Buikgriep: vaak is de oorzaak een virus
Bij plotselinge diarree en braken wordt gesproken van buikgriep. De oorzaak is meestal een virus en men kan zich hier erg ziek door voelen. Het is een zeer besmettelijke infectie. Bij jonge kinderen en oudere mensen bestaat het gevaar van uitdroging. Hoe raakt men hiermee besmet, hoelang duurt de infectie en wat is verder handig om te weten?Buikgriep, wat is dat?
Wat in de volksmond buikgriep wordt genoemd, is een ontsteking van de slijmvliezen van de maag, dunne en dikke darm. Het heeft niets met de echte griep of het griepvirus te maken. De officiële naam voor buikgriep is gastro-enteritis. Als gastro-enteritis wordt veroorzaakt door een virus wordt gesproken van virale gastro-enteritis. Er zijn jaarlijks wereldwijd zo’n 3 tot 5 miljard gevallen van virale gastro-enteritis en zo'n 10 miljoen mensen sterven aan de gevolgen ervan. In Nederland krijgen elk jaar ongeveer 4,5 miljoen mensen buikgriep.Wat zijn de ziekteverschijnselen van virale gastro-enteritis?
De meest algemene ziekteverschijnselen zijn:- buikpijn
- overgeven
- koorts
- verminderde eetlust
- waterige diarree
De ontlasting bevat bijna nooit slijm of bloed. Ook kan men last hebben van hoofdpijn of spierpijn. Er ontstaat snel een groot verlies van vocht en elektrolyten (zouten) door het braken en de diarree, wat gevaarlijk kan worden voor met name oudere mensen en jonge kinderen. In dat geval is soms opname in een ziekenhuis nodig, om via een infuus dit tekort aan te vullen.
Hoe raakt men ermee besmet?
Buikgriep, acute virale gastro-enteritis, is een zeer besmettelijke aandoening.De besmettingsweg is 'van ontlasting naar de mond' (faecaal-oraal) wat behalve direct contact op deze manier - zoals bij kleine kinderen vaak gebeurt - ook betekent dat overdracht van het virus gebeurt door onvoldoende handen wassen na toiletbezoek. Het virus is aanwezig in de ontlasting en ook in het braaksel. Bij het braken kan het virus ook via de lucht anderen besmetten. Indirect kan de besmetting optreden door voedsel dat door een besmet persoon is bereid, of via drinkwater dat verontreinigd is met ontlasting waarin het virus voorkomt.
Welke virussen veroorzaken gastro-enteritis?
Er zijn verschillende (groepen) virussen die gastro-enteritis kunnen veroorzaken; de meest voorkomende zijn:[OLIST]Rotavirus
Norovirus
Astrovirus
Adenovirus[/OLIST]
1.Rotavirus
het virus:
Dit virus werd in de jaren '70 van de vorige eeuw ontdekt en is de belangrijkste oorzaak van diarree en uitdroging bij jonge kinderen; dit geldt voor zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden. Het komt het meeste voor bij kinderen onder de 2 jaar en dan voornamelijk op een leeftijd tussen de 3 en 15 maanden. De infectie duurt meestal 4 tot 6 dagen. Voor hun 3e verjaardag hebben de meeste kinderen al eens een infectie met rotavirus gehad.Volwassenen kunnen het rotavirus ook krijgen, bijvoorbeeld door contact met een besmet kind, maar zijn er over het algemeen niet zo ziek van als kinderen.
incubatietijd:
De periode tussen het moment van besmetting en het uitbreken van de ziekteverschijnselen is 1 tot 3 dagen.
bijzonderheden:
In gebieden met een gematigd klimaat komen de meeste infecties in de wintermaanden voor. Het rotavirus is verantwoordelijk voor 6% van de sterfgevallen van jonge kinderen. Er bestaat een vaccin voor het rotavirus, maar dit wordt niet vergoed omdat het niet in het rijksvaccinatieprogramma zit. Rotavirus is bestand tegen de meeste ontsmettingsmiddelen; het enige middel dat goed desinfecterend werkt is chloor.
2.Norovirus
het virus:
Het norovirus heeft een aantal verschillende typen en werd vroeger ook aangeduid met Norwalk-virus, genoemd naar de plaats Norwalk, Ohio, Verenigde Staten. Daar is deze groep virussen ontdekt na een uitbraak in deze plaats eind jaren 60 van de vorige eeuw.
incubatietijd:
De tijd tussen het vermoedelijke tijdstip van besmetting en ziek worden is 15 tot 48 uur.
bijzonderheden:
Infecties met het norovirus kunnen zich het hele jaar voordoen. Het zijn meestal oudere kinderen en volwassenen die erdoor geïnfecteerd raken. Van alle gevallen van virale gastro-enteritis in Nederland, 4,5 miljoen dus, komt een half miljoen voor rekening van het norovirus. Bekeken over alle leeftijdsgroepen is dit virus de voornaamste oorzaak van dit ziektebeeld.
De klachten duren ongeveer 1 tot 4 dagen, maar men kan zich heel ziek voelen. Het begint meestal opeens met braken, dat ook voorkomt als projectielbraken: dit wordt zo genoemd omdat het erg heftig kan verlopen. Kinderen hebben meestal meer last van braken, terwijl volwassenen vaker diarree hebben van dit virus. Behalve de bovengenoemde klachten kan ook spierpijn optreden. Een infecie met dit virus kan voor sommige mensen langer duren en ook ernstiger verlopen: bijvoorbeeld bij jonge kinderen en oudere mensen. Aan de ander kant zijn er ook mensen die er niet ziek van worden maar die zijn - omdat ze het virus kunnen doorgeven - wel besmettelijk zijn voor anderen.
