InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > C. acnes-schouderinfectie: diagnose, behandeling & preventie

C. acnes-schouderinfectie: diagnose, behandeling & preventie

C. acnes-schouderinfectie: diagnose, behandeling & preventie Schouderinfecties kunnen voorkomen na een operatie aan de schouder. In dit gebied is Cutibacterium acnes (C. acnes) de meest voorkomende veroorzaker van laaggradige infecties. Preventiemethoden als desinfectie van de huid en antibiotica blijken niet effectief te zijn in het voorkomen van deze infecties. Laaggradige C. acnes-infecties zijn moeilijk te diagnosticeren door het gebrek aan typische ontstekingsverschijnselen, waardoor patiënten vaak met onverklaarbare klachten rondlopen. Als een schouderinfectie eenmaal gediagnosticeerd is, zijn de behandelopties zeer beperkt.

Prevalentie van schouderinfecties

Infecties na een schouderoperatie komen niet vaak voor: de cijfers lopen uiteen van 4% in primaire tot 18% in revisieoperaties. In 60-80% van de mensen die een revisieoperatie ondergaan van een schouderprothese worden schouderinfecties veroorzaakt door C. acnes (Kim 2014, Horneff 2015).

Bron: Kalhh, PixabayBron: Kalhh, Pixabay

Wat is C. acnes?

C. acnes, ook wel bekend als Propionibacterium acnes, is een bacterie die grofweg bij iedereen op de huid aanwezig is en normaal gesproken onschadelijk is. C. acnes bevindt zich in de talgklieren van onze huid, waar het leeft van talg. De bacterie komt vooral voor in vettige huidgebieden, zoals op de schouder, omdat zich daar veel talgklieren bevinden (Patel 2009). Tijdens schouderoperaties kan deze bacterie wel gevaarlijk zijn door de wond te infecteren. Wanneer de talgklieren worden doorgesneden tijdens de incisie, kan C. acnes vanuit de talgklieren in de wond en op de instrumenten van de chirurg terecht komen (Falconer 2016), met alle gevolgen van dien.

Laaggradige infecties

C. acnes veroorzaakt vooral laaggradige infecties, omdat het een niet-virulente bacterie is. Dat houdt in dat de bacterie-infectie zich niet vroegtijdig uit, maar juist sluimerend aanwezig is en daardoor langzamerhand problemen kan veroorzaken. Bij deze laaggradige infecties is er geen sprake van typische infectieverschijnselen, zoals verhoogde infectieparameters in het bloed, roodheid en zwelling, maar is er vaak alleen sprake van pijn en stijfheid. Op de lange termijn kunnen deze infecties zelfs leiden tot loslaten en disfunctioneren van de schouderprothese, wat de kwaliteit van leven voor de patiënt vermindert en waar extra kosten mee gemoeid gaan (Cheung 2008, Zeller 2007).

Bron: Gmad, OpenclipartBron: Gmad, Openclipart

Diagnostiek

Het herkennen van laaggradige C. acnes-infecties is erg lastig door de atypische symptomen. In veel ziekenhuizen wordt een infectie overwogen als er sprake is van verhoogde infectiewaarden in het bloed. Doordat dit niet het geval is bij een C. acnes-infectie (Grosso 2014, Frangiamore 2015, Villacis 2014), wordt een laaggradige infectie meestal niet door de orthopeden overwogen. Als er verder geen duidelijke oorzaak is voor de pijn en stijfheid die mensen met zo'n infectie hebben, kan de orthopeed besluiten om een punctie af te nemen. Tijdens een punctie wordt een naald in het schoudergewricht gebracht om vocht te verzamelen. Dat vocht wordt vervolgens opgestuurd naar het laboratorium voor analyse. Toch blijken zulke puncties vaak negatief te zijn voor C. acnes als hij eigenlijk wel aanwezig is (Dilisio 2014, Grosso 2014), waardoor deze infecties zeer waarschijnlijk vaker voorkomen dan dat men anno 2019 denkt. Een andere methode om een infectie vast te stellen is door het afnemen van kweken tijdens een schouderoperatie. In dat geval worden stukjes weefsel of kunstmateriaal, zoals aanwezige schroeven of ankers, opgestuurd naar het laboratorium om vervolgens gekweekt te worden op kweekplaatjes. Deze laatste methode kan in 2019 gezien worden als 'de gouden standaard' voor het vaststellen van schouderinfecties, maar toch is dat niet de meest optimale methode. Tijdens deze operatie loopt de patiënt namelijk extra risico op een infectie, aangezien een operatie zelf al een risicofactor is voor een nieuwe infectie.

