Symptomen hoge bloeddruk (hypertensie): klachten, oorzaken

Symptomen hoge bloeddruk - Hoge bloeddruk (hypertensie) is een veelvoorkomende ziekte: circa 10% van de Nederlanders heeft een verhoogde bloeddruk. Het geeft nauwelijks tot geen geen klachten of symptomen en dat is het verraderlijke ervan. Het is een ware sluipmoordenaar, want hoge bloeddruk vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Zeker i.c.m. andere risicofactoren, zoals roken, suikerziekte en overgewicht. Maar u kunt uw bloeddruk de baas door een juiste behandeling.

Hoge bloeddruk

• De bloedsomloop
• Wat is bloeddruk?
• Wat is hoge bloeddruk?
• Oorzaken van hoge bloeddruk (hypertensie)
• Gevolgen van hoge bloeddruk
• Klachten en symptomen hoge bloeddruk (hypertensie)
• Behandeling: wat te doen bij hoge bloeddruk?

De bloedsomloop

Het hart is het orgaan dat het bloed in het lichaam rondpompt. Het hart is 'de motor' van de bloedsomloop. We kunnen twee bloedsomlopen onderscheiden:

• de grote bloedsomloop;
• de kleine bloedsomloop.

De kleine bloedsomloop bestaat uit bloedvaten die van het hart naar de longen leiden en weer terugkeren naar het hart. De grote bloedsomloop daarentegen omvat bloedvaten die naar alle organen in het lichaam leiden en weer terug. Het hart is zo groot als een vuist en bestaat uit spierweefsel. Het hart bestaat uit twee delen, een linker- en een rechterhelft die door een tussenschot van elkaar gescheiden zijn. Het hart bestaat uit vier holtes, te weten: twee boezems en twee kamers. Iedere helft van het hart bestaat uit een holte en een kamer. Het bloed wordt het hart uitgepompt via de kamers en komt het hart weer binnen via de holtes. Tussen de boezems en de kamers zitten kleppen. Hierdoor kan het bloed niet terugstromen.

Het hart pompt gemiddeld 70 keer per minuut. Een van de belangrijkste taken van het hart is er voor te zorgen dat het zuurstof- en voedingsrijke bloed door alle cellen van het menselijk lichaam kan worden gepompt. Daarna worden afvalstoffen mee teruggenomen. In de longen wordt het bloed weer voorzien van vers zuurstof. Het hart heeft circa één minuut nodig om 5 liter bloed het lichaam rond te pompen. Op één dag wordt ongeveer 7500 liter bloed getransporteerd.

Wat is bloeddruk?

Bloeddruk is de kracht waarmee het hart het bloed in de vaten pompt. Bij het meten van de bloeddruk worden twee waarden gemeten:

• bovendruk of systolische bloeddruk;
• onderdruk of diastolische bloeddruk.

Wanneer het hart samentrekt wordt de druk op de vaatwanden hoger; dit heeft bovendruk. Tussen twee slagen ontspant de hartspier en neemt de druk weer af; dit wordt onderdruk genoemd. De bovendruk is dus de druk waarmee het hart het bloed de vaten in pompt en de onderdruk is de druk op het moment dat het hart zich ontspant en zich weer vult met bloed. Dit wordt ook wel de rustdruk genoemd. Een verhoging van beide tezamen of afzonderlijk kan leiden tot complicaties. Een verhoging van de bovendruk kan op termijn leiden tot complicaties in de grote bloedvaten en van de onderdruk tot problemen in de kleinere vaten.

Wat is hoge bloeddruk?

Wanneer de bloeddruk bij meerdere metingen op verschillende tijdstippen van de dag verhoogd is, wordt er gesproken van hoge bloeddruk, hypertensie. Tensie betekent bloeddruk en hyper betekent in te hoge mate. Daarbij kunnen zowel de boven- als de onderdruk verhoogd zijn, of één van beide drukken afzonderlijk. Voorafgaand aan de meting is het van belang dat u in een rusttoestand verkeert. Als u vlak voor de meting zware lichamelijk inspanning hebt verricht of als er sprake is van hevige emoties (zowel positieve als negatieve), dan kan dit de bloeddruk tijdelijk verhogen. Om vast te stellen of er sprake is van hoge bloeddruk, moet uw bloeddruk een tijdlang regelmatig gemeten worden en ten minste vijf keer achter elkaar hoger zijn dan de gebruikelijke waarde.

De bloeddruk wordt gemeten met een (vaak digitale) bloeddrukmeter en wordt weergegeven in waarden; deze worden achter elkaar geschreven met een schuine streep ertussen. De waarden worden uitgedrukt in millimeter kwik, afgekort: mm Hg. Indien een meting aangeeft dat uw bloeddruk 135/90 is - hetgeen wordt uitgesproken als '135 over 90' - dan betekent dit dat uw systologische waarde 135 mm Hg en uw diastolische waarde 90 mm Hg is.

