InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Hypo en hyper bij diabetes

Hypo en hyper bij diabetes

Er is sprake van een hypoglykemie als de hoeveelheid glucose in het bloed van een diabetespatiënt te sterk daalt. Dit wordt ook wel een hypo genoemd. Er is sprake van een hyperglykemie als de hoeveelheid glucose in het bloed van een diabetespatiënt te sterk stijgt. Maar wat zijn precies de oorzaken daarvan? En hoe herken je het?

Wat is een hyper?

Hyperglykemie (hyper) betekent hoge bloedglucosewaarde. Normaal schommelt de hoeveelheid glucose in het bloed tussen de 4 en de 10 mmol/l. Meestal spreek je van een hyper als de bloedglucosewaarde boven de 10 mmol/l is. Een deel van de klachten wordt veroorzaakt door de hoge bloedglucosewaardenwaardoor het lichaam meer urine produceert om het teveel aan glucose af te scheiden. Hierdoor zal de patiënt extra vocht verliezen en om dit te compenseren ook dorst krijgen. Er is een tekort aan brandstof doordat de glucose de cel niet in kan, dit veroorzaakt weer de klachten van moeheid. Je lichaam heeft echter wel energie nodig. Je vetcellen worden daarvoor gebruikt. Als deze worden verbrand, ontstaan er afvalstoffen die ketonen worden genoemd. Deze ketonen plas je uit en met een speciaal teststripje kun je de urine op ketonen controleren.

Soorten

  • Reactieve hyperglykemie (is als reactie op een eerder die dag doorgemaakte hypoglykemie).
  • Somogyi-effect (als reactie van een nachtelijke hypoglykemie bij een nuchtere bloedglucose).
  • Diabetische ketoacidose (DKA)
  • Hyper-osmolair hyperglykemisch non-ketotisch syndroom (HHS): meest extreme vormen van ontregelde diabetes.
  • Insulinedeficiëntie staat hier centraal. Vaak is bij deze vormen klinische behandeling nodig. DKA kan ontstaan bij een niet gediagnosticeerd type 1 diabetes maar kot vaker voor bij patiënt die wel bekend zijn met diabetes. Vaak zijn bijkomende ziekten de oorzaak. Deze hebben dan geleid tot insulineresistentie en een verhoogde insulinebehoefte. HHS komt vaak voor bij type 2 diabetes. De ernst wordt vooral bepaald door de mate van hyperglykemie en door de hoogte van de plasmaosmolariteit (die is gerelateerd aan de mate van bewustzijnsstoornis).

Oorzaken

  • te weinig insuline, te weinig bloedsuikerverlagende tabletten of vergeten dosering
  • dieetfouten, bijvoorbeeld te veel koolhydraten
  • spanningen, emotie of stress
  • ziekte, koorts, infecties of ontstekingen
  • minder dan normale lichaamsbeweging, inspanning of activiteit

Kenmerken

  • veel plassen
  • erge dorst
  • droge mond en tong
  • veel drinken (polydipsie)
  • vermagering
  • honger
  • vermoeidheid, slaperigheid
  • wazig zien
  • prikkelingen, tintelingen en doof gevoel
  • droge ogen
  • hardnekkige infecties

Bij DKA komt ook voor:

  • ketose
  • metabole acidose (dat is een te lage pH (< 7.35) van het bloed, dat wordt veroorzaakt door een overschot aan zure of een tekort aan basische stoffen). Bij te lage waarden worden de negatieve effecten van de acidose op hartfunctie, microcirculatie, insulineresistentie en bewustzijn groter.
  • moeilijke ademhaling (snel en diep)
  • adem ruikt naar aceton
  • vaak buikpijn, misselijkheid en overgeven.

Bij HHS komt ook voor:

  • hyperosmolariteit (dit is dehydratie, dehydratie verstoort de hersenfunctie, en men kan in coma raken).
  • dehydratie (een tekort aan vocht, een verhoogd verlies van lichaamsvochtigheid, zonder dat er andere vochtigheid wordt opgenomen).
  • bewustzijnsstoornissen

Maatregelen tegen een hyper?

