Putjeszolen, pitted keratolysis: symptomen en behandeling

Putjeszolen, pitted keratolysis: symptomen en behandeling Putjeszolen of pitted keratolysis is een veel voorkomende huidaandoening, die wordt gekenmerkt door kratervormige putjes van 1-5 mm in de huid van de voet, vooral op die plekken waar de druk het grootst is en de eeltlaag dik is. De oorzaak van de putjes is een oppervlakkige bacteriële huidinfectie. De voetaandoening komt vaak voor, vooral in de tropen maar ook bij sporters (atleten) en in bepaalde beroepen (bijvoorbeeld bij militairen). De aandoening kan worden behandeld met het tweemaal daags aanbrengen van een lokaal antibioticum. Door het nemen van beschermende maatregelen kun je voorkomen dat de huidaandoening weer de kop opsteekt. Putjeszolen is niet ernstig en de aandoening is ook niet besmettelijk. De medische naam van putjeszolen is 'keratoma plantare sulcatum'.
Putjeszolen / Bron: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Putjeszolen / Bron: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Putjeszolen: kernpunten

  • Putjeszolen wordt gekenmerkt door kratervormige putjes van 1-5 mm in de huid van de (onderkant van de) voet.
  • Het komt vooral voor op die plekken van de voet waar de druk het grootst is en de eeltlaag dik is.
  • De oorzaak is een oppervlakkige bacteriële huidinfectie.
  • Behandeling bestaat uit het tweemaal daags aanbrengen van een lokaal antibioticum.
  • Door het nemen van beschermende maatregelen kun je een recidief voorkomen.

Wat is putjeszolen?

Putjeszolen (pitted keratolysis) is een huidaandoening die gekenmerkt wordt door kratervormige putjes in de huid van de voet, vooral op die plekken waar de druk het grootst is en de eeltlaag dik is. De oorzaak van de putjes is een oppervlakkige bacteriële huidinfectie. Het is een courante aandoening, die iets vaker bij mannen voorkomt.

Medische benaming

De medische naam voor putjeszolen is 'keratoma plantare sulcatum'.

Vóórkomen pitted keratolysis

Pitted keratolysis komt wereldwijd voor. Deze huidaandoening kan in zowel tropische als gematigde klimaten voorkomen en het kan verband houden met beroep of sportactiviteit. Uit een studie van 142 dakloze mannen in Boston, een stad in de Verenigde Staten, bleek dat 20,4% van de 142 onderzochte patiënten putjeszolen had.¹ In een tropische militaire omgeving, waar warmte, vochtigheid en laarzen tezamen een ideale ​​micro-omgeving produceren voor putjeszolen, komt deze aandoening frequent voor. Zowel mannen als vrouwen kunnen de aandoening krijgen, maar in geschreven caserapporten of studies worden vooral mannelijke patiënten besproken. Putjeszolen kan mensen van elke leeftijd beïnvloeden, ook kinderen.

Risicogroepen

Putjeszolen komt veel vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Beroepsgroepen waarbij je meer risico loopt op deze voetaandoening, zijn:
  • Boeren;
  • Atleten;
  • Zeelieden of vissers;
  • Industriële werknemers;
  • Militair personeel.

Risicofactoren

Factoren die leiden tot de ontwikkeling van putjeszolen, zijn:
  • Warm, vochtig weer;
  • Occlusief schoeisel, zoals rubberen laarzen of vinyl schoenen;
  • Overmatig zweten van handen en voeten (hyperhidrose);
  • Dikke huid van palmen en zolen (keratoderma);
  • Diabetes;
  • Oudere leeftijd;
  • Verminderde afweer.

Pitted keratolysis oorzaak

Putjeszolen is een oppervlakkige infectie van de hoornlaag van de voetzolen en wordt geassocieerd met zweetvoeten, overmatig zweten (hyperhidrosis), langdurig dragen van slecht ventilerende schoenen, vochtige sokken en slechte hygiëne.

Huidbacteriën

De aandoening wordt veroorzaakt door bepaalde huidbacteriën, die onder bepaalde omstandigheden -transpireren, broeierige omgeving- enzymen produceren die de opgeweekte eeltlaag gebruiken als voedingsbodem. Als gevolg hiervan ontstaan de kenmerkende huidafwijkingen en de typische geur.

Putjes in de voetzolen / Bron: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Putjes in de voetzolen / Bron: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Symptomen van putjeszolen

Bij pitjeszolen of pitted keratolysis is een deel van de eeltlaag van de voetzolen wit verkleurd en er zijn oppervlakkige, kratervormige putjes zichtbaar van 1-5 mm. Dit gaat gepaard met een onaangename geur (van zweetvoeten). Je kan ook last hebben van irritatie, jeuk of zelfs pijn. Deze klachten treden vooral op als aangetaste huid loslaat. De voorkeurslocaties zijn de drukplaatsen van de voet:
  • de onderkant van de tenen;
  • de bal van de voet; en
  • de hiel.

