Manisch depressieve stoornis

De manisch depressieve stoornis is een stemmingsstoornis, waarbij periodes van depressie en grote euforie (manie) elkaar afwisselen. In veel gevallen wordt de diagnose te laat gesteld, of zelfs helemaal niet. Omdat de manische periodes niet als ziekelijk worden ervaren, wordt de stoornis nogal eens verward met depressie. Een gevolg hiervan kan zijn dat men de verkeerde medicatie krijgt. Het is van groot belang dat men tijdig het juiste ziektebeeld vaststelt.

Manisch depressieve stoornis

De manisch depressieve stoornis of bipolaire stoornis uit zich door periodes waarin zeer grote stemmingswisselingen voorkomen. Zo kunnen mensen met deze stoornis tijdelijk erg depressief zijn. In andere periodes is men enorm energiek, en heeft men een overschot aan activiteit en ideëen (manie). Daarnaast hebben deze patiënten ook periodes waarin de ziekte niet op de voorgrond treedt. Het leven met deze stoornis is een hele opgave, zowel voor de patiënt als de mensen in zijn omgeving. In Nederland komt een manisch depressieve stoornis bij zo’n 1 à 2 procent van de bevolking voor, en begint meestal tussen het 15e en 25e jaar.

Tijdige diagnose

Het komt nogal eens voor dat men lang rondloopt met een bipolaire stoornis, voordat een arts de aandoening constateert. Pas na de diagnose kan men de juiste medicatie voorgeschreven krijgen. Deze stemmingsstoornis is moeilijk is vast te stellen. Vaak ligt er een lange periode tussen de eerste symptonen en de vaststelling van de juiste diagnose. Bipolaire stoornissen manifesteren zich vaak met depressie als eerste kenmerk. Deze symptonen uiten zich al in de adolescentie. De aandoening is echter lastig vast te stellen omdat:

• In veel gevallen is de manische fase nog niet aangebroken
• Uit schaamte durft men de huisarts niet te raadplegen
• Een manische fase worden vaak niet als ziekelijk ervaren

De klacht wordt nogal eens verward met depressie. Men schat dat 75% van de patienten in Nederland niet de juiste behandeling krijgt. Onlangs publiceerde men in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde een soort vragenlijst, die zowel voor de arts als patient te gebruiken is. De bedoeling is dat men in een vroeger stadium de symptonen van de ziekte herkent. Voor de directe omgeving van de patient is het herkennen en accepteren van de stoornis niet eenvoudig. Men kan letten op de volgende kenmerken:

Manie

• overdreven vrolijkheid
• prikkelbaarheid
• opgewondenheid
• veel praten, bellen of e-mailen
• rusteloosheid
• seksueel ongeremd zijn
• iimpulsief gedrag, zoals veel geld uitgeven.

Depressie

• sombere of geïrriteerde stemming
• lusteloosheid
• minder belangstelling voor werk of hobbies
• moeheid of uitgeput zijn
• geen emoties voelen
• afzondering
• weinig gevoel van eigenwaarde
• denken aan de dood, gedachten over zelfdoding

Behandeling

Bij de diagnose depressie zullen antidepressiva worden aanbevolen. Biij een bipolaire stoornis is dit in veel gevallen juist gevaarlijk is, omdat deze middelen bij sommige patiënten manie veroorzaken.

Het middel Lithium wordt al ruim 50 jaar veelvuldig gebruikt bij de behandeling van manisch depressiviteit. Het is een zeer effectief geneesmiddel maar veroorzaakt ook veel bijwerkingen. Er is nog weinig bekend over hoe lithium precies werkt. Voor een deel van de patiënten moet men waken voor een verhoogde kans op overdosering of bijwerking. Het gaat hierbij om patiënten met een infectie en patiënten die naast lithium bepaalde antidepressiva gebruiken.