Haarproblemen: Wat is hirsutisme?

Hirsutisme is een vorm van overbeharing die alleen bij vrouwen (en soms bij kinderen) voorkomt. Er is dan sprake van een typisch mannelijke haargroei. De vrouw (of het kind) heeft dan duidelijk zichtbare beharing op onder andere het gezicht, in de neusgaten en oren, op de borst, rug, schouders en dijen en van de navel tot de schaamstreek. Na de menopauze heeft maar liefst 80% van de vrouwen in meer of mindere mate last van deze vorm van overbeharing. Voor de menopauze ligt dit percentage rond 5%.

Hoe ontstaat hirsutisme?

De onschuldige variant van hirsutisme (idiopatisch hirsutisme) is over het algemeen rasbepaald en genetisch gebonden. De oorzaak van deze vorm van hirsutisme ligt in een stoornis van de haarwortel. Als er sprake is van deze onschuldige variant dan zijn er over het algemeen (een aantal van) de volgende kenmerken van toepassing:

• de overbeharing is ontstaan in de puberteit
• het is geleidelijk begonnen
• er zijn geen andere verschijnselen van vermannelijking
• er zijn geen aandoeningen op gynaecologisch of endocrinologisch (hormonaal) vlak
• de hirsutisme komt meer voor in de familie
• de hirsutisme is rasgebonden

Bij circa 5% van de gevallen is sprake van niet-idiopatisch hirsutisme. De overbeharing is dan een symptoom van een ernstige afwijking, waarbij ook sprake is van hormonale stoornissen. Meestal ontstaat niet-idiopatisch hirsutisme als gevolg van een overmatige productie van androgenen (chemische stoffen die zorgen voor mannelijke eigenschappen zoals oestrogeen), door de eierstokken. Ook een overmatige activiteit van de bijnieren kan niet-idiopatisch hirsutisme veroorzaken.

Verder kan hirsutisme ontstaan als bijwerking van het gebruik van medicijnen met een androgene werking. Ook de anticonceptiepil kan als bijwerking hirsutisme veroorzaken.

Behandeling van hirsutisme

Allereerst zal een arts onderzoeken wat de oorzaak is van het ontstaan van de hirsutisme. Hij zal nagaan of er sprake is van een bepaalde aandoening, door te vragen naar het ontstaan van de overbeharing, door het nagaan hoe de menstruele cyclus verloopt en door lichamelijk onderzoek. Verder zal de arts vragen naar medicijngebruik, eventuele andere stoornissen en het eventuele gebruik van ontharingsmiddelen. Als het vermoeden bestaat dat er sprake is van niet-idiopatisch hirsutisme, dan kan aanvullend endocrinologisch en gynaecologisch onderzoek worden gedaan. Ook bloedonderzoek kan uitwijzen wat de oorzaak is van deze vorm van hirsutisme.

Waar mogelijk wordt de onderliggende oorzaak van hirsutisme behandeld, waarna de overbeharing meestal vanzelf verminderd of verdwijnt. Ook kunnen medicijnen met anti-androgenen de overbeharing verminderen. Deze medicijnen laten de overbeharing echter niet volledig verdwijnen.

Als de onderliggende oorzaak niet kan worden gevonden of behandeld, dan kan via elektrisch epileren of foto-epilatie worden behandeld. Meer informatie over deze vorm van behandeling staat in het artikel over hypertrichose.