Malaria symptomen, klachten, malariapillen, malariagebieden

Malaria symptomen. Malaria is een parasitaire infectieziekte, die verspreidt wordt door steekmuggen in (sub)tropische gebieden. Na een muggenbeet van een geinfecteerde mug, komen malariaparasieten in het lichaam terecht. Malaria gaat gepaard met hoge koorts, rillingen, griepachtige symptomen en bloedarmoede. Malaria kan de dood tot gevolg hebben. Voor endemische gebieden wordt preventief een antimalariamiddel (malariapillen of malariatabletten) aangeraden.

Malaria symptomen en behandeling

• Wat is malaria?
• Oorzaak malaria
• Symptomen malaria
• Diagnose malaria
• Voorkomen van malaria
• Behandeling malaria
• Resistentie tegen malariamiddel
• Malariagebieden

Wat is malaria?

Malaria is een parasitaire infectieziekte van de rode bloedcellen die wordt veroorzaakt door malariaparasieten, die verspreidt worden door steekmuggen. Na een muggenbeet van een geinfecteerde mug, komen malariaparasieten in het lichaam terecht. De ziekte gaat gepaard met hoge koorts, rillingen, griepachtige symptomen en bloedarmoede.

Het woord 'malaria' is afgeleid van 'mala aira' hetgeen 'slechte lucht' betekent. Het is één der meest bedreigende en gevreesde infectieziekten in de (sub)tropen. Er worden verschillende vormen van malaria onderscheiden, waarvan de malaria tropica de gevaarlijkste is en de dood tot gevolg kan hebben. Malaria komt regelmatig voor in Nederland als importziekte. Het gaat dan om ziektegevallen die malaria na een verblijf in de (sub)tropen hebben opgelopen.

Oorzaak malaria

Malaria wordt veroorzaakt door een parasiet, die wordt overgedragen naar de mens door een steek van geïnfecteerde muggen. De Anopheles-muskiet is de enige mug die de parasiet van de ene op de andere mens kan overbrengen. De parasiet leeft in de maag van de mug. Eenmaal in de mens gebracht door een steek van een mug, reizen de parasieten (zogenaamde eencellige sporozoieten) naar de lever, waar ze zich innestelen in levercellen en zich vermenigvuldigen (delen). De sporozoiet deelt zich tot een grote verzameling veel kleinere merozoïeten in zogenaamde leverschizonten, die na vijf dagen rijp zijn. Deze merozoïeten zijn klaar om uit te zwermen en de leverschizont barst open, waarna de merozoïeten bij duizenden in de bloedbaan komen.

Het is een ware invasie van merozoïeten die in de bloedbaan de rode bloedcellen - de zuurstofdragers in het bloed -infecteren en vernietigen. Daardoor veroorzaken ze de typische koortsaanvallen die een malariapatiënt ondervindt. Uiteindelijk verstoppen de besmette bloedcellen de haarvaten, die bloed naar de hersenen transporteren, waardoor de patiënt in coma raakt.

De parasieten vermenigvuldigen zich in de rode bloedcellen, die vervolgens binnen 48 tot 72 uur uit elkaar scheuren, waarna ze weer andere rode bloedcellen infiltreren. Ieder keer komen 10-20 nieuwe merozoïeten vrij, die een nieuwe infectieronde starten, met als gevolg dat iedere 2 dagen de hoeveelheid parasieten in het bloed vertienvoudigd. Hierbij gaan dus heel veel rode bloedcellen verloren, waardoor de voor malaria zo specifieke ziekteverschijnselen ontstaan.

Een aantal parasieten in de rode bloedcellen ontwikkelen zich niet tot schizonten, maar tot zogeheten gametocyten. Op het moment dat een malariamug zich volzuigt met bloed van een met gametocyten geïnfecteerde mens, zullen deze in de muggenmaag terechtkomen en zich aldaar ontwikkelen tot mannelijke en vrouwelijke gameten. Er vindt bevruchting plaats en na een aantal weken zal de mug sporozoieten in haar speekselklieren hebben. De volgende keer dat deze mug een mens steekt, kunnen de sporozoieten voor een infectie zorgen. Hiermee is de cyclus rond.

Alle typen malaria kunnen door een zwangere vrouw op haar ongeboren kind worden overgebracht.

