InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Malaria, wees uiterst alert op vakantie en erna

Malaria, wees uiterst alert op vakantie en erna

Malaria, wees uiterst alert op vakantie en erna Malaria kan snel uw dood betekenen. Neem als toerist altijd malariapillen mee en ga goed voorbereid op vakantie als u naar malariagebieden en de tropen gaat. Probeer tropische ziekten te voorkomen. Let op de malariasymptomen en blijf ook op uw hoede als u al van een verre vakantie bent teruggekeerd. Soms weet u het nog niet eens dat u met de malariaparasiet besmet bent. Malaria kan later dodelijk zijn. Waar is er malaria in de wereld, wat zijn de malaria gebieden en hoe verloopt malariabestrijding? Kinine was het eerste geneesmiddel tegen malaria en in 2014 is er een vaccin gevonden, maar dat wordt nog niet grootschalig toegepast.

Malariagebieden en malaria voorkomen

Velen zullen het niet weten, maar nog niet zo lang geleden kwam malaria ook in ons land voor. Pas in 1970 kreeg Nederland het predicaat malariavrij, en dit als een van de laatste landen in Europa. Wie weet overigens wat een verdere klimaatverandering en opwarming voor de toekomst van ons land zal betekenen? De overbrenging van de malariaparasiet verloopt immers efficiënter naarmate de temperaturen oplopen. Malaria is de meest voorkomende ernstige infectieziekte. Wereldwijd zijn meer dan 200 miljoen mensen besmet met malaria en elk jaar keren duizenden vakantiegangers met malaria terug naar Europa. De malariamug is te vinden in Afrika ten zuiden van de Sahara, in het Amazonegebied van Zuid Amerika en in Zuid-Oost Azië. U vindt de malariamug in (sub)tropische gebieden, waar het warm en vochtig is en veel stilstaand water aanwezig is. Ook naar Nederland rukken exotische muggen steeds meer op. Laat u voordat u op reis gaat dus goed informeren.

Malaria, wees uiterst alert op uw vakantie

De infectieziekte malaria komt vooral voor in warme en vochtige landen als Zuidoost-Azië, Afrika ten zuiden van de Sahara en delen van Zuid- en Midden-Amerika. Grofweg in de vochtige tropen en subtropen, en beneden de 2200 meter. Om een beeld te geven van de ernst van de situatie: daar woont circa 40% van de wereldpopulatie. Toch is in vergelijking met onderzoek bij ziekten als kanker, hart en vaatziekte en aids, de hoeveelheid geld voor onderzoek naar malaria nog relatief beperkt.

De malariaparasiet

Malaria is een parasitaire infectieziekte, die wordt veroorzaakt door malariaparasieten, die worden verspreid door steekmuggen. Malaria wordt veroorzaakt door een malariaparasiet, die van mens op mens wordt overgebracht door een steek van de vrouwelijke malariamug Anopheles. Deze parasiet is een eencellig organisme, behorende tot de protozoën. Het is dus geen virus of een bacterie. Protozoën zijn namelijk eencellige, dierlijke parasieten die bij de mens onder andere ernstige diarree, verstoring van de voedselopname in de darm, malaria, infecties van de ingewanden, een vaginale ontsteking, en ook de Afrikaanse slaapziekte kunnen veroorzaken.

Dit pasmodium vernietigt uw rode bloedlichaampjes die vervolgens uw aderen verstoppen en delen van het lichaam doen afsterven.En om het nog ingewikkelder te maken: er zijn verschillende vormen van malaria bij de mens. Ze worden veroorzaakt door vier verschillende soorten malariaparasieten. De vier plasmodia zijn:
  • De Plasmodium Falciparum;
  • De Plasmodium Vivax;
  • De Plasmodium Ovale;
  • De Plasmodium Malariae.

