem of lichen planus.

Prognose van huidaandoening

De verhoorning van de huid bestaat in veel pijnloze vormen. Sommige vormen gaan wel gepaard met wratten en eelt, maar deze zijn goed te behandelen. Ook andere vormen van hyperkeratose zijn doorgaans goed te behandelen. Hoe lang een vorm van hyperkeratose aanwezig is, is afhankelijk van de oorzaak. Likdoorns en eelt houden aan bij slecht passende schoenen. Wratten verdwijnen veelal vanzelf, al duurt dit mogelijk maanden tot jaren. Actinische keratosen of seborreïsche keratosen zijn chronisch van aard; ze verdwijnen niet zonder behandeling. Ook erfelijke vormen van hyperkeratose zijn levenslang aanwezig.

Het gebruik van zonnebrandcrème is aanbevolen / Bron: Dimitrisvetsikas1969, PixabayHet gebruik van zonnebrandcrème is aanbevolen / Bron: Dimitrisvetsikas1969, Pixabay

Preventie van verhoorning van de huid

Mensen dragen comfortabele, goed passende schoenen om wrijving en irritatie te voorkomen. Het dragen van speciale pleisters over likdoorns of eelt biedt verdere bescherming. Het is tevens niet aangewezen om met de blote voeten op plaatsen te komen waar zich mogelijk schimmels bevinden (kleedkamers, sportscholen of zwembaden). Voorts vermijden mensen risicofactoren voor eczeem, zoals droge lucht, sterk geparfumeerde zepen, agressieve chemicaliën of extreem warme of koude temperaturen. Ook het vermijden van stoffen die een allergie veroorzaken is nodig, zoals niet in contact komen met huidschilfers van huisdieren en stuifmeel. Deze veroorzaken namelijk mogelijk een huidontsteking. Bovendien is het nuttig om vochtinbrengende crèmes te gebruiken bij een droge, schilferende huid. Het dragen van zonnebrandcrème met een zonbeschermingsfactor van ten minste 30 is nodig telkens de persoon naar buiten gaat. Het dragen van beschermende kleding, zoals een hoed of lange mouwen biedt tot slot bescherming tegen actinische keratose.

Lees verder

© 2018 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Eelt en likdoorns & Oorzaak en behandelingEelt en likdoorns & Oorzaak en behandelingEelt is een stuk ruwe, verdikte huid op handen, voeten of ander plaatsen waar door druk of irritatie de huidcellen versn…
Eeltproblemen aan de voetenEeltproblemen aan de voetenOnze voeten hebben vaak veel te lijden en er kunnen dan ook snel huidproblemen optreden, als voetschimmel, eeltvorming e…
Psoriasis, een huidziekte met zware gevolgenPsoriasis is een ontsteking van de huid. Er zijn vijf soorten, elk met unieke tekenen en symptomen, zoals rode huid, wit…
Eelt: verwijderen eeltknobbels & eeltkloven op voet weghalenEelt: verwijderen eeltknobbels & eeltkloven op voet weghalenHoe kun je het beste eelt verwijderen of eeltknobbels weghalen? Men spreekt van eelt wanneer de bovenlaag van de huid (d…
Psoriasis: symptomen en oorzaakPsoriasis: symptomen en oorzaakPsoriasis is een vrij vaak voorkomende, rood schilferende huidziekte met voorkeur voor het behaarde hoofd, de strekzijde…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 13 april 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Folliculaire hyperkeratose van de huid: oorzaken, behandeling,
  • Hyperkeratose, hyperkeratotische
  • Hyperkeratosis, http://www.footfiles.com/subject/hyperkeratosis
  • Hyperkeratosis, https://www.drugs.com/health-guide/hyperkeratosis.html
  • Hyperkeratosis, https://www.eau-thermale-avene.sg/experts-skin/hyperkeratosis
  • Hyperkeratosis, https://www.firstderm.com/hyperkeratosis/
  • Hyperkeratosis, https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/htxt/Hyperkeratosis.htm
  • What is hyperkeratosis, http://www.advanced-dermatology.com.au/hyperkeratosis
  • What you should know about hyperkeratosis, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320667.php
  • Afbeelding bron 1: Blueeve, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Dimitrisvetsikas1969, Pixabay

Reageer op het artikel "Hyperkeratose (verhoorning huid): Vormen van verdikte huid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 12-09-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Huidziekten
Bronnen en referenties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!