Hoe ontstaat narcisme?
Is pathologisch narcisme de uitkomst van erfelijke eigenschappen - of het trieste resultaat van misbruik of een trauma? Of, is het de samenloop van omstandigheden waardoor narcisme ontstaat? De narcistische persoonlijkheidsstoornis is een uiterst complex gedrag. Er zijn veel theorieën over NPS en er is heel wat verwarring. Veel bestaande theorieën zijn onvolledig, onjuist en men is het nog lang niet met elkaar eens. Socio-biologen beweren dat narcisme natuurlijk is voor iedereen, omdat eigenliefde natuurlijk is. Dat is de reden waarom alle kinderen narcistisch zijn. In de volwassenheid, worden ze minder narcistisch omdat hun onzekerheid afneemt door concrete resultaten en successen. Een zekere mate van gezonde eigenliefde blijft in de volwassenheid. Het is wanneer narcisme bij volwassenen buitensporig is dat psychologen vinden dat het een teken van een pathologie is - die van de narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS).Waarom zijn mensen narcistisch?
Er zijn verschillen kampen in van het denken over wat narcisme veroorzaakt.Het eerste kamp denkt dat het kind is geïdealiseerd en niet verantwoordelijk is gehouden voor zijn daden.
Het tweede kamp denkt anders over de oorzaken van narcisme en benadrukt dat narcisme niet altijd het resultaat is van verwend zijn in de kindertijd. Narcisme treedt ook vaak op als een defensieve reactie op trauma's, misbruik of verwaarlozing. Dit creëert problemen op het gebied van bevestiging, hechting en de groei van een gezond gevoel van eigenwaarde.
Het laatste kamp neemt aan dat de narcist geboren is met de genen om narcistisch afweer te ontwikkelen. NPS is een ontregelde persoonlijkheidsstoornis en zelfs de meest fervente voorstander van de genetica zal de ontwikkeling van de gehele persoonlijkheid niet toe schrijven aan alleen de genen.
Disfunctionele jeugd?
Narcistische persoonlijkheidsstoornissen worden volgens veel deskundigen mede veroorzaakt door een disfunctionele jeugd. De ouders van een narcist, verwenden het kind of ze werden misbruik. Zo kan een kind zich ontwikkelen tot een narcistische persoonlijkheid. Er zijn echter ook studies waaruit blijkt dat narcisten afkomstig zijn van goede, normale gezinnen.
Trauma?
Sigmund Freud begon bij een drift als oorzaak, Melanie Klein nam vooral de fobie, als bron. Tegenwoordig ziet men een trauma vaak als rechtstreekse oorzaak. Het is de reactie van het kind op het trauma, die het narcisme in gang zet. Het kind heeft hierin een keus, zij het dat deze keus niet bewust gemaakt wordt. De keuze van het jonge kind kan een vorm van noodzakelijke verdediging zijn, van overleven. Daarna kan er veel mis gaan.
Hoe ontwikkeld narcisme verder?
Wanneer kinderen besluiten dat de wereld en de mensen erin, slecht zijn en dat alleen zij goed zijn, krijgen ze een scheef beeld van het leven. Zij zien de hele wereld alsof alles om hen draait. Ze zien anderen als objecten om hun behoeften te bevredigen. Narcisme en relaties zijn daardoor meestal lastig, zo niet onmogelijk.Reactie op shock
De crux van het narcisme is dat het jonge kind op een trauma reageert door onbewust nee! te zeggen tegen het leven. In die zin is narcisme en een vroegkinderlijke depressie hetzelfde. Het kind doet dit als reactie op een shock, om te overleven. Maar om te overleven moet een kind wel iets van relatie aangaan met zijn omgeving. Daarom sluit niet het gehele ego zich af, maar een deel ervan, het diepste ik. Het andere deel gaat relaties aan met mensen, maar afgesneden van het diepere ik, dus niet echt, niet authentiek, niet autonoom, onecht, als façade.
