Bacteriële infecties door Stafylococcus aureus
Stafylococcus aureus is een bacterie die vaak hoort bij de normale huidflora van mens en dier. Bij verminderde weerstand kan deze bacterie echter problemen geven. Dan kan het gaan om huidinfecties of wondinfecties, maar ook om infecties van de inwendige organen, die levensbedreigend kunnen worden. Over S. aureus in het laboratorium en bij de mens, ziektebeelden, symptomen en behandeling.In het laboratorium
Stafylococcus aureus bacteriën (S. aureus) zijn in een preparaat gekleurd met de Gramkleuring onder de microscoop te zien als trosvormige Gram-positieve kokken.Ze zijn niet beweeglijk, hebben geen kapsel en zijn ongeveer 0,8 micrometer in diameter. Op vaste voedingsbodems groeien ze in grote, ronde, glanzende kolonies, met een goudgeel pigment. De Schotse chirurg Ogston heeft de bacterie in 1882 zijn naam gegeven. Ze groeien het beste in een zuurstofrijk milieu, aëroob, maar kunnen ook zonder zuurstof: ze zijn facultatief anaëroob. Deze bacterie kan toxinen (giftige stoffen) vormen.
Bij de mens
S. aureus komt algemeen voor op de huid, haar en in de neus van mensen en dieren, als onderdeel van de commensale huidflora. Commensalen zijn organismen die op of in het gastorganisme leven zonder dat de laatste daar nadeel - soms zelfs voordeel - van heeft. Ongeveer dertig procent van de mensen is drager van de bacterie zonder daar last van te hebben. S. aureus bacteriën die op de huid en slijmvliezen zitten worden meestal door de natuurlijke weerstand in bedwang gehouden.Er kunnen bij dragers infecties ontstaan als de weerstand verlaagd is of als de huid bijvoorbeeld beschadigd raakt. Men noemt dit endogene infecties. S. aureus wordt ook door mensen in de omgeving verspreid en kan door direct of indirect contact (stof, huidschilfers) worden overgebracht op anderen, dit worden exogene infecties genoemd. S. aureus is goed bestand tegen uitdroging en kan een lange periode (weken) buiten het menselijk lichaam overleven.
S.aureus behoort tot de belangrijkste oorzaken van infecties en is een typische verwekker van etterende ontstekingen.
Infecties met S. aureus zijn te onderscheiden in oppervlakkige infecties van de huid en huidorganen, en infecties van de inwendige organen (invasieve infecties). De ziektebeelden kunnen nogal wisselend zijn. De infecties kunnen algemeen onder de mensen plaatsvinden (community acquired infecties), en als ziekenhuisinfecties voorkomen (nosocomiale infecties).
Ziektebeelden
Bij ziektebeelden die S. aureus veroorzaakt zijn dus te onderscheiden in huidinfecties en invasieve infecties.Huidinfecties:
- folliculitis: oppervlakkige pussende ontsteking van een haarzakje met gebied eromheen
- furunkel: steenpuist, dit is een diepe ontsteking van een haarzakje, komt vooral voor op gezicht, oksels, nek en billen
- karbunkel: groep steenpuisten, onderhuids
- impetigo: krentenbaard, komt vooral voor bij kinderen, in het gezicht en op de benen. Er ontstaan rode vlekken waar een blaar op komt. Nadat deze is opengebarsten ontstaan er gele korsten. Na genezing blijven er geen littekens achter
- hydradenitis suppurativa: ontsteking van bepaalde zweetklieren, in de oksels of het genitale gebied
- pemphigus neonatorum: infectie waarbij blaren met pus ontstaan en/of blaasjes. Er is sprake van loslating van de huid wat ontstaat door toxinen. Komt voor bij baby's en jonge kinderen
- mastitis: borstklierontsteking, meestal na een bevalling, er ontstaan abcessen
- paronychium: ontsteking van de nagelwal, er ontstaat zwelling en roodheid
- panaritium: ontsteking aan de buigzijde van de vinger, kan snel uitbreiden naar onderliggende weefsels
- wondinfecties: ontsteking als complicatie bijvoorbeeld na een operatie
- cellulitis: ontsteking van de huid en onderhuids vet, vaak zijn er eerder al bijvoorbeeld wondjes geweest. De lymfeklieren in het gebied kunnen opgezet zijn en er kunnen abcessen ontstaan. Patiënten voelen zich vaak ziek.
Invasieve infecties:
Bij een daling van de algemene weerstand kan na een plaatselijke ontsteking een uitbreiding optreden via de lymfebanen of via de bloedbaan. Hieronder vallen:
- sepsis: vermeerdering van bacteriën in het bloed, ontstaat meestal secundair (na een andere, plaatselijke infectie met S. aureus). Er is sprake van koorts, koude rillingen en als er niet behandeld wordt kunnen organen aangetast worden. Er is een hoge sterfte onder patiënten met een sepsis veroorzaakt door S. aureus.