Cyclus van malaria van mug naar mens naar mug

De Anopheles mug spuit de malariaparasieten in het bloed tijdens een steek, waarna de parasieten zich snel opslaan in de lever. Daar vermenigvuldigen ze zich gedurende 5-16 dagen. Het bizarre hierbij is, dat u als aanstaande malariapatiënt dan nog geen ziekteverschijnselen heeft. Ondertussen komen de parasieten vanuit de lever in uw bloed. Ze dringen de rode bloedcellen binnen en vermenigvuldigen zich verder. Op een gegeven moment barsten de besmette rode bloedcellen open en dringen de jonge parasieten weer nieuwe bloedcellen binnen. Dit blijft zich maar herhalen. De ziekteverschijnselen van malaria worden nu wel duidelijk merkbaar. Als u daarna nogmaals door Anopheles mug wordt gestoken, en de mug dus besmet bloed opneemt, vermenigvuldigen de parasieten zich verder in de mug. Via de speekselklieren kunnen de parasieten door naar een volgend slachtoffer. Let wel: een infectie met malariaparasieten kan binnen enkele weken tot de dood leiden, als u niet behandeld wordt. Andersom geldt dat als een malariamug een besmet mens steekt, het bloed wordt opgenomen wat zal leiden tot besmetting van de mug zelf. En zo ontstaat dus een vicieuze cirkel van besmetting.

Symptomen van malaria

U kunt dus besmet zijn zonder het zelf door te hebben. Pas 8 à 10 dagen na de steek kunnen de eerste symptomen van malaria optreden, zoals koorts, koude rillingen, spierpijn en hoofdpijn. Vaak wordt dit voorafgegaan door een grieperig gevoel, dat niet goed is te onderscheiden van een gewone griepaanval. Als u dus een grieperig gevoel krijgt in de subtropen of tropen, of u krijgt een griepaanval enige tijd na uw thuiskomst die langer dan twee dagen aanhoudt, moet u zeer alert zijn. Elk griepje binnen twee maanden van terugkeer in Europa kan een beginnende malaria zijn. Dan moet u zich laten behandelen. Denk dan niet eenvoudig “dat het wel over zal gaan”. Daarvoor zijn de risico’s namelijk te groot. De definitieve vaststelling of bij u sprake is van malaria is mogelijk via een eenvoudig bloedonderzoek. Denk aan:
  • Hoge tot zeer hoge koorts;
  • Koude rillingen;
  • Bloedarmoede;
  • Hevig transpireren;
  • Verward zijn;
  • Gewrichtspijn, hoofdpijn en spierpijn;
  • Geelzucht;
  • Misselijkheid en braken;
  • Diarree.

Drie soorten malaria

Er zijn, zoals aangegeven, meerdere malariaparasieten. Ze kunnen drie vormen van malaria veroorzaken. De ene soort malaria is nog ernstiger dan de andere. De meest voorkomende vorm van malaria is meteen ook de gevaarlijkste:

De Malaria Tropica
Dit is de meest voorkomende en meest kwaadaardige en gevaarlijke vorm van malaria. Het wordt ook wel hersenmalaria genoemd en kan in korte tijd tot de dood leiden. De Malaria Tropica wordt veroorzaakt door de Plasmodium Falciparum. De koortsaanvallen verlopen zeer grillig.

De Malaria Tertiana
Deze driedaagse koorts is relatief milder en wordt veroorzaakt door de parasieten Plasmodium Vivax en/of Plasmodium Ovale. De koortsaanvallen krijgen in de meeste gevallen na enige tijd een karakteristiek en goed herkenbaar verloop, met pieken om de 48 uur. Vandaar de naam. Zeer opvallend is dat de parasieten die in de lever achterblijven zelfs nog tot ongeveer 4 jaar later een malaria-aanval kunnen veroorzaken.

De Malaria Quartana
Deze vierdaagse koorts is evenals de driedaagse koorts wat milder dan de Malaria Tropica. De karakteristieke koortsaanvallen vinden om de 72 uur plaats. De ziekte wordt veroorzaakt door de parasiet Plasmodium Malariae.

