Dermatitis perioralis/clownseczeem: huidziekte rond de mond

Dermatitis perioralis is een dermatose die ook wel 'clownseczeem' wordt genoemd, omdat het wordt gekenmerkt door kleine rode bultjes (papels) rond de mond. Typisch is dat langs de lippen een smalle zone van normale huid zichtbaar is. Dermatitis perioralis komt het meest voor bij jonge vrouwen. De precieze oorzaak is onbekend. De aandoening kan uitgelokt worden door corticosteroïd crèmes of zalven of door frequent gebruik van cosmetica.

Dermatitis perioralis

• Dermatitis perioralis: definitie
• Oorzaak dermatitis perioralis
• Symptomen dermatitis perioralis
• Diagnose dermatitis perioralis
• Behandeling dermatitis perioralis
• Vooruitzichten (prognose) dermatitis perioralis

Dermatitis perioralis: definitie

Dermatitis perioralis is een huidaandoening die wordt gekenmerkt door kleine rode bultjes (papels), rond de mond. Het is een goedaardige huidontsteking die zich voornamelijk manifesteert bij jonge vrouwen, maar ook mannen en kinderen kunnen erdoor getroffen worden. Dermatitis betekent ontsteking van de huid of huidontsteking en perioralis betekent rondom de mond.

Een soortgelijke huiduitslag wordt soms rond de ogen gezien. In dat geval spreekt men van dermatitis periocularis. Periocularis betekent rond de ogen.

Oorzaak dermatitis perioralis

Dermatitis perioralis komt het meest voor bij jonge vrouwen. Minder dan 10% van de patiënten is man. Hoewel de precieze oorzaak onbekend is, bestaat er een sterke relatie met het gebruik van corticosteroïd crèmes of zalven in het gezicht in verband met de behandeling van een andere aandoening. Het frequent gebruik van cosmetica, zoals foundation make-up, rondom de mond kan de huidaandoening ook uitlokken. Onlangs wees onderzoek uit dat sommige zonnebrandcrèmes die worden gebruikt op het gezicht, ook een trigger kan zijn voor dermatitis perioralis bij sommige kinderen en volwassenen.

Er zijn dermatologen die van mening zijn dat dermatitis perioralis een variant is rosacea of een seborroïsch eczeem dat verergerd onder invloed van zonlicht.

Symptomen dermatitis perioralis

Dermatitis perioralis wordt gekenmerkt door kleine rode bultjes en pusteltjes rond de mond, die een onaangenaam branderig gevoel kunnen veroorzaken. Meestal is de ondergrond rood. Jeuk is niet een veel voorkomend symptoom. Er kan enige schilfering optreden. Het ontstaat meestal vrij plotseling op de bovenlip, naast de neus en/of op de kin. In veel gevallen is het gehele gebied rondom de mond aangedaan. Typisch is dat langs de lippen een smalle zone van normale huid zichtbaar is. De huid is gevoelig voor externe prikkels, zoals water, zeep en blootstelling aan zonlicht.

Diagnose dermatitis perioralis

Meestal wordt alleen op basis van de kenmerkende afwijkingen de diagnose gesteld. Wat vooral opvalt is een erytheem rond de mond waarbij een smalle zoom om het lippenrood vrij blijft, met kleine rode en soms schilferende papels en tijdens een exacerbatie ook pusteltjes. Aanvullend onderzoek heeft geen meerwaarde.

Behandeling dermatitis perioralis

Het is aan te bevelen dat de patient het gebruik van lokale corticosteroïdpreparaten en cosmetica staakt. De patiënt doet er ook verstandig aan om het gelaat te reinigen met lauw water in plaats van zeep. Vaak is de aandoening self-limiting, dat wil zeggen dat de huidaandoening vanzelf verdwijnt, gemiddeld binnen drie maanden. Na het staken van lokale corticosteroïdpreparaten kan de aandoening in eerste instantie verergeren.

Door de huisarts kan een indifferente, niet vettende crème worden voorgeschreven. Als dit onvoldoende effect heeft of als de klachten verergeren, kan een orale kuur met tetracycline worden voorgeschreven. Er is onvoldoende bewijs dat lokale antibiotica een positief effect heeft.

Vooruitzichten (prognose) dermatitis perioralis

De aandoening is in principe self-limiting, maar kan soms recidiveren.

Klik hier voor een special over eczeem.

Lees verder

• Huidaandoeningen A-Z: jeuk, pijn, bruine & rode vlekken huid
• Jeukende huid of jeuk aan de huid: plaatselijk, hele lichaam
• Eczeem: jeukende rode (met blaasjes bedekte) plekken op huid
• Constitutioneel eczeem, dauwworm, atopisch eczeem symptomen
• Pompholyx (blaasjeseczeem): blaasjes & blaren handen-voeten