- endocarditis: hartklepontsteking, kan heftig of langzaam verlopen en moet langdurig behandeld worden. Eventueel moet de aangetaste hartklep vervangen worden.
- abcessen: etterbuilen, kunnen plaatselijk ontstaan na een eerdere infectie, bijvoorbeeld van de huid. Kan ook ontstaan na bacteriën in het bloed (bacteriaemie). Symptomen zijn afhankelijk van de plaats en de uitgebreidheid.
- pneumonie: longontsteking, kan ontstaan na een luchtweginfectie veroorzaakt door een virus, of bij een bacteriaemie.
- osteomyelitis: beenmergontsteking, bij kinderen kan dit voorkomen na verwonding aan een arm of been, bij volwassenen kan dit eveneens na verwonding gebeuren of als diepe wondinfectie na een operatie waarbij implantaten van kunststof zijn geplaatst.
- arthritis: gewrichtsontsteking, kan na een operatie aan een gewricht voorkomen.
Toxinen
Sommige ziekten worden direct veroorzaakt door toxinen die gevormd kunnen worden door bepaalde typen S. aureus:- gastro-enteritis: voedselvergiftiging, kan ontstaan door bepaalde (entero)toxinen die deze bacterie kan produceren.
- Toxische Shock Syndroom: tamponziekte, wordt veroorzaakt door stammen van S. aureus.die een bepaald toxine vormen. Verschijnselen zijn o.a. hoge koorts, lage bloeddruk, uitslag. Kwam in 1985 veel voor bij vrouwen die een bepaald soort tampons gebruikten.
Kwetsbare groepen
Er zijn groepen mensen bij wie er een hogere kans is dat een infectie met S. aureus ernstig verloopt, zoals bij:- pasgeboren baby's
- oudere mensen
En bij mensen die:
- griep (influenza) hebben
- verlaagde weerstand hebben door andere aandoeningen
- na een grote operatie een infectie krijgen met S. aureus
- aan chronische aandoeningen lijden
- waterpokken hebben
Behandeling
Bij plaatselijke, oppervlakkige infecties is het voldoende om de het aangedane gebied te verzorgen, waarbij een goede hygiëne belangrijk is. Het is aan te raden handschoenen te dragen bij de wondverzorging.Als er grotere infecties zijn en dit niet genoeg is, wordt behandeld met antibiotica, bijvoorbeeld flucloxacilline, waarbij pus meestal eerst chirurgisch wordt verwijderd (drainage).
Gerelateerde artikelen
De vleesetende bacterie en fasciitis necroticans Na een verwonding kan een ernstige infectie ontstaan met wat in de volks…Ziekenhuisbacterie: Acinetobacter Baumannii Er zijn veel bacteriën. De meeste daarvan kan je goed bestrijden met antibiot…
Soorten antibiotica: penicillines (o.a. Broxil, Augmentin) Penicilline was het eerste antibioticum dat werd gebruikt bij…
Besmetting MRSA of ziekenhuisbacterie MRSA komt geregeld voor in Europese ziekenhuizen en rusthuizen. Deze komt vaker voo…
MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling MRSA bacterie: symptomen, besmetting en behandeling. Methicilline-res…
Bronnen en referenties
- Medische microbiologie, Mouton, Winkler en Coster, Utrecht 1980
- Microbiologie voor medisch analisten, van Klingeren, Manten en Voogd, Leiden, 1974
- http://nl.wikipedia.org
- http://www.rivm.nl
Reageer op het artikel "Bacteriële infecties door Stafylococcus aureus"
Reacties
L. Kosses, 04-05-2012 23:39 #6
Hallo Greet,
Ik heb ook 16 maanden geleden mijn heup gebroken en een nieuwe prothese gehad na 10 dagen begon de pus uit de wond te lopen en gelijk weer geopereerd en schoongemaakt en aan de anthibiotica via infuus en later met een vacuum pomp naar huis en na 2 maanden de prothese weer verwijderd en met genta kralen behandeld en dan was het na een week of zes hersteld dachten de doktoren maar de wond wilde niet weer genezen en hebben ze de wond dagelijks gespoeld en anthibiotica weer via infuus en heb zo twee en halve maand geisoleerd in het zieken huis gelegen en weer geopereerd en de wond gevuld met weer anthibiotcagaasjes en na een jaar waren de stafylococcen weg en na 3 weken zonder anthibiothica kwam de bakterie snel weer terug inmiddels is het zestien maanden later en ik slik elke dag 2 zware anthibiotica pillen per dag en pijnstillers, zoals het er nu uit ziet kom ik er niet weer vanaf heb nog nooit koorts gehad en heb nu een schoen met verhoogde zool en kan me van de kamer naar het toilet slepen maar voel me verder goed wel pijn, maar kan er mee leven en ben nu 85 jaar.
