InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Beroepsziekte: toxische encefalopathie

Beroepsziekte: toxische encefalopathie

Toxische encefalopathie is een neurologische aandoening die op kan treden na (langdurige of hevige) blootstelling aan giftige stoffen. Omdat men doorgaans vooral op het werk met dergelijke stoffen in aanraking komt, wordt het een beroepsziekte genoemd. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute toxische encefalopathie en chronische toxische encefalopathie. chronische toxische solvent encefalopathie (schildersziekte) is de meestvoorkomende chronische toxische encefalopathie.

Beroepsziekte: toxische encefalopathie

"Encefalopathie" is een term die gebruikt wordt om hersenziektes aan te duiden. Letterlijk betekent encefalopathie dan ook "ziekte van de hersenen". Toxische encefalopathie is een aandoening de hersenen die veroorzaakt wordt door giftige stoffen. Sommige giftige stoffen hebben een algemeen toxisch effect, andere hebben een zeer specfiek neurotoxisch effect.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute toxische encefalopathie en chronische toxische encefalopathie. Acute toxische encefalopathie ontstaat vrij snel na een (zeer) hoge blootstelling aan giftige stoffen, bijvoorbeeld oplosmiddelen, zwavelwaterstof en bestrijdingsmiddelen. Symptomen van acute toxische encefalopathie zijn onder meer:
  • Bewustzijnsverlaging of bewustzijnsverlies
  • Ontremming van het centraal zenuwstelsel
  • Verlies van motorische controle
  • Epileptische aanvallen
  • Psychotische verschijnselen

Chronische toxische encefalopathie is een syndroom met een sluipend begin, waardoor men vaak helemaal niet door heeft dat men ziek aan het worden is. De intensiteit van de symptomen verschilt per veroorzakende stof. Chronische solvent encefalopathie is de meestvoorkomende vorm van chronische toxische encefalopathie. Deze mensen zijn blootgesteld aan oplosmiddelen. Deze vorm van chronische toxische encefalopathie wordt ook wel schildersziekte of organopsychosyndroom genoemd. Symptomen van chronische toxische solvent encefalopathie zijn onder meer:
  • Moeheid
  • Aandachtsproblemen
  • Geheugenklachten
  • Alcoholintolerantie
  • Emotionele instabiliteit
  • Prikkelbaarheid
  • Hoofdpijn
  • Depressiviteit

Classificatie van ernst van chronische solvent encefalopathie

In 1985 is door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een classificatieschema opgesteld voor de ernst van chronische solvent encefalopathie. Er zijn diverse factoren van invloed op de ernst van chronische solvent encefalopathie, waaronder de psychologische disfunctie, de mate van psychologisch lijden, de financiële compensatie van arbeidsongeschiktheid en eventuele andere lichamelijke aandoeningen. Jonge mensen hebben doorgaans een grotere kans op herstel. Vroegtijdige herkenning van toxische encephalopathie is daarom erg belangrijk.

StadiumMinimale duur van blootstellingSymptomenVerschijnselen na stoppen van de blootstelling
1. Neurastheen syndroomWekenSubjectieve klachten van somberheid, prikkelbaarheid en moeheidGeen; wanneer men meerdere malen kortdurend blootgesteld is soms wel
2. Matig ernstige chronische toxische encefalopathieEnkele jarenObjectiveerbare klachten als stoornissen in de motorische vaardigheid, de aandacht en het geheugen. Daarnaast subjectievere klachtenSoms onveranderd, vaak enige verbetering maar zelden volledig herstel
3. Ernstige chronische toxische encefalopathieVaak vele jarenVerheviging van klachten genoemd bij 2. en een dementieel beeldHoogstens minimale verbetering

Bij wie komt toxische solvent encefalopathie voor?

Dagelijks komen duizenden mensen door hun beroep in aanraking met oplosmiddelen. Hierbij kan je denken aan schilders, autospuiters, (scheeps)schoonmakers, autoschadeherstellers, vloerbedekkingleggers en drukkers. Zij kunnen blootgesteld worden aan onder andere benzeen, styreen en tolueen. De hoeveelheid waarin zij blootgesteld worden verschilt echter per beroep. Hoewel er door de jaren heen diverse maatregelen getroffen zijn om de blootstelling aan schadelijke stoffen te verminderen, is het probleem nog steeds actueel. De concentratie oplosmiddelen in de lucht is afhankelijk van diverse factoren, waaronder het gehalte toxische stof in het product, de vluchtigheid van de toxische stof, hoe het product aangebracht wordt, de omgevingstemperatuur en ventilatie.