Verschijnselen, klachten en symptomen malaria

Malaria kan worden veroorzaakt door vier soorten parasieten, die elk een eigen vorm veroorzaken. De gevaarlijkste en meest dodelijke variant is malaria tropica. Als bij dit type behandeling uitblijft, kan het binnen 48 uur dodelijk zijn. Dit type wordt veroorzaakt door Plasmodium falciparum. De andere drie worden veroorzaakt door Plasmodium malariae, Plasmodium ovale en Palsmodium vivax. Deze kennen een minder ernstig ziekteverloop.

De eerste symptomen treden gewoonlijk na twaalf dagen tot zes weken na de steek op. Zonder behandeling zullen de typen Plasmodium malariae, Plasmodium ovale en Palsmodium vivax, terugkerende aanvallen van de symptomen veroorzaken, namelijk telkens wanneer rode bloedcellen worden vernietigd. Aanvallen duren meestaal vier tot acht uur en keren om de twee tot drie dagen terug. Dit is afhankelijk van het type parasiet. Symptomen die kunnen optreden zijn:

• hoge koorts;
• koude rillingen;
• anemie of bloedarmoede;
• hevig zweten of transpireren;
• verwardheid;
• gewrichtspijn;
• hoofdpijn;
• geelzucht;
• spierpijn;
• misselijkheid;
• braken;
• vermoeidheid;
• diarree;
• coma;
• stuiptrekkingen bij kinderen.

Ernstige vermoeidheid is tussen de malaria-aanvallen in, het enige symptoom. De kwaadaardige malaria tropica heeft een grillig koortsverloop en lijkt op de griep. Deze vorm kan dodelijk zijn als behandeling uitblijft.

Diagnose malaria

De diagnose wordt gesteld of bevestigd op grond van het aantonen van malariaparasieten in het bloed. Houd er rekening mee dat als een persoon binnen een jaar nadat hij een endemisch gebied heeft bezocht onverklaarbare koortsaanvallen krijgt, hij malaria kan hebben.

Voorkomen van malaria: malariapillen (malariatabletten) en maatregelen tegen muggen

Het op de aangegeven manier slikken van de juiste malariatabletten, in combinatie met de algemene maatregelen ter voorkoming van muggenbeten, geeft de best mogelijke bescherming tegen malaria. Maar ook als men trouw antimalariamiddelen slikt, kan men malaria oplopen doordat de parasieten resistent kunnen zijn tegen de gebruikte medicijnen.

Middelen of medicijnen die men inneemt om malaria te voorkomen noemt men malaria-profylaxe en deze zijn:

• Paludrine®
• Nivaquine®
• Lariam®
• Malarone®
• Doxycycline®

Welke van deze geneesmiddelen de reiziger krijgt voorgeschreven, hangt af van de volgende factoren:

• het gebied dat bezocht wordt (in sommige gebieden zijn malariaparasieten resistent of ongevoelig tegen bepaalde middelen);
• de verblijfsduur;
• de gezondheidtoestand;
• eventuele andere geneesmiddelen die gebruikt worden.

Afhankelijk van het middel, begint men deze te gebruiken enkele dagen tot enkele weken voordat men op reis gaat naar een malaria gebied.

Voorts doet de reiziger die naar een endemisch gebied reist, er verstandig aan maatregelen te nemen om contact tussen mens en mug zo veel mogelijk te beperken. Anopheles-muggen steken vooral in de late avond en 's nachts. Draag lichaamsbedekkende kledij en gebruik insectenwerende middelen. Slaap onder een klamboe en bewerk deze met een insecticide.

Behandeling malaria

Adequate behandeling van malaria is belangrijk, omdat het de dood tot gevolg kan hebben. Er is een behoorlijk arsenaal aan geneesmiddelen om de parasieten te doden, nadat deze in het bloed zijn aangetoond. Er komen geregeld nieuwe middelen op de markt, aangezien de parasiet een sterk vermogen heeft tot het ontwikkelen van resistentie.

Resistentie tegen malariamiddel

Malaria is een belangrijk gezondheidsprobleem in een groot deel van de tropen en subtropen. Men schat dat er 300-500 miljoen gevallen van malaria per jaar zijn, en meer dan 1 miljoen mensen sterven jaarlijks als gevolg van de ziekte. De ziekte vormt een risico voor reizigers naar de (sub)tropen.