Men schat dat over de hele wereld ongeveer 50% van de aanvallen van gastro-enteritis door het Norovirus worden veroorzaakt. Er ontstaan nog al eens uitbraken op plaatsen waar mensen dicht bij elkaar verblijven, zoals cruiseschepen, gevangenissen, ziekenhuizen en verpleeghuizen.
Oesters
Het eten van rauwe schelpdieren blijkt de kans op besmetting met het norovirus behoorlijk te vergroten. Dat is gebleken uit een onderzoek van de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA) uit 2008. In het algemeen geldt dat schelpdieren (mosselen, oesters) vaak besmet zijn met het norovirus, waarbij moet worden opgemerkt dat dit vaker het geval is bij Engelse en Franse schelpdieren dan bij Nederlandse. Mosselen zijn vaker besmet dan oesters, maar omdat mosselen bijna altijd verhit worden voor consumptie wordt het risico weer verkleind. Maar de kans om besmet te raken met het norovirus door het eten van rauwe oesters is groot (Bron: Noordhollands Dagblad, 3 maart 2011).
3.Astrovirus
het virus:
Een infectie met het astrovirus komt voor bij mensen van alle leeftijden, maar meestal zijn het zuigelingen en jonge kinderen die geïnfecteerd raken. De meeste besmettingen doen zich voor in de winter.
incubatietijd:
De periode tussen het moment van besmetting en het uitbreken van de ziekteverschijnselen is 3 tot 4 dagen.
bijzonderheden:
De verschijnselen die door dit virus worden veroorzaakt zijn te vergelijken met die van een mild verlopende rotavirusinfectie.
4.Adenovirus
het virus:
Het adenovirus staat op de vierde plaats voor wat betreft de oorzaak van virale gastro-enteritis bij kinderen, het gaat dan om 10 tot 15 % van de gevallen. Er zijn 49 typen van bekend die verschillende ziektebeelden kunnen veroorzaken; de typen 40 en 41 zijn belangrijk als oorzaak van gastro-enteritis.
incubatietijd:
De periode tussen het moment van besmetting en het uitbreken van de ziekteverschijnselen is 3 tot 10 dagen.
bijzonderheden:
De overdracht van het virus gebeurt op dezelfde manier als bij het rotavirus; bij infecties met het adenovirus komt echter niet het hoge sterftecijfer voor. Wel zijn het ook bij dit virus voornamelijk kinderen jonger dan 2 jaar die ziek worden. Het belangrijkste ziekteverschijnsel is diarree, die zo'n 1 tot 2 weken duurt. Na een infectie kan het virus nog een aantal maanden worden uitgescheiden via de ontlasting. Dit virus kan lange tijd overleven buiten de gastheer. Infecties met het adenovirus komen het hele jaar door voor, maar er is een lichte piek in de zomermaanden.
Hoe wordt duidelijk dat het om een virus het gaat?
Het ziektebeeld dat bij virale gastro-enteritis voorkomt is meestal duidelijk genoeg om de diagnose te stellen. Als er toch onderzoek in het laboratorium wordt gedaan richt dit zich op het aantonen van het specifieke antigeen van het virus in de ontlasting. Deze zogenaamde sneltesten bestaan voor een aantal van de virussen en de uitslag is dan snel bekend.Waaruit bestaat de behandeling?
Gastro-enteritis veroorzaakt door een virus gaat vanzelf weer over, er bestaat geen behandeling voor. Wel is het belangrijk om te zorgen dat het vochttekort wordt aangevuld om uitdroging te voorkomen. Dit gevaar bestaat als gevolg van het overgeven en de diarree; het grootste risico op uitdroging lopen jonge kinderen en ouderen. Het kan het handig zijn om ORS (Oral Rehydration Solution) te gebruiken: kant en klare zakjes die suikers en zouten bevatten, en die met water kunnen worden ingenomen. Ze zijn vrij verkrijgbaar bij de apotheek. Eventueel kan met de dokter overlegd worden.Gevoel van misselijkheid doorbreken
Als het stadium van overgeven voorbij is maar het gevoel van misselijkheid blijft nog hangen, kan het moeilijk zijn dit te doorbreken. Komt de misselijk nog van het virus of komt het omdat er al een tijdje niets is gegeten? Een middel om het gevoel van misselijkheid te doorbreken en zo weer voorzichtig te kunnen gaan eten is gemberpoeder. Doe een theelepeltje hiervan in een glas thee en drink het met kleine slokjes op. Gember staat erom bekend dat het het gevoel van misselijkheid kan verdrijven. Gemberpoeder is gewoon bij de supermarkt verkrijgbaar, bij de kruiden. Wie niet zo van de smaak van gember houdt kan suiker in de thee doen.
Hoe kan verdere verspreiding van het virus worden voorkomen?
Omdat deze infectie zeer besmettelijk is kan het virus makkelijk worden overgedragen op andere mensen. Er is een aantal voorzorgsmaatregelen dat kan worden genomen om de kans op besmetting kleiner te maken:- iemand die ziek is mag geen eten klaarmaken tot 3 dagen nadat de klachten zijn verdwenen
- iedereen in de buurt van de zieke moet goed de handen wassen na toiletbezoek, voor (bereiden) van eten, enz.
- handdoeken zeer regelmatig verschonen
- het toilet en alle onderdelen die daarbij aangeraakt worden dagelijks schoonmaken met een chlooroplossing (1 op 40)
- was kleding en beddengoed waar braaksel en/of ontlasting op zit bij hoge temperatuur, liefst bij 90 graden