Behandeling

Niet alleen de diagnostiek van C. acnes is moeilijk, maar ook de behandeling blijkt anno 2019 lastig te zijn. De behandeling bestaat namelijk uit een combinatie van antibiotica en een operatie. Zo kan het schoudergewricht schoongespoeld worden tijdens een operatie of de prothese verwijderd worden. In het laatste geval volgt een periode van antibiotica, waarna de schouderprothese weer teruggeplaatst kan worden (Cofield 1990, Saper 2015).

Preventie

In ziekenhuizen worden anno al een aantal preventieve methoden toegepast om het aantal C. acnes-infecties terug te dringen. Zo wordt er van tevoren antibiotica gegeven en wordt het te opereren gebied goed gereinigd door bepaalde desinfecterende middelen, zoals chloorhexidine. Ondanks deze preventieve methoden, komen C. acnes-infecties toch nog erg vaak voor na een schouderoperatie. Uit verschillende onderzoeken is dan ook gebleken dat C. acnes nog in 40-50% van de patiënten aanwezig was na het gebruik van desinfectie en antibiotica (Phadnis 2016). Chloorhexidine dringt dus niet voldoende door in de talgklier waar C. acnes aanwezig is, waardoor de bacterie alsnog zijn gang kan gaan.

Wat werkt er dan wel?

Toch is er hoop. Uit onderzoeken blijkt dat benzoylperoxide (Sabetta 2015), al dat niet in combinatie met antibiotica (Dizay 2017), de aanwezigheid van C. acnes op de huid vermindert. Het product benzoylperoxide is een middel dat in de drogist te koop is en gebruikt wordt voor de behandeling van de huidaandoening acne. Ondanks de vermindering van de bacterie, is tot nu toe (2019) nog niet bekend of deze vermindering op de huid ook daadwerkelijk leidt tot minder schouderinfecties. Toch zou het ideaal zijn als men het aantal C. acnes-infecties zou kunnen terugdringen door simpelweg een zalfje te smeren op de huid voordat de operatie plaatsvindt. Echter is daar nog meer onderzoek naar nodig.

