Pitted keratolysis (putjeszolen): Putjes in voetzolen

Pitted keratolysis (putjeszolen): Putjes in voetzolen Bij putjeszolen (pitted keratolysis) ontstaat een oppervlakkige bacteriële infectie van de hoornlaag van de huid. Meestal zijn de voetzolen en af en toe ook de handpalmen aangetast. Op deze gebieden ontstaan namelijk kleine inzinkingen of putjes. De patiënt krijgt eveneens te maken met een stinkende voet. Deze aandoening, die vooral mannen treft, komt vooral tot stand door overmatig zweten of het afsluiten van de voet, omdat de bacteriën in deze omstandigheden het beste gedijen. Een medicamenteuze behandeling met antibiotica en een goede voethygiëne zijn de belangrijkste behandelingen voor deze bacteriële huidinfectie.

Oorzaken van putjeszolen door bacteriën

Een corynebacterium veroorzaakt meestal de huidinfectie, waarbij de hoornlaag van de huid aangetast is. Diverse andere bacteriesoorten veroorzaken mogelijk ook pitted keratolysis, zoals:
  • Actinomyces (bacteriële infectie met zwelling en ettering)
  • Dermatophilus congolensis
  • Kytococcus sedentarius (vroegere naam: Micrococcus sedentarius)
  • Streptomyces

De bacteriën gedijen het best in een nattige, vochtige en zweterige omgeving. Daarom is de voet het vaakst getroffen (door het langdurig dragen van sokken en schoenen). Wanneer de bacteriën zich op de voetzolen of handpalmen bevinden, produceren ze protease-enzymen, die de buitenste laag van de epidermis (opperhuid) vernietigen. Hierdoor ontstaat karakteristieke putjes in de huid. De stank die met de aandoening gepaard gaat, is het resultaat van de zwavelverbindingen die de bacteriën op de huid produceren.

Symptomen: Putjes aan voetzolen

De voetzolen zijn het vaakst aangetast, maar soms zijn ook de handpalmen getroffen. De symptomen ontstaan na langdurige onderdompeling van of zweten aan de voet. Vooral de plaatsen waar veel druk ontstaat, en de eeltlaag dik is, zijn getroffen.

De huidinfectie kenmerkt zich door talrijke kleine uitgeponste cirkelvormige letsels (pitclusters) in de hoornlaag van de huid die 0,5 tot 7 mm groot zijn. De kratervormige putjes zijn meer zichtbaar bij een natte huid. Soms ontstaat ook een groot letsel wanneer de putjes samenvloeien. Deze gele of bruine letsels kunnen gaan sijpelen, met een licht brandend gevoel op de voetzolen (brandende voeten). Verder gaat de patiënt aan de voeten mogelijk overmatig zweten (hyperhidrose) wat een prominente en stinkende geur met zich meebrengt. Sommige patiënten met putjeszolen hebben rode tot violette huidgebieden. Meestal gaat de huidinfectie niet gepaard met andere tekenen, maar pijn of jeuk zijn wel mogelijk wanneer tijdens het lopen druk op de voet ontstaat.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk en diagnostisch onderzoek

De diagnose van putjeszolen is gemakkelijk te maken door middel van een visueel onderzoek en de herkenning van de kenmerkende geur. Bij twijfel heeft huidafkrabsels nodig of voert hij een huidbiopsie uit om de bacteriën te identificeren.

Differentiële diagnose

Verder doet de bacteriële huidinfectie soms denken aan het basale cel naevus syndroom, erythrasma (huidinfectie met roodbruine plekken in de huidplooien), focale acrale hyperkeratose (verhoorning van de huid), keratolysis exfoliativa, circumscripte acrale hypokeratose en tinea pedis (voetschimmel).

Behandeling via antibiotica

Topische (op de huid aangebrachte) antibiotica (bijvoorbeeld natriumfusidaat of clindamycine, driemaal per dag gedurende twee à vier weken aangebracht) en topische anti-transpiratielotions zijn effectieve therapieën voor het behandelen van putjeszolen. De patiënt krijgt voorts het advies om strakke sokken en slecht passende schoenen te vermijden. In zeldzame gevallen schrijft de arts een droogmiddel zoals Drysol voor. In extreme gevallen zijn botoxinjecties aanbevolen.

