Asteatotisch eczeem: Huidaandoening met bleekrode barstjes
Asteatotisch eczeem is een veelvoorkomende vorm van eczeem waarbij een droge huid de basis vormt van de symptomen van deze huidaandoening. Patiënten ervaren vaak een droge, jeukende en gebarsten huid, vooral op de onderbenen en handrug. De aandoening komt vooral voor bij ouderen tijdens de wintermaanden. De behandeling bestaat uit het bevochtigen van de huid in combinatie met medicijnen of crèmes om de jeuk te verlichten. Krabben aan de letsels wordt afgeraden, omdat dit de klachten kan verergeren.- Synoniemen van asteatotisch eczeem
- Epidemiologie
- Verhoogde incidentie in koudere klimaten
- Diagnose en herkenning
- Asteatotisch eczeem: Huidaandoening met bleekrode barstjes
- Epidemiologie
- Leeftijd en geslacht
- Seizoensgebonden variatie
- Mechanisme
- Huidbarrièreverstoring
- Ontstekingsmechanismen
- Oorzaken van huidaandoening
- Risicofactoren: Droge huid
- Aandoeningen
- Omgevingsfactoren
- Symptomen: Jeukende huid met bleekrode barstjes
- Diagnose en onderzoeken
- Behandeling: Huid bevochtigen
- Prognose
- Complicaties van craquelé-eczeem
- Preventie
- Praktische tips voor het leven met asteatotisch eczeem
- Volg een gezond voedingspatroon
- Zorg goed voor je huid
- Vermijd triggers
- Raadpleeg een arts voor medicatie
- Houd je huid goed gehydrateerd
- Bescherm je huid tegen extreme temperaturen
- Misvattingen rond asteatotisch eczeem
- Asteatotisch eczeem is gewoon een allergische reactie
- Asteatotisch eczeem is alleen een probleem voor oudere mensen
- Asteatotisch eczeem is hetzelfde als andere vormen van eczeem
- Asteatotisch eczeem geneest vanzelf zonder behandeling
- Asteatotisch eczeem kan alleen worden verlicht met medicatie
- Asteatotisch eczeem komt altijd door een onderliggende gezondheidsprobleem
- Asteatotisch eczeem is een ernstige huidaandoening
- Asteatotisch eczeem kan worden genezen met eenmalige behandeling
Synoniemen van asteatotisch eczeem
Synoniemen voor asteatotisch eczeem zijn:- asteatotische dermatitis
- craquelé-eczeem
- eczema craquelé
- seniele eczeem
- uitdrogingseczeem
- wintereczeem
- xerotisch (droog) eczeem
Epidemiologie
Asteatotisch eczeem, ook wel bekend als droog eczeem of winter eczeem, is een veelvoorkomende huidaandoening die gekarakteriseerd wordt door een droge, jeukende huid met barstjes, vaak geassocieerd met schilfering. Deze aandoening komt vooral voor bij ouderen, maar kan ook bij jongere volwassenen optreden, vooral in koudere klimaten. De prevalentie wordt geschat op ongeveer 1% tot 3% van de bevolking, hoewel dit afhankelijk is van het klimaat en andere omgevingsfactoren.Verhoogde incidentie in koudere klimaten
Asteatotisch eczeem komt vaker voor in koudere klimaten, waar de luchtvochtigheid laag is en de huid sneller uitdroogt. De aandoening wordt vaak erger tijdens de wintermaanden, wanneer de lucht droog en verwarmd is, wat bijdraagt aan het verergeren van de symptomen.Diagnose en herkenning
De diagnose wordt doorgaans gesteld door het klinische beeld van de huid, vaak na uitsluiting van andere aandoeningen zoals atopisch eczeem of psoriasis. In de meeste gevallen zijn geen verdere onderzoeken nodig, hoewel in ernstige gevallen huidbiopsieën of allergietests kunnen worden uitgevoerd.Asteatotisch eczeem: Huidaandoening met bleekrode barstjes
Epidemiologie
Asteatotisch eczeem komt voor bij ongeveer 1-3% van de wereldbevolking. Het komt vaak voor bij ouderen, vooral degenen met een geschiedenis van droge huid of eczeem. De prevalentie neemt toe met de leeftijd, aangezien de huidbarrière van ouderen verzwakt is. Vrouwen hebben een grotere kans om deze aandoening te ontwikkelen dan mannen, voornamelijk door hormonale veranderingen. De aandoening komt vaker voor in gematigde klimaten, waar de luchtvochtigheid laag is in de wintermaanden.Leeftijd en geslacht
De aandoening wordt vaak gezien bij mensen van middelbare leeftijd en ouderen, met een verhoogde incidentie na de leeftijd van 50 jaar. Er is een lichte overrepresentatie van vrouwen, die mogelijk te maken hebben met veranderingen in de hormonale balans die invloed hebben op de huidbarrière.Seizoensgebonden variatie
Asteatotisch eczeem vertoont seizoensgebonden variaties, waarbij de symptomen verergeren in de wintermaanden wanneer de luchtvochtigheid laag is en de huid meer vatbaar is voor uitdroging. Dit kan leiden tot jeuk, barstjes en ontsteking van de huid.Mechanisme
Asteatotisch eczeem ontstaat als gevolg van een verstoring in de huidbarrière. De huid wordt droger, waardoor er scheurtjes en barstjes ontstaan. De aandoening is vaak geassocieerd met een tekort aan lipiden in de huid, wat de hydratatie en bescherming tegen externe factoren vermindert. Dit veroorzaakt ontsteking en irritatie, die de karakteristieke symptomen van het eczeem zoals jeuk en roodheid veroorzaken.Huidbarrièreverstoring
De huidbarrière speelt een cruciale rol in het handhaven van de vochtbalans. Bij asteatotisch eczeem is deze barrière verzwakt door een gebrek aan lipiden en ceramiden. Dit leidt tot overmatige waterverdamping, wat de huid verder uitdroogt en vatbaar maakt voor ontstekingen.Ontstekingsmechanismen
De ontsteking wordt voornamelijk veroorzaakt door een verhoogde activiteit van immuuncellen zoals T-cellen. Dit zorgt voor de afgifte van ontstekingsmediatoren, die de huid rood en ontstoken maken.Oorzaken van huidaandoening
De exacte oorzaak van craquelé-eczeem is onbekend anno augustus 2024, maar het ontstaat waarschijnlijk als gevolg van een combinatie van uitdroging van de huid (vochtverlies uit de hoornlaag van de huid) en een abnormale immuunreactie.Risicofactoren: Droge huid
Aandoeningen
Zelden is craquelé-eczeem het eerste teken van hypothyreoïdie (een traag werkende schildklier), een zinktekort, ondervoeding, ernstig gewichtsverlies of kanker (zoals een lymfoom, borstkanker en longkanker).
