InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hyperventilatie: Snelle & diepe ademhaling, vaak door ziekte

Hyperventilatie: Snelle & diepe ademhaling, vaak door ziekte

Hyperventilatie: Snelle & diepe ademhaling, vaak door ziekte Een patiënt met hyperventilatie heeft een snelle en diepe ademhaling. Diverse milde tot ernstige emotionele en fysieke aandoeningen veroorzaken hyperventilatie. Vaak treden bij ernstige of levensbedreigende oorzaken van hyperventilatie ook bijkomende symptomen op. Als een patiënt hyperventileert, is het van essentieel belang om rustig te blijven en zelfzorgmaatregelen in te zetten om de ademhalingssnelheid te verlagen. Wanneer een medische aandoening aan de basis ligt van de hyperventilatie, moet de arts dit probleem verhelpen om de hyperventilatie onder controle te krijgen.

Wat is hyperventilatie?

Gemiddeld gebeuren ongeveer twaalf tot vijftien ademhalingen per minuut. Het lichaam ademt meestal automatisch uit, zonder dat een persoon daarover hoeft na te denken. Een normale ademhalingsfrequentie zorgt ervoor dat zuurstof in de longen terechtkomt en kooldioxide het lichaam kan verlaten. Hyperventilatie duidt op een snelle ademhaling, waarbij patiënten ook vaak dieper gaan ademen dan normaal. Als een patiënt hyperventileert, is de balans van gassen verstoord doordat te veel koolstofdioxide uit het lichaam verwijderd wordt. Wanneer de kooldioxidegehalten laag worden, wijzigt de zuurtegraad (pH) van het bloed. Dit leidt tot de aandoening alkalose (te lage zuurgraad van het bloed) met zwakte tot gevolg.

Risicofactoren van te diep en te snel ademen

Angst, paniek of stress

Eén van de meest voorkomende oorzaken van hyperventilatie is emotionele stress, waaronder stress, paniek, nervositeit of angst. Angst is dan ook het meest geassocieerde symptoom van hyperventilerende patiënten. Circa de helft van de patiënten die hyperventileren door angst, lijdt ook aan een psychiatrische of psychische aandoening. Hyperventilatie veroorzaakt door emoties bestempelen artsen soms als het 'hyperventilatiesyndroom'.

Diabetische ketoacidose

Diabetische ketoacidose is een complicatie van diabetes mellitus (suikerziekte). Dit treedt op wanneer het lichaam niet genoeg insuline voor energie heeft en in plaats daarvan vet gaat verbranden. Als het lichaam te lang afhankelijk is van vetten, bouwen zich ketonen (soort bijproducten) in het lichaam op. Hyperventilatie is één van de symptomen van diabetische ketoacidose. Andere symptomen zijn misselijkheid, een overmatige dorst (polydipsie) en frequent urineren (pollakisurie).

Grote hoogte

Wanneer een persoon zich op grote hoogte bevindt, nemen de luchtdruk en het zuurstofniveau af, wat het ademen bemoeilijkt. Op grote hoogte moeten de longen harder werken om zuurstof in het lichaam te krijgen. Op een hoogte van ongeveer 8000 voet leidt een laag zuurstofniveau tot ademhalingsproblemen, waaronder hyperventilatie. Bij sommige patiënten start hyperventilatie op een hoogte van minder dan 8000 voet. Patiënten met astma (chronische ontsteking van de luchtwegen in de longen) hebben bijvoorbeeld op lagere hoogten reeds ademhalingsproblemen.

Hoofdletsels

De hersenen spelen een essentiële rol bij het beheersen van de ademhaling. Als een patiënt een hoofdwonde heeft, leidt dit tot veranderingen in de ademhalingsfrequentie, inclusief hyperventilatie. Bijkomende symptomen van een hoofdletsel zijn hoofdpijn, misselijkheid en verwardheid. Alle patiënten met een ernstig hoofdletsel moet onmiddellijk naar een arts gaan.

Infecties

Sommige soorten infecties in het lichaam leiden tot hyperventilatie, zoals een longontsteking. Hierdoor gebeurt een zwelling en een opeenhoping van vocht in de longen (longoedeem), wat leidt tot een snelle ademhaling. Ook door sepsis (bloedvergiftiging) gaan patiënten mogelijk hyperventileren.

Longaandoeningen veroorzaken mogelijk pijn op de borst / Bron: Freestocks.org, PexelsLongaandoeningen veroorzaken mogelijk pijn op de borst / Bron: Freestocks.org, Pexels

Longziekten

Bepaalde longaandoeningen, zoals emfyseem (longaandoening met kortademigheid en hoesten), een chronische obstructieve longziekte (COPD), een longembolie (afsluiting van een slagader in de longen) en astma, bemoeilijken soms het ademen. De luchtwegen versmallen, waardoor het lichaam harder moet werken om lucht in de longen te krijgen, wat leidt tot een snelle ademhaling. Als een longziekte hyperventilatie veroorzaakt, treden mogelijk andere symptomen op zoals een piepende ademhaling (stridor), pijn op de borst en hoesten.

Andere oorzaken

Andere oorzaken van het snel en diep ademhalen zijn:

Hoofdpijn treedt mogelijk op bij een hyperventilatie-aanval / Bron: Geralt, PixabayHoofdpijn treedt mogelijk op bij een hyperventilatie-aanval / Bron: Geralt, Pixabay

Symptomen

Het belangrijkste symptoom van hyperventilatie is een snelle ademhaling. Een snelle ademhaling veroorzaakt lage koolstofdioxidegehalten in het lichaam, wat tot bijkomende klachten leidt.