Samenvatting

C. acnes is de meest voorkomende bacterie die laaggradige infecties kan veroorzaken tijdens schouderoperaties. Deze laaggradige infecties zijn moeilijk te diagnosticeren door de afwezigheid van typische infectieverschijnselen. Ook de behandeling is moeilijk en daarom is preventie van belang. Tot nu toe (2019) zijn preventieve methoden niet effectief in het verminderen van de aanwezigheid van C. acnes op de huid. Toch lijkt het smeren van benzoylperoxide op de huid voordat de operatie plaatsvindt veelbelovend, maar er is meer onderzoek is nodig om het effect op het aantal schouderinfecties vast te stellen.
© 2019 Nathalie1996, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Spierpijn in de schouder behandelenSpierpijn in de schouder behandelenSpierpijn in de schouder kan verschillende oorzaken hebben, om er van af te komen zul je de oorzaak moeten vaststellen e…
ACNES: symptomen en behandeling buikwandpijnsyndroomACNES: symptomen en behandeling buikwandpijnsyndroomACNES staat voor Anterieur Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome. De afkorting ACNES klink exotisch, toch is het een veel…
Virus verwant aan de ziekte van PfeifferVirus verwant aan de ziekte van PfeifferDe ziekteverschijnselen van de ziekte van Pfeiffer, veroorzaakt door het Epstein-Barr virus, zijn vrijwel gelijk aan de…
Acromioclaviculaire luxatieBij een Acromioclaviculaire (AC) luxatie is het sleutelbeen uit de kom geraakt. Dit kan veroorzaakt worden door een hard…
Frozen shoulder of bevroren schouderFrozen shoulder of bevroren schouderEen frozen shoulder, of bevroren schouder, is een aandoening waarbij een bewegingsbeperking van het schoudergewricht ont…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Rawpixel, Unsplash
  • Kim, S. & Kim, J. Unexpected positive cultures including isolation of Propionibacterium acnes in revision shoulder arthroplasty. Chin Med J 127, 39759 (2014).
  • Horneff, J. et al. Propionibacterium acnes infection in shoulder arthroscopy patients with postoperative pain. J. Shoulder Elb. Surg. 24, 838843 (2015).
  • Patel A, Calfee RP, Plante M, Fischer SA, Green A. Propionibacterium acnes colonization of the human shoulder. Journal of shoulder and elbow surgery. 2009;18(6):897-902.
  • Falconer TM, Baba M, Kruse LM, Dorrestijn O, Donaldson MJ, Smith MM, et al. Contamination of the Surgical Field with Propionibacterium acnes in Primary Shoulder Arthroplasty. The Journal of bone and joint surgery American volume. 2016;98(20):1722-8.
  • Cheung EV, Sperling JW, Cofield RH. Revision shoulder arthroplasty for glenoid component loosening. J Shoulder Elbow Surg. 2008;17(3):371-5. doi:10.1016/j.jse.2007.09.003.
  • Zeller V, Ghorbani A, Strady C, Leonard P, Mamoudy P, Desplaces N. Propionibacterium acnes: an agent of prosthetic joint infection and colonization. J Infect. 2007;55(2):119-24. doi:10.1016/j.jinf.2007.02.006.
  • Grosso MJ, Frangiamore SJ, Saleh A, Kovac MF, Hayashi R, Ricchetti ET, et al. Poor utility of serum interleukin-6 levels to predict indolent periprosthetic shoulder infections. J Shoulder Elbow Surg. 2014;23(9):1277-81. doi:10.1016/j.jse.2013.12.023.
  • Frangiamore SJ, Saleh A, Kovac MF, Grosso MJ, Zhang X, Bauer TW, et al. Synovial fluid interleukin-6 as a predictor of periprosthetic shoulder infection. J Bone Joint Surg Am. 2015;97(1):63-70. doi:10.2106/jbjs.n.00104.
  • Villacis D, Merriman JA, Yalamanchili R, Omid R, Itamura J, Hatch GFR. Serum interleukin-6 as a marker of periprosthetic shoulder infection. Journal of Bone and Joint Surgery - Series A. 2014;96(1):41-5. doi:http://dx.doi.org/10.2106/JBJS.L.01634
  • Dilisio MF, Miller LR, Warner JJ, Higgins LD. Arthroscopic tissue culture for the evaluation of periprosthetic shoulder infection. J Bone Joint Surg Am. 2014;96(23):1952-8. doi:10.2106/jbjs.m.01512.
  • Cofield RH, Edgerton BC. Total shoulder arthroplasty: complications and revision surgery. Instr Course Lect. 1990;39:449-62.
  • Saper D, Capiro N, Ma R, Li X. Management of Propionibacterium acnes infection after shoulder surgery. Curr Rev Musculoskelet Med. 2015;8(1):67-74. doi:10.1007/s12178-014-9256-5.
  • Phadnis, J. et al. Frequent isolation of Propionibacterium acnes from the shoulder dermis despite skin preparation and prophylactic antibiotics. J. Shoulder Elb. Surg. 25, 30410 (2016).
  • Sabetta, J. et al. Efficacy of topical benzoyl peroxide on the reduction of Propionibacterium acnes during shoulder surgery. J. Shoulder Elb. Surg. 24, 9951004 (2015).
  • Dizay, H. et al. Benzoyl peroxide and clindamycin topical skin preparation decreases Propionibacterium acnes colonization in shoulder arthroscopy. J. Shoulder Elb. Surg. 26, 11901195 (2017).
  • Afbeelding bron 1: Kalhh, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Gmad, Openclipart

Reageer op het artikel "C. acnes-schouderinfectie: diagnose, behandeling & preventie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Nathalie1996
Gepubliceerd: 27-02-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Bronnen en referenties: 18
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!