Greet 402, 24-03-2012 23:12 #5
Mijn man heeft een staphylococcus bacterie, die zit op zijn heup. In mei vorig jaar nieuwe heup gehad, 3 x uit de kom, na een correctie operatie naar huis gestuurd met een bacterie. en antibiotica. In november gestopt met pillen, en bacterie kwam terug, en de heup is er op 14 december 2011 uitgehaald. nu 2 weken van de antibiotica af, en de bacterie is weer terug, zou 12 april de heup weer terug krijgen. Maar dat hangt er nu om./ Watmoeten wij hier mee aan? Hij kan toch niet altijd maar antibiotica slikke? En waarom krijgen ze de bacterie niet weg?
Reactie infoteur, 25-03-2012
Hallo Greet,
Het gaat blijkbaar om een hardnekkige infectie, en deze bacterie is wel berucht bij operaties vanwege een nieuwe heup of knie. Ik zou aan de de behandeld arts eens vragen om e.e.a. goed uit te leggen. Inderdaad, altijd maar antibiotica slikken lijkt me ook niet goed. Misschien zijn er nog andere mogelijkheden, maar dat lijkt me iets voor de behandelend de arts van uw man. Sterkte ermee!
Groeten, Lexia
Marilou van Malder, 19-02-2012 23:01 #4
Mijn zoon 31j. heeft al verscheiden jaren zoals blijkt, folliculitis, furunkel op hoofd en gezicht. Hij is al veel haar verloren en is al een heel stuk kaal geworden.
Hij neemt antibiotica, maar de infectie keert regelmatig terug. Mijn vraag, is er echt niets dat deze infectie volledig kan genezen? Steeds antibiotica nemen schaadt dit de gezondheid niet? Ik hoop dat jullie mij een oplossing kunnen geven?Zou het kunnen door een biopsie de juiste diagnose te stellen en volledig kunnen genezen?
S. Rootlieb, 18-02-2012 14:20 #3
Ik heb deze bacterie in mijn voet na een operatie daarvan. is het mogelijk dat bacterie ook in botgewricht schade aan kan richten?
L. van Bennekom, 10-04-2011 11:19 #2
2 Januari 2011 na val met fiets een gebroken heupkop opgelopen. Geopereerd en een plaat en pennen geimplanteerd gekregen. Voldeed niet. Na 6 weken zg. kop/hals geimplanteerd. Infectie met stafollycoccus. Wond wordt om de 2 weken gespoeld en van gentakralen voorzien. Daarenboven 6 Clindamycine capsules per dag. Is dit de juiste behandeling en wat is de behandelingsduur. Wond nog rood hier en daar.
Reactie infoteur, 11-04-2011
Bedankt voor uw reactie. Stafylokokken zijn vaak de oorzaak van wondinfecties zoals in uw geval na operatie van de heupkop, maar elk geval - iedere patient - is anders. Ik begrijp dat u wilt weten waar u aan toe bent, maar het lijkt me dat u deze vraag het beste aan uw behandelend arts kunt voorleggen, omdat die uw situatie kent. Beterschap gewenst, ik hoop dat het snel beter met u gaat!
Vriendelijke groeten, Lexia
Sonja Radix, 09-01-2010 15:59 #1
En zo is het gekomen. Vorig jaar is mijn moeder overleden door deze S. areus besmetting. Mijn opvatting m.b.t. de besmetting middels voedselvergiftiging, werd niet door de behandelende artsen gedeeld. Als ze wel naar mijn herhaaldelijke berichtgeving hierover hadden geluisterd had het niet zoveel tijd voor hun gekost om deze bacterie te vinden om de juiste antibiotica kuur toe te passen. Door een grote verhuizing van dat ziekenhuis werd mijn moeder te vroeg naar huis gestuurd. Een paar weken later verergerde de klachten en werd zij weer met spoed opgenomen. Echter het heeft niet kunnen baten. Pas naar 4 weken kwamen ze per toeval, koude rilling, er achter dat het dan toch de S. areus is. Er zijn daar heel veel fouten gemaakt, ook herhaaldelijk met verkeerd inbrengen infuus. En de hygiene was o komma o. Want deze bacterie zit toch ook in de neuzen en op de huid van de verzorgers/ verpleegkundigen. Er werd b.v. nauwelijks of niet handen gewassen, ook niet door de doktoren. ( en er liepen heel wat verkouden verpging rond) Dat viel mij al direct op. Ik ben woedend en hoop voor mijzelf en dierbaren dat een ziekenhuis opname ons bespaard blijft. Je bent maar een nummer en wordt niet serieus genomen.