Prognose van huidaandoening

Pitted keratolysis is zowel gemakkelijk te behandelen als te voorkomen en heeft een uitstekende prognose. Door het toepassen van antibiotica op de huid en het nemen van andere voorzorgsmaatregelen, verdwijnt deze aandoening meestal binnen ongeveer vier weken. Patiënten komen niet te overlijden als gevolg van de kuiltjes in de voetzool (of handpalm).

Complicaties van bacteriële huidinfectie

De buitensporige voetgeur van deze aandoening is mogelijk sociaal onaanvaardbaar.

Preventie van pitted keratolysis

Het naleven van een goede voethygiëne is essentieel. De bacteriën die de putjeszolen veroorzaken, gedijen het best in vochtige omstandigheden. Daarom is het belangrijk om de voeten zo droog mogelijk te houden. Mensen dragen schoenen bijgevolg niet te lang en daarnaast mogen de schoenen niet te strak zijn. Sandalen met een open teen zijn aanbevolen. Verder is het verstandig om de voeten regelmatig met een antiseptisch reinigingsmiddel te wassen. Het delen van schoenen met anderen is tot slot afgeraden om de verspreiding van de infectie zo plaatsvindt. Absorberende katoenen sokken moet de patiënt vaak vervangen om overmatig vocht aan de voet te voorkomen. Het uitwassen van slokken op 60 °C is tot slot aanbevolen om de bacteriën te doden die van de huidschilfers naar de sokken kunnen worden verspreid.

Lees verder

© 2018 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel.
Gerelateerde artikelen
Putjeszolen, pitted keratolysis: symptomen en behandelingPutjeszolen, pitted keratolysis: symptomen en behandelingPutjeszolen of pitted keratolysis is een veel voorkomende huidaandoening, die wordt gekenmerkt door kratervormige putjes…
Putjeszolen: putjes onder de voet behandelen met zalfPutjeszolen: putjes onder de voet behandelen met zalfHeb je last van putjes onder je voeten? Het kan zijn dat je last hebt van putjeszolen. Dit is een veelvoorkomende onschu…
Jeukende handen en voeten: oorzaken en symptomenJeukende handen en voeten: oorzaken en symptomenJeukende handen en jeukende voeten kunnen een symptoom zijn van een huidaandoening of een andere onderliggende aandoenin…
Jeukende hiel: oorzaken en behandeling van jeuk aan hiel(en)Jeukende hiel: oorzaken en behandeling van jeuk aan hiel(en)Een jeukende hiel duidt op jeuk aan de hiel, het achterste deel van de voet, daar waar deze overgaat in de kuit. Hieljeu…

Manie en hypomanie: Extreme energie bij stemmingsstoornisManie en hypomanie: Extreme energie bij stemmingsstoornisEen bipolaire stoornis is een aandoening waarbij een patiënt dramatische stemmingswisselingen heeft. Hij ervaart de diep…
Tinea incognito: Schimmelinfectie huid door corticosteroïdeTinea incognito: Schimmelinfectie huid door corticosteroïdeTinea incognito (tinea incognita) is een schimmelinfectie van de huid waarvoor de klinische presentatie is gewijzigd doo…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 1 juli 2018:
  • Clinical Presentation, https://emedicine.medscape.com/article/1053078-clinical-presentation#showall
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 201
  • Differential diagnoses, https://emedicine.medscape.com/article/1053078-differential-diagnoses#showall
  • Overview, https://emedicine.medscape.com/article/1053078-overview#showall
  • Pitted keratolysis, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgeverij: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 1230
  • Pitted keratolysis, https://www.healthline.com/health/pitted-keratolysis
  • Pitted keratolysis, https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/pitted-keratolysis
  • Pitted keratolysis: a case report and review of current literature, http://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2010105818767167
  • Treatment, https://emedicine.medscape.com/article/1053078-treatment#showall
  • Workup, https://emedicine.medscape.com/article/1053078-workup#showall
Miske (4.040 artikelen)
Laatste update: 15-01-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief en worden artikelen grotendeels niet meer geactualiseerd, daardoor is de inhoud van artikelen mogelijk niet op alle punten actueel. De mogelijkheid om te reageren is tevens uitgeschakeld.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!