Een enkele keer komen de afwijkingen ook voor aan de handpalmen. Dit kan aanleiding geven tot oppervlakkige schilfering.

Onderzoek en diagnose

Putjeszolen wordt meestal gediagnosticeerd op basis van de klinische verschijning. Een biopsie (weefselonderzoek onder de microscoop) is vaak niet nodig. Om de boosdoener te identificeren kan een kweekje nodig zijn. Om schimmel uit te sluiten schraapt je arts een hoeveelheid schilfers af van het aangedane huidgebied en bekijkt deze na een eenvoudige bewerking onder de microscoop.

Huisarts met patiënt met putjeszolen / Bron: Istock.com/monkeybusinessimagesHuisarts met patiënt met putjeszolen / Bron: Istock.com/monkeybusinessimages

Behandeling van putjeszolen

De aandoening pitted keratolysis of putjeszolen kan worden behandeld met het toepassen van een lokaal antibioticum. Het gaat dan om een lotion of gel met een antibioticum. Tweemaal daags een lotion of gel met erytromycine of clindamycine smeren is effectief gebleken. Ook zal de oorzaak moeten worden behandeld. Verder is het noodzakelijk om preventieve maatregelen toe te passen (zie onder).

Preventie

Je kunt verschillende beschermende maatregelen nemen om te voorkomen dat de huidaandoening pitted keratolysis weer de kop opsteekt:
  • Draag ventilerend schoeisel, bij voorkeur zijn dat schoenen van leer;
  • Draag sokken die transpiratievocht goed kunnen absorberen en trek vaak schone sokken aan;
  • Het gebruik van een goede deodorant waarin een aluminiumzout is verwerkt kan het zweten verminderen;
  • Houd je voeten goed schoon en droog, was ze regelmatig, dep ze daarna goed droog, trek altijd schone sokken en droge schoenen aan en wissel elke dag van schoen
  • Loop zo veel mogelijk op blote voeten.

Prognose

Putjeszolen of pitted keratolysis kan gemakkelijk genezen bij adequate behandeling en preventieve maatregelen, en heeft een uitstekende prognose. De vieze geur die van je voeten afkomt, kan schaamte teweegbrengen. Putjeszolen kan symptomatisch zijn; het kan gepaard gaan met secundaire pijnlijke voeten, die de functie kunnen beperken.

Complicaties

De vieze voetgeur en het uiterlijk van putjeszolen kan psychosociale problemen geven. Dit kan de kwaliteit van leven van vooral kinderen en tieners behoorlijk aantasten.

Noot:
  1. Stratigos AJ, Stern R, González E, Johnson RA, O'Connell J, Dover JS. Prevalence of skin disease in a cohort of shelter-based homeless men. J Am Acad Dermatol. 1999 Aug;41(2 Pt 1):197-202.

Lees verder

© 2012 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Pitted keratolysis (putjeszolen): Putjes in voetzolenPitted keratolysis (putjeszolen): Putjes in voetzolenBij putjeszolen (pitted keratolysis) ontstaat een oppervlakkige bacteriële infectie van de hoornlaag van de huid. Meesta…
Putjeszolen: putjes onder de voet behandelen met zalfPutjeszolen: putjes onder de voet behandelen met zalfHeb je last van putjes onder je voeten? Het kan zijn dat je last hebt van putjeszolen. Dit is een veelvoorkomende onschu…
Jeukende hiel: oorzaken en behandeling van jeuk aan hiel(en)Jeukende hiel: oorzaken en behandeling van jeuk aan hiel(en)Een jeukende hiel duidt op jeuk aan de hiel, het achterste deel van de voet, daar waar deze overgaat in de kuit. Hieljeu…
Dyshidrosis lamellosa sicca: schilfering van de handenDyshidrosis lamellosa sicca: schilfering van de handenDyshidrosis lamellosa sicca is een schilfering van de handen en het wordt beschouwd als een milde variant van ortho-ergi…

Tong verbrand: eerste hulpTong verbrand: eerste hulpDe tong verbranden is iets dat bijna iedereen overkomt. Een verbrande tong geeft pijn, en soms ook blaasjes op de tong.…
De ziekte van RecklinghausenDe ziekte van RecklinghausenDe ziekte van Recklinghausen is een zeldzame erfelijke ziekte. Het is een ziekte van de zenuwbanen waarbij er gezwelletj…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • DermNet New Zealand. Pitted keratolysis. https://www.dermnetnz.org/topics/pitted-keratolysis/ (ingezien op 1-8-2017)
  • Medscape. Pitted Keratolysis. http://emedicine.medscape.com/article/1053078-overview (ingezien op 1-8-2017)
  • Stratigos AJ, Stern R, González E, Johnson RA, O'Connell J, Dover JS. Prevalence of skin disease in a cohort of shelter-based homeless men. J Am Acad Dermatol. 1999 Aug;41(2 Pt 1):197-202.
  • Afbeelding bron 1: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 2: Evan Saap, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/monkeybusinessimages
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 07-01-2021
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!