Gesplitst ego
Het ego is dus gesplitst in het ik, het ware verborgen ik en het zelf, het mooie maar illusoire beeld. De buitenkant, de façade van het grandioze ik, moet dus in stand gehouden worden. Omdat deze onecht is, is voortdurend bevestiging nodig door anderen.
Ideaal zelfbeeld
Mensen met NPS identificeren zichzelf met hun geïdealiseerde zelfbeeld. Tegelijkertijd zullen ze de onacceptabele eigenschappen ontkennen door ze op anderen te projecteren. Het gevolg is dat er geen ruimte is voor de gevoelens als; angsten, verdriet, onzekerheid, teleurstelling maar ook woede en agressie worden niet voldoende gecultiveerd. Ze worden, door de narcistische persoon, gezien als tegenwerking van de buitenwereld. Het zijn gevoelens, aanvallen van buitenaf. Daartegen moet worden opgetreden. Er ontstaat als het ware een pantser om het 'ware zelf' heen. Dat (narcistische) pantser wordt de buitenkant die iedereen kent en waardeert. De persoon raakt het contact met zijn werkelijke zelf kwijt!
Hoe blijft narcisme in stand?
Het in stand houden van een dergelijk pantser kost veel energie. Bovendien moet de persoon kunnen beschikken over bepaalde capaciteiten. De persoon moet in staat zijn razendsnel en met grote accuratesse in te schatten wat in elke situatie van hem verwacht wordt. Het werkelijke zelf leert niet van zijn ervaringen. Men verliest het contact met het werkelijke-zelf. Bedreigingen worden door het pantser afgeweerd. Dit gebeurt op een primitieve manier. Het ligt altijd aan anderen, zwart-wit denken, devalueren etc. Het valse-zelf heeft niemand nodig en kan alles zelf wel.Narcisten zijn voortdurend bezig met:
- Hun imago;
- het geven van kritiek op andere;
- hoe enorm goed ze in hun werk zijn;
- zelf-destructief en destructief gedrag;
- het creeren van een vals wereldbeeld;
- de liefde te kopen;
- hun conflicten, liegen en bedriegen;
- hun successen, en hoeveel mensen daar wel niet van profiteren;
- hun seks, alcohol of andere verslavingsproblemen
- het gebruiken van onethische manipulatie technieken;
- het spelen van psychishe spelletjes
- het creeren van emotionele verwarring
- het afgunstig zijn op anderen;
- hoe onaantastbaar en machtig ze zijn;
- hoe ze hun sluwheid kunnen inzetten om anderen te gebruiken
- hoe getalenteerd en geniaal ze zijn;
- hoe ontzettend belangrijk hun werk is;
- hoe super dankbaar je moet zijn voor hun gunsten;
- hoe vanzelfsprekend het is dat ze een speciale behandeling krijgen;
In feite, is de narcistische persoonlijkheidsstoornis meer dan een mentale ziekte. Wat begint met de ervaringen uit de kindertijd, is nu met vrije wil nog steeds van kracht. NPS is een morele stoornis, omdat het immoreel is om te liegen en te gebruiken, te exploiteren, schuld, pijn en verdriet bij anderen te veroorzaken. Meer hierover lees je in: Hoe gaat een narcist te werk?
Dit artikel is onderdeel van de special: Kwaadaardig narcisme
Gerelateerde links
Narcisme voor Dummies.Gerelateerde artikelen
Narcisme kenmerken Hoe herken je een narcist? Dat is niet zo gemakkelijk want narcisten zijn er in vele soorten en maten.…Kan een narcist veranderen? Velen van ons leven met het idee dat we die ander wel kunnen veranderen. We denken dat als we…
Leven met een narcist Leven met een narcist kan dan wel spannend zijn, het is altijd belastend, vaak schrijnend en zeker…
Narcistische Persoonlijkheidsstoornis (NPS) NPS wordt gekenmerkt door arrogant, hooghartig en egoïstisch gedrag. Het is b…
Diagnose: Narcistische persoonlijkheidsstoornis De narcistisch persoonlijkheid stoornis komt voor het merendeel voor bij…
Reageer op het artikel "Hoe ontstaat narcisme?"