Wat zijn ideale waarden? Een systologische waarde van rond de 120 en een diastolische waarde van rond de 80 is optimaal voor volwassen mannen en vrouwen. Voor zwangere vrouwen, diabeten en nierpatiënten gelden door de bank genomen lagere waarden. Bij volwassenen tot 60 jaar spreken we van hypertensie als de systologische waarde boven 140 ligt en de diastolische waarde boven 90. Bij volwassenen van 60+ geldt als richtlijn als de systologische waarde boven 160 ligt en de diastolische waarde boven 90.

Wanneer alleen de systolische bloeddruk is verhoogd, betreft het een geïsoleerde systolische hypertensie. Dit komt vaak voor bij 60-plussers en ontstaat door toename van de stijfheid van de vaten. Hierdoor kan de systolische bloeddruk relatief sterker stijgen en de diastolische bloeddruk dalen.

Bloeddrukwaarden lager dan 120/80 mmHg zijn zoals hierboven opgemerkt optimaal. Bloeddrukwaarden tussen 120/80 en 140/90 mmHg worden bestempeld als suboptimaal. De bedoeling van deze laatste categorie is om mensen meer alert te maken voor de risico's op hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten.

Studies geven aan dat het risico op sterfte door hart- en vaatziekten en beroerte begint toe te nemen vanaf bloeddrukwaarden van 115/75 mmHg en dat het verdubbelt voor elke 20/10 mmHg dat het stijgt. De schade begint dus vaak al lang voor ook maar aan behandeling wordt gedacht. Een hoge bloeddruk kan ten slotte gedurende jaren onopgemerkt blijven, omdat het geen duidelijke klachten geeft. Ondertussen kan er al wel schade aangericht zijn.

Hieronder een tabel betreffende de definitie en classificatie van bloeddrukwaarden (mmHg) voor volwassenen. Voor de categorie 'hoog-normale bloeddruk' geldt: Rekening houdend met het totale cardiovasculaire risicoprofiel van het individu: te hoog voor personen met een hoog risicoprofiel; normaal voor personen met een lager totaal risicoprofiel.[1] Alle mensen tussen 25 en 90 jaar met hoge bloeddruk, hartziekten, hoog cholesterol, zwangerschapsdiabetes, jicht, nierziekten, en gebruikers van lithium en 5-ASA, en rokers hebben meer kans vervroegd te sterven ten gevolge van hart- en vaatziekten. Afhankelijk van het gewicht, BMI, buikomvang, bloeddruk, leefstijl, rookgedrag en mate van bewegen, kan er een totaal cardiovasculaire risicoprofiel worden opgesteld.

Classificatie	Systolische bloeddruk	Diastolische bloeddruk
Optimale bloeddruk	< 120	< 80
Normale bloeddruk	120-129	80-84
Hoog-normale bloeddruk	130-139	85-89
Milde hypertensie (graad 1)	140-159	90-99
Matige hypertensie (graad 2)	160-179	100-109
Ernstige hypertensie (graad 3)	≥ 180	≥ 110
Geïsoleerde systolische hypertensie	≥ 140	< 90

Oorzaken van hoge bloeddruk (hypertensie)

Er zijn twee soorten hypertensie te onderscheiden:

• essentiële of primaire hypertensie;
• secundaire hypertensie.

Oorzaken essentiële hypertensie
We spreken van essentiële hypertensie als blijkt dat er geen ziekte aan de hoge bloeddruk ten grondslag ligt. Dit geldt voor ongeveer 95% van de mensen die lijden aan hoge bloeddruk. Er is bij dit type dan wel geen directe aanwijsbare oorzaak voor het ontstaan van de hoge bloeddruk, maar er zijn wel degelijk risicofactoren aan te wijzen. Er worden bij dit type twee soorten risicofactoren onderscheiden:

• onvermijdbare risicofactoren;
• vermijdbare risicofactoren.

Bij onvermijdbare (niet-controleerbare) risicofactoren kunnen we denken aan familiale (erfelijke) factoren: een familiale voorbestemdheid voor hoge bloeddruk. En leeftijd: de kans op het ontwikkelen van hoge bloeddruk neemt toe met het voortschrijden der jaren.

Bij vermijdbare risicofactoren kunnen we denken aan:

• te veel zout;
• zwaarlijvigheid/overgewicht;
• een teveel aan alcohol;
• roken;
• stress;
• weinig bewegen;
• drop en zoethout.