In sommige delen van de wereld hebben de parasieten resistentie ontwikkeld tegen sommige soorten antibiotica. Resistentie tegen malariamedicijnen is een groot probleem voor de volksgezondheid en het belemmert de bestrijding van malaria. Het NRC Handelsblad berichtte in 2009 dat in het grensgebied van Cambodja en Thailand de modernste malariamedicijnen steeds slechter werken. De malariaparasiet wordt er resistent en dat is een zorgelijke ontwikkeling. Er zijn in de geschiedenis al twee keer eerder resistente malariaparasieten ontstaan. Deze parasieten trokken de wereld over en joegen miljoenen mensen de dood in.

Er zijn gebieden waar malariamuggen resistentie hebben ontwikkeld tegen insecticiden. Gelukkig staat de wetenschap niet stil. Wageningse onderzoekers hebben een schimmelparasiet ontwikkeld waar muggen aan doodgaan. De schimmel maakt muggen opnieuw gevoelig maakt voor ouderwets gif. Het betreft de muggendodende schimmels Metarhizium anisopliae en Beauveria bassiana.

Malariagebieden: landen waar men malaria kan krijgen

De malariamug is te vinden in Afrika, ten zuiden van de Sahara, in Zuid-Amerika (voornamelijk in het Amazonegebied) en in Zuid-Oost Azië. De malariamug bevindt zich in (sub)tropische gebieden, omdat het daar warm en vochtig is. De malariamug prefereert schoon, bij voorkeur stilstaand, zoet oppervlaktewater.

In de volgende landen kan men het gehele jaar malaria krijgen:

• Angola, Bangladesh, Belize, Benin, Bhutan, Birma, Bolivia, Brazilië, Brits Guyana, Burkina Faso, Burundi, Cambodja, Kameroen, Centraal Afrikaanse Republiek, Chad, China Volksrepubliek, Colombia, Comoren, Djibouti, Dominicaanse Republiek, Dubai, El Salvador, Equador, Equatoriaal Guinee, Eritrea, Ethiopië, Filippijnen, Frans Guyana, Fujairah, Gabon, Gambia, Ghana, Guatemala, Guinee, Guinee Bissau, Guyana, Haïti, Honduras, India, Indonesië, Ivoorkust, Jemen, Kameroen, Kenia, Kongo, Laos, Liberia, Madagaskar, Malawi, Maleisië, Mali, Mauritanië, Mauritius, Mexico, Mozambique, Myanmar, Namibië, Nepal, Nicaragua, Niger, Nigeria, Oeganda, Oman, Pakistan, Panama, Papua Nieuw Guinea, Peru, Ruanda, Sao Tomé & Principe, Saoudi Arabie, Senegal, Siërra Loense, Salomon eilanden, Somalië, Sri Lanka, Soedan, Suriname, Tanzania, Togo, Tsjaad, Vanuatu, Venezuela, Verenigde Arabische Emiraten, Vietnam, Yemen, Zaïre, Zambia, Zimbabwe.

In de volgende landen kan men van mei tot en met november malaria krijgen:

• Afghanistan, Irak.

In de volgende landen kan men van mei tot en met september malaria krijgen:

• Azerbeidzjan, Tadzjikistan.

In de volgende landen kan men van oktober tot en met mei malaria krijgen:

• Botswana, Paraguay, Swaziland.

In de volgende landen kan men van mei tot en met oktober malaria krijgen:

• Egypte, Syrië.

In de volgende landen kan men van juni tot en met oktober malaria krijgen:

• Georgië.

In de volgende landen kan men van maart tot en met november malaria krijgen:

• Iran.

In de volgende landen kan men van januari tot en met december malaria krijgen:

• Thailand in de grensgebieden Laos, Cambodja en Myan.

In de volgende landen kan men van maart tot en met oktober malaria krijgen:

• Turkije.

In de volgende landen kan men in januari en december malaria krijgen:

• Zuid-Afrika.

Klik hier voor een special over infectieziekten die door muggen worden overgebracht.

Fotoverantwoording
Dit betreft een steekmug van het geslacht Anopheles.

Lees verder

• Muggenbeet: muggenbult, jeuk, voorkomen, allergische reactie
• Gele koorts vaccinatie bijwerkingen, symptomen & behandeling
• Chikungunya-koorts: symptomen, preventie en behandeling
• Symptomen Knokkelkoorts (dengue), verschijnselen en oorzaak
• Bedwantsen (wandluis) symptomen, bestrijden en voorkomen