Charles, 23-11-2011 23:35
Ik ben een man van 56 jaar oud en ben pas een paar jaar met mijn eigen leven bezig. Er bestaat een gegrond vermoeden dat ik narcistisch ben of ben geweest. Er zijn veel zaken die als symptoom door mij worden herkend. De reden waarom ik hier reageer is om aan te geven dat met veel doorzettingsvermogen mogelijk is geweest om daar iets aan te doen. Het pad zat vol tegenstrijdigheden. Bijvoorbeeld het doorzettingsvermogen zelf wat paradoxaal genoeg ook werd aangewend om de pathologie in stand te houden. Voordat je door hebt dat je dat moet scheiden, hoe je dat moet herkennen en hoe je vervolgens je zelf moet leren om de confrontatie aan te gaan ben je, tenminste ik 30 jaar verder. Daar komt nog bij dat het niet echt gemakkelijk is om de schijnpersoonlijkheid van mijn echte ik uit elkaar te houden. Het cognitieve geweld wat nodig is om je echte eigen ik tevoorschijn te halen vertoond veel overeenkomst met het geweld wat nodig is om de schijnpersoonlijkheid in stand te houden. Ga daar maar eens aan staan. Nu ben ik eerlijk gezegd nieuwsgierig naar jullie mening daarover. Alleen deze vraag roept alweer vragen op omdat het dan weer over mij gaat bijvoorbeeld.
Patrick, 03-11-2011 12:42
Ik vraag mij af narcisme is een stoornis . daar kunne mensen zelf niks aan doen.
En ik vraag mij af zijn e rook mensen met narcisme waar verder niemand las tvan heeft of misschien heel minimaal.
Ik ben bang dat elke narcist nu over een kam geschoren word.
Er zullen ook mensen door hun narcisme juist andere dingen en kwaliteiten hebben
Jolandje01, 17-10-2011 08:00
Een man van middelbare leeftijd die in scheiding ligt met zijn vrouw vertelt doodleuk tegen zijn dochter die thuis is gekomen van een schoolreis naar Parijs, dat hij gaat samenwonen met zijn nieuwe vriendin. Het kind van 15 reageert vol afschuw, ze heeft net geaccepteerd dat haar ouders gaan scheiden en probeert dit een plekje te geven, komt haar vader zonder enige emotie haar dit nieuws brengen. Hij begrijpt toch echt niet waarom ze hem even niet wil zien of nog verder aanhoren!? Hij laat haar verbeisterd en verdrietig achter en samen met haar broertje en moeder bekijken ze wat ze hier nou mee aanmoeten. Gelukkig is de vader naar een logeeradres gegaan en hebben ze de rust om te realiseren dat vader eigenlijk altijd al zo met hun gevoelens is omgegaan. Langzaam maar zeker herrinneren ze de keren dat altijd al alles om hem ging en hij nooit geinteresseerd was wat de kinderen voelden of dachten. De moeder is altijd beschuldigd dat ze ziek was en dat ze naar een dokter zou moeten. De kinderen proberen er nu mee te dealen en dochter kreeg een smsje van vader binnen met de woorden : " ik mis je en ik hou heel veel van je". Gaat het weer over HEM zegt de dochter. Haar broertje reageert dat papa hun weer laat stikken. Bij wie kunnen ze terecht met hun verdriet? Niet bij hun vader, want die is te druk.
Dit komt van een toeschouwer vandaan die nu zich ook realiseert dat de verhalen van dit gezin steeds neerkomen van het slachtoffer zijn van een NARCIST. Jammer dat hij nu weer een ander slachtoffer heeft gevonden.