Als je insuline gebruikt, dan moet je meestal extra insuline bijspuiten om de hyper te voorkomen. Verder kunnen de volgende maatregelen genomen worden:
  • het controleren van de bloedsuikerspiegel
  • het eventueel controleren van de urine op suiker en/of ketonen.
  • extra drinken, met name water; vermijd drinken van suikerhoudende dranken
  • contact opnemen met je (huis)arts of diabetesverpleegkundige
  • neem bij braken altijd contact op met je (huis)arts!
  • Indien tabletten worden gebruikt om de diabetes te reguleren, kan het beste direct contact opgenomen worden met de arts.

Verschijnselen hypo

  • Zweten
  • Trillen/beven
  • Duizeligheid
  • Bleekheid
  • Honger
  • Angst/onrust
  • Hoofdpijn
  • Vermoeidheid
  • Wisselend humeur
  • Dubbelzien
  • Agressief gedrag
  • Hartkloppingen
  • Onwillekeurige bewegingen
  • Voorbijgaande spierverlamming
  • Spiertrekkingen
  • Coma met wijde pupillen

Oorzaken

  • Te veel insuline gespoten
  • Te veel tabletten ingenomen
  • Onvoldoende of te laat gegeten
  • Grote lichamelijke inspanning
  • Hoge omgevingstemperatuur
  • Medicijnen die het effect van bloedglucoseverlagende tabletten versterken
  • Overmatig alcoholgebruik

Wat zijn de gevolgen van een hypo?

Op zich is het hebben van een hypo niet erg. Maar als de hoeveelheid glucose langer te laag is kan het zijn dat de hersenen niet meer goed functioneren. Het kan dan voorkomen dat de patiënt bewusteloos raakt, of zelfs in coma.

Hoe kun je een hypo voorkomen?

Een hypo kun je voorkomen door het glucose gehalte in het bloed op peil te houden. Dit kun je doen door op tijd te eten waardoor het glucose gehalte niet zo ver kan zakken. Bij een grote lichamelijke inspanning is het belangrijk dat er tussendoor iets gegeten wordt. Je kunt ook de hoeveelheid insuline verlagen zodat er wat meer glucose in het bloed blijft.

Wat kun je doen bij een hypo?

Zodra de eerste tekenen van een hypo zich voordoen, moeten snel opneembare koolhydraten of suikers worden in genomen, bijvoorbeeld in de vorm van suikerklontjes, limonade of vruchtensap. Dan, na ongeveer 5 minuten, moeten langzaam opneembare koolhydraten worden in genomen, bijvoorbeeld door een boterham te eten. Dit om te voorkomen dat de bloedglucosespiegel alsnog te veel daalt. Voor mensen met diabetes is het dus altijd handig om suikerklontjes ofzo bij te hebben. Wanneer de patiënt net voor en net na een hypo de glucosespiegel te meten weet hij of zij hoeveel koolhydraten je moet eten. Na een hypo is er vaak extra veel glucose in het bloed omdat het lichaam zelf een hypo probeert te voorkomen.
© 2013 - 2019 Sjoerdvo, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hypoglykemie: oorzaak, symptomen en behandelingHypoglykemie: oorzaak, symptomen en behandelingBij hypoglykemie, ook wel hypo genoemd, krijgen de cellen van het lichaam geen glucose. Dat geeft problemen omdat glucos…
Diabetes en ontregelingenDiabetes en ontregelingenHet behandelen van diabetes is een lastige zaak die op zeer veel nauwkeurigheid en precisie aankomt. Ondanks allerlei vo…
Hypoglykemie: duizelig, moe, trillen, zweten en hoofdpijnHypoglykemie: duizelig, moe, trillen, zweten en hoofdpijnHypoglykemie kan zich uiten door de symptomen duizelig, moe, trillen, zweten en hoofdpijn. Hypoglykemie, vaak kortweg 'h…
Hypoglykemie (Hypoglycemie)Hypoglykemie (Hypoglycemie)Hypoglykemie (hypoglycemie) - een schommelende of een te lage bloedsuikerspiegel. Hypoglykemie is eigenlijk het tegenove…
Diabetes type 2: oorzaak, verschijnselen, behandelingDiabetes type 2: oorzaak, verschijnselen, behandelingDiabetes is een stofwisselingsziekte die niet te genezen is. De ziekte kan ingrijpende gevolgen hebben voor je leven. Bi…
Bronnen en referenties
  • Lesmateriaal
  • Diabetsfonds

Reageer op het artikel "Hypo en hyper bij diabetes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sjoerdvo
Gepubliceerd: 04-04-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!