Hoe vaak komt chronische toxische solvent encefalopathie voor?

In de jaren 1997 tot en met 2007 werden in Nederland meer dan 2.500 patiënten met een vermoeden van chronische solvent encefalopathie doorverwezen naar gespecialiseerde centra. Uiteindelijk kregen 400 mensen de diagnose chronische solvent encefalopathie stadium 2. Slechts 3% van deze mensen was van het vrouwelijk geslacht.

Behandeling van chronische toxische solvent encefalopathie

Op dit moment is er nog geen medicijn of therapie gevonden die de klachten van chronische toxische solvent encefalopathie goed aan kunnen pakken. Er zijn echter wel een aantal manieren om specifieke klachten te verminderen, zoals analgetica of ontspanningsoefeningen bij hoofdpijn, antidepressiva of psychotherapie bij depressieve klachten en anxiolytica of gedragstherapie bij angstklachten.

Neurotoxische stoffen in beroepen met specifieke klachten

Naast oplosmiddelen zijn er nog meer giftige stoffen die chronische toxische encefalopathie kunnen veroorzaken. Sommige van deze hebben specifieke neurologische gevolgen of typerende klachten.

StofBlootstellingTypische neurologische afwijkingenOverige afwijkingen
ArseenProductie pigment, bestrijdingsmiddelenPijnPigmentatie, keratose (wrachtige plekken op de huid), nierschade en darmklachten
EthyleenoxideSterilisatie van medische instrumenten
FenoxyazijnzuurOnkruidbestrijdingParkinsonisme
KwikChloorproductie, instrumentmakers, tandartsenTremor (trillingen)Nier- en longschade, gebrek aan eetlust
LoodAccufabrieken, oude verflagen, schietbaan
MangaanChemie, pigmenten, lassenParkinsonisme
MethanolOplossen van celluloselakAandoeningen van oogzenuwen, parkinsonisme
ThalliumRattenkruidPijn, sensorische stoornissen, autonoom zenuwstelsel aandoeningenHaaruitval, nierschade, darmklachten, huidontstekingen
ZwavelkoolstofKunstzijde- en cellulosefabricageParkinsonismeBloedvatvernauwing

Lees verder

© 2011 - 2019 Melod, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ziekte van de hersenen: encefalopathieZiekte van de hersenen: encefalopathieHersenziekte: creutzfeldt, alzheimer, BSE, parkinson, kuru, gerstmann. Er zijn verschillende hersenziekten met allemaal…
SchildersziekteSchildersziekteVerfdampen zijn gevaarlijker dan men denkt. Het is daarom wel begrijpelijk dat sinds het jaar 2000 schilders alleen nog…
Toxische hepatitis: symptomen, oorzaak en behandelingToxische hepatitis: symptomen, oorzaak en behandelingToxische hepatitis is een ontsteking van de lever in reactie op bepaalde stoffen waaraan je blootgesteld bent. Toxische…
Wat is het Wernicke-Korsakoff syndroom?Wat is het Wernicke-Korsakoff syndroom?Het Wernicke-Korsakoff syndroom is een gevolg van een tekort aan thiamine (vitamine B) en kan veroorzaakt worden door ja…
Hepatische encefalopathie: Hersenaandoening door leverziekteHepatische encefalopathie: Hersenaandoening door leverziektePatiënten met een chronische leverziekte ervaren mogelijk diverse wijzigingen inzake het gedrag, de stemming, de spraak,…
Bronnen en referenties
  • Laan, van der G., Pal, T. M. & Bruynzeel, D. P. (2010) Beroepsziekten in de praktijk. Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam

Reageer op het artikel "Beroepsziekte: toxische encefalopathie"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Gerard Molenaar, 19-02-2012 23:09 #1
Er komen steeds meer bio- en mestvergisters t.b.v. gasverwarming en opwekking van elektriciteit.
Deze installaties brengen (zeker met onzorgvuldig beheer) de nodige gevaarlijke stoffen in de omgeving, die gevaarlijk zijn voor de gezondheid. Zoals H2S (zeer giftig), maar ook methaan en andere stoffen komen in het milieu terecht.

Infoteur: Melod
Gepubliceerd: 02-07-2011
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!