Tronic, 06-08-2011 14:56
Beste Mjon, Ik denk dat je een aantal redeneringsfouten maakt:
1. je artikel begint met de vraag hoe narcisme ontstaat
2. dan laat je zien dat veel experts & theorieen hierover bestaan
GEEN van de theorieen kan worden weerlegd (vervalst), dus je moet zou jezelf de vraag kunnen stellen 'bestaat narcisme eigenlijk wel?', want blijkbaar zijn al deze theorieen juist. Dat kan natuurlijk niet, er is maar 1 theorie die het kan verklaren. Begrijp je?
Inge, 26-04-2011 11:45
Ik ben na 7 jaar ook teweten gekomen dat ik een slachtoffer ben van een narcist. Ik zoek professionele hulp, liefs in het Antwerpse, kan er iemand mij een goede Psychiater of psycholoog aanraden aub. Weet er iemand of die consultaties terug betaald worden door het ziekenfonds?
Heleen, 24-03-2011 09:35
Gut, ik geloof waarachtig, dat ik meer grip ga krijgen op de situatie die is ontstaan tussen mijn gezinnetje en mijn zwager/zus. Ik denk er misschien wel aan, dat mijn zwager zeer narcisitische trekken heeft! Maar hoe kom ik daar nu achter als de relatie tussen hén en ons compleet kapot is gemaakt door ook júist die zwager?
Mama, 28-08-2010 13:33
Beste ,
Weet niet goed waar dit posten...
Sedert 2,5jaar weet ik na 22jaar huwelijk dat mijn man een narcist is....
Het waren 22 zware jaren...gelukkig heb ik dankzij relatie therapie gevonden waar het probleem lag, en niet bij mezelf maar bij mijn man!
Ik moet zeggen dat ik het echt getroffen heb met de mannelijke therapeut want die heeft me mezelf terug leren vinden!
De opgewekte alles aan kunnende vrouw!
Die ik, was ik echt verloren!!! Was helemaal vergeten hoe graag ik leefde hoeveel ik van het leven hou!
Dankzij de relatie therapeut die voor het eerst het woord narcisme gebruikte ben ik beginnen googelen en heb ik jullie duidelijke site gevonden!
Met bepaalde periodes ga ik lezen en herlezen...en alle puzzelstukje zijn zo op zijn plaats gevallen...
En het is zo ik hou wel degelijk van mijn man...ondanks alles , was ik nota bene eigenlijk ook vergeten...
Nu moet ik wel zeggen dat mijn schoonvader ook een narcist is...mijn man is de oudste van 3 zonen, hij is geestelijk en fysiek misbruikt...zelfs messteken gekregen....en er telde maar 1 ding presteren en geld verdienen....hij kreeg ook altijd van alles de schuld...
Zelfs nu is zijn vader jaloers op ons nooit kan er een compliment af nooit iets positiefs...op alle feestjes moet hij de aandacht naar zich trekken....zo erg dat de mensen letterlijk op een andere plaats gaan zitten...
Ik moet zeggen ben zeker niet perfect heb ook een zware jeugd van misbruik en mishandeling meegemaakt.
Op 14 jaar ben ik thuis weggelopen heb in een home gezeten en op mijn 18de woonde ik alleen en trok ik mijn eigen kindergeld...
Ik heb mijn man leren kennen via een advertentie...kon echt niet tegen de eenzaamheid maar zoals jullie schreven....eens ik getrouwd was veranderde hij compleet....en dan met ups en downs en met telkens de nodige excuses....uiteindelijk heb ik 4 keer zelfmoord gedaan...en wentelde hij zich altijd in de rol van slachtoffer...vele therapeuten, psychiaters , thuisbegeleiding....noem maar op.
En weet je wat me zo boos maakt dat nooit iemand eerder het woord narcist heeft gebruikt!