Toelichting:
Drop en zoethout verhogen de bloeddruk door de ingrediënten zout en glycirrhizine (zoethoutextract) die een directe verhoging van de bloeddruk geeft. Zout bevat natrium (afgekort als Na) en dit is de stof in zout die de bloeddruk verhoogt. Te veel zout in het lichaam leidt tot het vasthouden van vocht en daardoor neemt de bloedvolume toe. Uit onderzoek blijkt dat bij ten minste 50% van de mensen met hoge bloeddruk vermindering van hun zoutconsumptie leidt tot een significante verlaging van hun bloeddruk. Overgewicht leidt tot verhoogde insulinespiegels en dit heeft een bloeddrukverhogende werking. Stress en aanhoudende spanning verhogen de bloeddruk doordat als gevolg van de stress adrenaline wordt aangemaakt en dat is een bloeddrukverhogende stof. Nicotine in sigarettenrook geeft een vernauwing van de bloedvaten, waardoor de bloeddruk stijgt. Voldoende bewegen houdt het hart en de bloedvaten in conditie en verlaagt de bloeddruk.

Oorzaken secundaire hypertensie
We spreken van secundaire hypertensie als blijkt dat er een aanwijsbare oorzaak is. Secundaire hypertensie kan worden veroorzaakt door:

• nierziekten;
• hormoonstoornissen;
• aangeboren hartafwijkingen; en
• vernauwing van bepaalde aders.

Gevolgen van hoge bloeddruk

De gevolgen van langdurige hoge bloeddruk kunnen desastreus zijn voor het lichaam. De aderen en belangrijkste organen in ons lichaam zijn niet opgewassen tegen een constante hoge druk. Door een verhoogde bloeddruk kunnen de wanden van de bloedvaten beschadigd raken. Dit proces wordt wel aangeduid als atherosclerose, oftewel aderverkalking. Hierdoor kan het bloed steeds moeilijker door het lichaam getransporteerd worden. Er ontstaat een vicieuze cirkel: de aderen vernauwen, het hart moet steeds harder pompen om het hele lichaam van voldoende bloed te voorzien en dit jaagt de bloeddruk weer aan, met als gevolg dat de aderen zwaarder worden beschadigd.

Doordat hypertensie de aderen beschadigd, kan het op termijn leiden tot coronaire hartziekten, dat zijn aandoeningen die worden veroorzaakt door afwijkingen in de kransslagaders, de zogeheten coronairarterieën. De twee bekendste aandoeningen zijn het acuut hartinfarct en angina pectoris. Een hartinfarct is een plotselinge totale afsluiting van een kransslagader en angina pectoris is een tijdelijk tekort in de bloedtoevoer. Angina pectoris betekent letterlijk 'pijn op de borst'.

Ook kan hoge bloeddruk leiden tot aandoeningen in de hersenen. Een voorbeeld is het ischemisch herseninfarct (een beroerte): een bloedvat dat een deel van de hersenen van bloed voorziet, raakt plotseling verstopt. Hypertensie kan voorts leiden tot nierfalen en het vormt een gevaar voor het gezichtsvermogen, doordat de minuscule bloedvaten die uw ogen van bloed voorzien schade kunnen oplopen.

Klachten en symptomen hoge bloeddruk (hypertensie)

Hoge bloeddruk geeft vaak geen of weinig klachten. Het wordt niet voor niets een sluipmoordenaar genoemd. In uitzonderlijke gevallen kan hoge bloeddruk toch ontdekt worden door bepaalde verschijnselen:

• hoofdpijn
• oorsuizingen
• hartkloppingen
• dansende vlekjes voor de ogen
• neusbloedingen
• kortademigheid
• spierzwakte
• krampen

Behandeling: wat te doen bij hoge bloeddruk?

Doordat hypertensie fatale gevolgen kan hebben, is vroege signalering belangrijk. Laat dus regelmatig uw bloeddruk bij uw huisarts controleren. Ook is een adequate behandeling van belang. In een vervolgartikel gaan we in op de behandeling van hypertensie. Klik hier om naar het vervolgartikel te gaan.


Klik hier voor een artikelenreeks over hoge bloeddruk.

Noot

1. http://www.nice-info.be/benl/assets_db/ITEMSKEYWORDS2/items/documents/01hogebloeddruk1205.pdf
2. Obesity Hits Girls' Blood Pressure Harder Than Boys', http://www.medicalnewstoday.com, 15 oktober 2011
3. Snacking on raisins may offer a heart-healthy way to lower blood pressure, http://www.cardiosource.org/News-Media/Media-Center/News-Releases/2012/03/Raisins_BP.aspx, 25-03-2011
4. Coconut water shown to significantly reduce high blood pressure, http://www.naturalnews.com/034122_coconut_water_high_blood_pressure.html, 11-11-2011

Lees verder

• Hoge bloeddruk natuurlijke behandeling: maretak/Q10/meidoorn
• Hoge bloeddruk symptomen, behandeling hypertensie medicijnen
• Hoge bloeddruk verlagen zonder medicijnen: voeding, dieet
• Hoge bloeddruk: symptomen hoge bloeddruk zwangerschap
• Cholesterol: waarden, meten, ratio en cholesterol verlagen