Symptomen die geassocieerd zijn met een hyperventilatie-aanval zijn onder andere:

Alarmsymptomen bij te snelle en diepe ademhaling

In sommige gevallen is het moeilijk om te bepalen of hyperventilatie het gevolg is van een medische aandoening of emotionele stress. Als hyperventilatie ernstig is of als het de eerste keer is dat een patiënt dit ervaart, is het raadzaam om medische noodhulp te zoeken.

Als de volgende symptomen gepaard gaan met hyperventilatie, is spoedhulp nodig:
  • een blauwe of grijsachtige kleur van de lippen, huid of vingers (cyanose)
  • een bloeding
  • flauwvallen
  • koorts
  • pijn op de borst
  • verwardheid

Diagnose en onderzoeken

Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek
Hyperventilatie heeft vele mogelijke oorzaken, dus het is belangrijk dat de arts alle symptomen van een patiënt kan beoordelen. Hiervoor heeft hij een medische geschiedenis nodig. Verder is een lichamelijk onderzoek vereist waarbij de arts ook de ademhalingssnelheid controleert.

Diagnostisch onderzoek
De arts zet mogelijk bijkomende onderzoeken in:
een arteriële bloedgastest: Deze test meet de hoeveelheid zuurstof en koolstofdioxide in het bloed. Deze test bepaalt of hyperventilatie het kooldioxidegehalte in het bloed heeft verlaagd.
een bloedonderzoek
een CT-scan van de borstkas
een elektrocardiografie (ECG: hartfilmpje)
een röntgenfoto van de borstkas
een ventilatie- / perfusiescan van de longen om de ademhaling en de longcirculatie te meten

Behandeling van hyperventileren

De behandeling voor hyperventilatie is gericht op het verlagen van een snelle ademhaling zodat de ademhalingssnelheid normaliseert.

Zelfzorg

Als hyperventilatie mild is en optreedt als gevolg van angst of stress, volstaat een thuisbehandeling om het ademhalingsritme weer te normaliseren. Dankzij een buikademhaling concentreert een patiënt zich op de ademhaling vanuit zijn middenrif in plaats van vanuit de borst. Ook door het neusgat ademen is aanbevolen in plaats van een mondademhaling uit te voeren. De patiënt kan het best afwisselend een enkel neusgat blokkeren en door een ander neusgat ademen. Verder gaat de patiënt liggen en verwijdert hij alle strakke kledij, zoals een riem, een das of een te strakke bh. Vervolgens probeert hij te ontspannen. Meditatie is een ander nuttig instrument om de ademhaling te vertragen. Verder zijn enkele EHBO-tips voor hyperventilatie beschikbaar.

Professionele medische behandeling

Een arts tracht de onderliggende oorzaak van hyperventilatie te behandelen zodat de te snelle en diepe ademhaling in de toekomst niet meer optreedt. Wanneer hij bijvoorbeeld diabetische ketoacidose aanpakt, zal de ademhalingssnelheid weer normaliseren.

Wanneer hyperventilatie te wijten is aan psychische problemen, zoals angst of paniekaanvallen, bestaat de behandeling uit:
  • anti-angst medicijnen
  • cognitieve gedragstherapie (CBT)
  • fysiotherapie voor het aanleren van ontspanningstechnieken, ademhalingsoefeningen en een buikademhaling
  • psychotherapie of counseling

Lees verder

© 2018 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
HyperventilatieHyperventilatie is heel vervelend. Het heeft vaak een angstige werking op de persoon en in combinatie met een paniekaanv…
Wat te doen bij klachten van hyperventilatieWat te doen bij klachten van hyperventilatieHyperventilatie is geen ziekte maar wel zeer vervelend als men het verkrijgt. Zo kunnen er lichamelijke als psychische p…
Vitale functiesVitale functies zijn de functies van je lichaam, die veranderen van uur tot uur. Er zijn 4 fitale functies; ademhaling,…
Hyperventilatie: symptomen, oorzaken en behandelingHyperventilatie: symptomen, oorzaken en behandelingAls je angstig of erg gespannen bent, kan dat veel klachten geven, waaronder hyperventilatie. Als je hyperventileert, da…
Hyperventilatie: symptomen en oefeningenHyperventilatie: symptomen en oefeningenHyperventilatie zorgt voor een gevoel van kortademigheid. Wie dit meemaakt, kan makkelijk in paniek raken. Wat zijn de s…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 7 november 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Everything you need to know about hyperventilation, https://www.health24.com/Medical/First-aid/Breathing-emergencies/Hyperventilation-Client-20120721
  • How To Treat Hyperventilation Syndrome, https://www.verywellhealth.com/how-to-treat-hyperventilation-syndrome-1298890
  • Hyperventilation, https://medlineplus.gov/ency/article/003071.htm
  • Hyperventilation: Causes and what to do, https://www.medicalnewstoday.com/articles/323607.php
  • What Causes Hyperventilation?, https://www.healthline.com/symptom/hyperventilation
  • What is hyperventilation?, https://www.webmd.com/lung/lung-hyperventilation-what-to-do#1
  • Afbeelding bron 1: Freestocks.org, Pexels
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Hyperventilatie: Snelle & diepe ademhaling, vaak door ziekte"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Gepubliceerd: 09-11-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Longaandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!