Ga goed voorbereid op vakantie om malaria te voorkomen

Enkele voorzorgsmaatregelen die malaria kunnen helpen voorkomen:

Geneesmiddelen
Er zijn nog geneesmiddelen te verkrijgen ter voorkoming van malaria. Welke voor u het meest geschikt zijn hangt onder meer af van het gebied waar u heen gaat, de verblijfsduur en de omstandigheden. Zo zijn er malaria tabletten, die u enkele weken vóór uw vertrek al moet innemen, om een voldoende grote dosis in uw bloed op te bouwen, en die u moet blijven doorslikken tot zo’n vier weken na de thuiskomst. Maak ook hier niet de fout te denken dat u niet ziek kunt worden, omdat u malaria tabletten hebt geslikt. Wie trouw antimalariamiddelen slikt, kan malaria oplopen doordat de parasieten resistent kunnen zijn. In nogal wat gebieden zijn de parasieten namelijk immuun. Verder zijn er allerlei middelen die u moet gebruiken en/of krijgt toegediend wanneer onverhoopt van een besmetting sprake is. Bekende medicijnen ter bescherming van malaria zijn malaria-profylaxe als:
  • Doxycycline;
  • Paludrine;
  • Nivaquine;
  • Lariam;
  • Malarone.

Er komen met enige regelmaat nieuwe middelen op de markt. Dit moet ook wel, omdat de parasiet een sterk vermogen blijkt te hebben om een resistentie tegen medicijnen te ontwikkelen.

Preventie
Omdat de malariamug vooral actief is tussen zonsondergang en zonsopgang, kunt u zich in die periode het beste bedekt kleden, uw huid insmeren met de daarvoor bestemde middelen en slapen onder een goed sluitende klamboe. Het liefst in een kamer met airco. Een kamer met airco koelt namelijk af en de mug houdt bovendien niet van tocht. Maar goed, dat zal in de tropen niet altijd mogelijk zijn.

Voorlichting
Laat u zich goed voorlichten over de gevaren van malaria, en inlichten over de verschijnselen en gevaren waarop u moet letten. Voordat u met vakantie gaat, natuurlijk.

Doorbraak malariavaccin 2009

Het hele goede nieuws is dat Nijmeegse onderzoekers op 30 juli 2009 hebben aangegeven goede vorderingen te maken met de ontwikkeling van een malariavaccin. Bij proefpersonen is gebleken, dat een proefvaccin de weerstand zodanig beschermt, dat het lichaam in staat is om de malariaparasieten te vernietigen. Ze bleken goed beschermd. Een geweldig resultaat voor de toekomst voor de vele mensen, die dagelijks met malaria worden besmet.

Malariabestrijding met biologische aanpak met schimmels

Bovendien is in september 2009 gepubliceerd over een biologische aanpak van de malariamug. Er zijn schimmels, die de malariamug binnen enkele dagen kunnen uitschakelen. Daarom wordt nu bekeken hoe in de bedreigde gebieden zodanig schimmels kunnen worden aangebracht, dat de malariamug besmet raakt met de bewuste schimmels, en doodgaan voordat ze meer kwaad kunnen aanrichten. De schimmel die dit voor elkaar krijgt is de schimmel Beauveria Bassiana. Dit hebben onder meer enkele onderzoekers van de Wageningen Universiteit vastgesteld na onderzoek in Zuid-Afrika. Nog beter blijken de resultaten om malariamuggen met een hoge resistentie te bestrijden met een combinatie van chemische en biologische middelen. Deze bestrijdingsmiddelen versterken namelijk elkaar en werken zo beter dan gedacht.

Slot malaria en malariagebieden

De malariamug is een kwelgeest voor vele mensen in de wereld. Goede preventie en alertheid zijn absoluut noodzakelijk. Bovendien zijn er veel belovende middelen in aantocht om de strijd met de malariamug aan te gaan. Essentieel is dat u zich goed informeert over de kwetsbare gebieden en de juiste maatregelen treft.