Sommige medicijnen verhogen de kans op asteatotisch eczeem
/ Bron: Stevepb, Pixabay
Omgevingsfactoren
Vooral ouderen zijn aangetast door craquelé-eczeem, met name in de winterperiode wanneer de huid droger is. De aandoening treft beide geslachten en komt het vaakst voor in een koud klimaat. Herhaald gebruik van zepen bij ouderen leidt tot verlies van lipiden (vetten) in de hoornlaag van de huid, wat een rol speelt bij de ontwikkeling van craquelé-eczeem. Andere risicofactoren zijn warme baden of douches, verwarmde huizen met lage luchtvochtigheid, een familiegeschiedenis van de huidaandoening, leven op grote hoogte of in de woestijn. Zeer sporadisch verschijnt deze vorm van eczeem na het gebruik van diuretica (plaspillen), retinoïden (acitretine, isotretinoïne) en proteïnekinaseremmers.
Symptomen: Jeukende huid met bleekrode barstjes
De aandoening treft vooral de onderbenen en de handrug, maar ook de romp en andere lichaamsdelen kunnen aangetast zijn. Grote delen van het lichaam kunnen getroffen worden door de huidziekte. De patiënt heeft een jeukende huid, schilferige huid en droge huid met bleekrode barstjes. Door de jeuk gaan patiënten vaak krabben, wat leidt tot een gebarsten (craquelé) huid (gebarsten huid). Ernstige symptomen kunnen resulteren in secundaire dermatitis met gegeneraliseerde roodheid, plaatselijke zwelling en blaarvorming op het huidoppervlak.Diagnose en onderzoeken
De arts doorloopt eerst de medische geschiedenis van de patiënt en onderwerpt deze aan een grondig lichamelijk onderzoek. Vervolgens voert hij een bloedonderzoek uit om huidinfecties uit te sluiten. Huidafkrabsels worden microscopisch onderzocht om structuren die behoren tot schimmels op te sporen. Daarnaast is een huidbiopsie van een letsel nodig om de diagnose te bevestigen. Een patholoog onderzoekt het weefselmonster onder de microscoop. Omdat veel klinische aandoeningen vergelijkbare tekenen vertonen, kunnen aanvullende onderzoeken nodig zijn om andere ziekten uit te sluiten.
Vochtinbrengende crèmes zijn aanbevolen / Bron: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Behandeling: Huid bevochtigen
Het is belangrijk om zeep te vermijden. Het regelmatige gebruik van verzachtende middelen, vaselinecrèmes en vochtinbrengende lotions wordt aanbevolen om de huid vochtig te houden. Een koel bad met vochtinbrengende badolie kalmeert de huid. Bij het baden of douchen mag het water niet te warm zijn. Vrij verkrijgbare anti-jeukcrèmes kunnen nuttig zijn om de jeuk te verlichten. Verder is het verstandig om kamers in huis te bevochtigen met een luchtbevochtiger. Indien de huid erg ontstoken is, kan de arts een milde topische (op de huid toegepaste) steroïde (ontstekingsremmende) crème voorschrijven.Prognose
Bij de meeste patiënten verdwijnt de aandoening door voldoende huidbevochtiging. Bij ernstige symptomen is medische hulp noodzakelijk. De aandoening kan soms terugkeren tijdens de winter en kan chronisch aanwezig zijn.Complicaties van craquelé-eczeem
Asteatotisch eczeem veroorzaakt zelden complicaties, maar in sommige gevallen kunnen bacteriële en schimmelinfecties optreden. Het krabben aan de huid kan leiden tot bloedingen en zweervorming, wat een geschikte omgeving vormt voor bacteriën en schimmels. Chronische aandoeningen kunnen mogelijk gepaard gaan met emotionele stress.Preventie
Volgende maatregelen kunnen het risico op het ontwikkelen van craquelé-eczeem verlagen of de klachten verminderen:- de blootstelling aan koud, droog weer vermijden, vooral voor mensen die gevoelig zijn voor de huidaandoening
- de juiste luchtvochtigheid in huis handhaven tijdens de winterperiode
- een beschermende crème of vochtinbrengende crème over de hele huid aanbrengen ter bescherming van de bovenste huidlaag
- erg warme douches en baden vermijden