Heb nochtans altijd open en eerlijk alles verteld...dat ik geen geld mocht uitgeven al was het maar voor eten...dat hij zich wel alles mocht permitteren van dure aankopen...dat altijd heel het huishouden voor mij was.... dat hij zich niets aantrok van de uiteindelijk 4 kinderen...
Had ik het 20 jaar eerder geweten had ik me er al veel langer kunnen tegen wapenen!
Wist ik tenminste dat het probleem niet bij mij lag!
Nu durf ik tegen enkele vrienden te zeggen hoe het plaatje werkelijk ineen zit...was het ook beu die goede schijn op te houden...maar nu met mijn 4 kinderen tussen de 9 jaar en de 21...probeer ik orde op zaken te stellen probeer ik uit de schulden te geraken...want die maakt hij ook hij heeft meer dan 1 persoonlijkheidsstoornis...hij is dwangmatig op zijn terrein dan is dit bv de border van de tuin... geen enkel sprietje onkruid mag er staan geen rozeblaadje mag er liggen...
Alles is mooi geordend en dikwijls in 4 voud gekopieerd...Het is zijn living... zijn tv...zijn installatie...
Hij is ook obsessief in het verzamelen al waren het maar bikken elastieken, onderhoudsprodukten auto.
En hij is nog iets maar dat kan ik hier zelf niet schrijven zo bang dat hij zijn job verliest moest er toch iemand mijn verhaal herkennen....Ja het weegt als lood op ons gezin...
Maar nu komt eigenlijk mijn vraag, en de reden waarom ik eigenlijk naar hier schrijf.
Is narcisme erfelijk?
Het is namelijk zo dat ik er met de kinderen goed kan over praten en bij de oudste vind ik wel wat trekjes...voelt zich altijd beter dan een ander...is ook soms heel gemeen....maar hij heeft wel ADHD....
de 2 middelste zijn tot hiertoe wel in orde normaal puberen enzo
maar dan de kleinste...9jaar ze is heel egoïstisch, jaloers nooit tevreden met wat ze krijgt...altijd met zichzelf bezig...ook met haar uiterlijk... ik weet echt niet hoe ik daar aan moet beginnen ze is zo een heel ander dan de andere 3...
Dinsdag ga ik alvast raad vragen aan mijn therapeut.
Dank voor jullie raad
J. Jansen, 16-02-2010 11:30
Uiteraard is Narcisme is persoonlijkheidsstoornis. De oorzaak ligt in de opvoeding. Liefdeloosheid is de oorzaak. Edoch - en daarin zit 'm de kneep - liefdeloosheid van en door iemand die zichzelf erg liefdevol vindt en ook veel dankbaarheid ervoor terug verlangt. Waar echte LIEFDE de navolgende exponenten (zorg, inzicht, verantwoordelijkheid en belangelossheid) bezit bestaat de zogenaamde liefde vernamelijk uit het pogen de ander duidelijk te maken dat hij/zij blij moet zijn vanwege 't feit dat hij/zij weliswaar 'n last is, resp. lastig is maar desondanks (toch maar!) de liefde krijgt. Dat is de (zgn.) 'moeilijke liefde' die DUS baatzuchtige liefde genoemd moet worden. Slachtoffer van 'n dergelijke (vorm van) liefde krijgt te maken met 'n 'gevoel van tekort'. Dit gevoel kan ook omschreven worden als 'het gevoel dat niemand (ècht!) van mij houdt'. In z'n algemeenheid betekent dit dat de betrokkene vreselijk z'n best zal doen (om wèl als lief over te komen) TOT... dit gevoel toeslaat en z'n verstand uitschakelt!
Waarom - zou 'n vraag kunnen zijn - vallen zoveel mensen (juist) voor 'n Narcist? Dat is (eigenlijk) heel duidelijk; ze zijn buitengewoon vriendelijk/sympathiek. TE vriendelijk éigenlijk. Dus als je zelf gesteld bent op het 'je zin' krijgen.... en de redelijkheid uit 't oog kan verliezen....