Lees verder

© 2007 - 2017 Zeemeeuw, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Zwartwaterkoorts, blackwater feverZwartwaterkoorts, blackwater feverZwartwaterkoorts, ook wel blackwater fever genoemd, is een zeldzame ziekte geworden. Het komt voor bij malaria tropica.…
Malaria en ArtemisiaMalaria, vroeger moeraskoorts, mal-aria slechte lucht genoemd, is nog steeds een veel voorkomende tropische infectieziek…
Parasitaire infectie; MalariaParasitaire infectie; MalariaMalaria is een parasitaire infectie van de rode bloedcellen die wordt versprei door steekmuggen. Wereldwijd krijgt een o…
Malaria of moeraskoorts, beter voorkomen!Malaria of moeraskoorts, beter voorkomen!Een mug betekent in westerse landen vaak een klein ongemak of een kleine verstoring van de rust. De anophelesmug, of mal…
De geneeskracht van rode kinaRode kina is een boom die in de tropen groeit. Hij is het rood aangelopen broertje van de kinineboom. De Spanjaarden wer…

Reageer op het artikel "Malaria, wees uiterst alert op vakantie en erna"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Thirza Mandos, 27-01-2009 13:09 #2
Malria tropica kan zelfs al binnen enkele dagen tot de dood leiden, enkele weken is veel te ruim genomen. Een symptoon van deze vorm van malaria is ook dat je zeer realistische en heftige koortsdromen krijgt. Maar wanneer je dit symptoon krijgt, ren dan naar de dokter want dit betekend eigenlijk al dat je te laat bent.

Ik heb zelf ook een jaar geleden deze malaria opgelopen en ben er nog telkens erg moe door, heb weinig energie en kracht in mijn spieren en mijn hersen vermogen is nog telkens niet op oud niveau (wat waarschijnlijk ook nooit meer volledig zal herstellen). Ik raad iedereen aan die in een tropisch land is geweest, krijg je koorts of denk je een ander symptoon te hebben van malaria, laat je direct testen.

En Zeemeeuw, over uw reactie op Tonnie van der Lee wil ik graag opmerken dat, voor zover ik begrepen heb van GGD, de parasiet nooit volledig uit je lichaam verdwijnt.

Met vriendelijke groeten Thirza Mandos Reactie infoteur, 27-01-2009
Beste Thirza Mandos,
Dank voor uw reactie. Uit onderstaand voorbeeld blijkt dat het even kan duren voordat men door heeft dat men ziek is. Maar geen misverstand hierover: malaria tropica is, zoals aangegeven, momenteel de ernstigste vorm, waarbij snel goede hulp geboden is. Of de parasiet volledig verdwijnt uit het lichaam is van meerdere factoren afhankelijk, zoals de gekozen behandeling, tijdsduur en resistentie.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw.

Tonnie van der Lee, 25-01-2009 23:37 #1
Graag zou ik wat meer informatie willen hebben over de gevolgen van malaria triopica, mijn zus heeft deze vorm van malaria in november in gambia opgelopen, en is nog steeds doodmoe, helaas kan ik nergens informatie vinden over hoe dit ziektebeeld zich normaal gesproken verder ontwikkeld, hoelang men gemiddeld nog zo vreselijk moe blijft enz. Reactie infoteur, 26-01-2009
Beste Tonnie van der Lee,
U bedoelt ongetwijfeld de malaria tropica of tropicana. Helaas is dit de meest ernstige vorm van malaria (zie ook bovenstaand artikel), waarbij een ziekenhuisopname voor medicatie en tegen uitdroging gebruikelijk is. Het ziekteverloop is grillig. In eerste instantie lijkt het wat op griep, maar het duurt langer en behoeft goede verzorging. Ook vermoeidheid is een kenmerk van de ziekte, en door de aanslag op het gestel houdt deze vermoeidheid vaak nog lang aan. Laat uw zus zich ook goed testen of de parasiet na behandeling volledig uit het lichaam is verdwenen.
Met vriendelijke groeten,
Zeemeeuw

Infoteur: Zeemeeuw
Laatste update: 22-11-2015
Gepubliceerd: 26-06-2007
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Malaria
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!