InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Mucocele, slijmcyste of speekselkliercyste: verwijderen

Mucocele, slijmcyste of speekselkliercyste: verwijderen

Mucocele, slijmcyste of speekselkliercyste: verwijderen Een mucocele, slijmcyste of speekselkliercyste kan overal in de mondholte voorkomen waar speekselkliertjes aanwezig zijn, maar hij komt het vaakst voor op de onderlip. Een mucocele ontstaat doordat de afvoergang van een speekselklier geblokkeerd raakt. Dit kan gebeuren na een ontsteking of door een trauma, bijvoorbeeld door herhaaldelijk op je lip of wang te bijten of door een piercing. Het slijm hoopt zich op en er ontstaat een zacht bultje op de lip, een cyste. Een dergelijke cyste kan in kort tijdsbestek ontstaan (3 tot 6 weken). Een mucocele is een goedaardige, niet besmettelijke aandoening. Als een speekselkliercyste niet vanzelf verdwijnt, kan de arts deze chirurgisch verwijderen. Het zelf doorprikken van een slijmcyste wordt ten zeerste afgeraden.

Mucocele of speekselklier cyste op onderlip


Wat is een mucocele of speekselkliercyste?

Het is heel normaal als je een beetje bezorgd raakt wanneer zich een nieuwe knobbeltje of bultje vormt op je lichaam. Een mucocele is echter een goedaardige aandoening. Een mucocele is een slijmcyste of speekselkliercyste en kan overal in de mondholte waar speekselklieren aanwezig zijn, voorkomen. Op de onderlip komen ze echter het meeste voor.

Oorzaken

Een mucocele of speekselkiercyste ontstaat doordat de afvoergang van een speekselklier geblokkeerd raakt na een ontsteking of als gevolg van een trauma, bijvoorbeeld door herhaaldelijk bijten of zuigen op je onderlip of wang:
  • lipbijten (meest voorkomende oorzaak)
  • wangbijten
  • lipzuigen (op de lip zuigen)
  • piercings

Ook velletjes die worden losgetrokken kan een mucocele veroorzaken. Een cyste kan ook ontstaan door een ontsteking van de lip als gevolg van een huidziekte, bijvoorbeeld door:

Pseudocysten
Er hoopt zich dan slijm op en er vormt zich een cyste. Grofweg 90% van de cysten bestaan zijn pseudocysten. Deze zijn niet bekleed met een epitheellaag (opperhuid). Er wordt gesproken van een 'mucus retention cyst' wanneer de cyste wel begrensd is door epitheel.

Symptomen mucocele of speekselkliercyste

Kenmerken

Mucoceles of speekselkliercysten kunnen deze kenmerken en symptomen hebben:
  • Een bolrond pijnloos bultje;
  • Beweegbaar en pijnloos;
  • Voorkeurslocatie is de onderlip;
  • De grootte varieert van enkele millimeters tot 1,5 cm;
  • De inhoud is slijmerig (speeksel), wat enigszins blauwig kan doorschemeren;
  • Als de cyste openbreekt, komt er een gelige of heldere slijmerige/stroperige substantie vrij.

Het komt voor dat je mucocele kapot bijt en dat deze dan vanzelf opengaat, waarna het bultje verdwijnt. Het is niet uitgesloten dat een mucocele terugkeert.

Voorkeursplekken

Mucoceles kunnen voorkomen op de onderlip, aan de onderkant van de tong, aan de binnenkant van de wang en op het verhemelte. Ze kunnen ook voorkomen in de mondbodem. Een ranula of kikkergezwel is een slijmcyste in de mondbodem. Deze zijn zeldzaam en kunnen als ze groter worden, problemen geven met spreken, kauwen en slikken.

Onderzoek en diagnose

Mucoceles verdwijnen vaak zonder behandeling, maar ze kunnen ook groter worden. Probeer niet om ze zelf te verwijderen of open te prikken. Raadpleeg je huisarts voor deskundig advies. De diagnose wordt vaak à vue gesteld. Bij twijfel wordt er een biopt afgenomen. Dat is het wegnemen van een klein stukje huid voor microscopisch onderzoek. Wanneer de arts een biopt afneemt, komt vaak de stroperige inhoud vrij. Hierdoor is het ook al duidelijk dat het om een mucocele gaat.

Mucocele behandeling

Afwachtend beleid of kleine incisie

Soms gaat een speekselkliercyste vanzelf over, vooral bij kinderen. Daarom kan een afwachtend beleid zinvol zijn. Ook kan bekeken worden of alleen volstaan kan worden met het ledigen van de cyste middels een dikke naald of sneetje, zodat het slijm er uit kan.

Paracetamol kan worden genomen bij napijn / Bron: Martin SulmanParacetamol kan worden genomen bij napijn / Bron: Martin Sulman

Chirurgische verwijdering

Een speekselkliercyste die niet vanzelf weggaat, kan onder lokale verdoving chirurgisch worden verwijderd, waarbij de onderliggende speekselklieren ook meegenomen worden. Daarna wordt het sneetje gehecht met een oplosbare hechting of het wordt opengelaten. Binnen een week vallen de oplosbare hechtingen er vanzelf uit. Het is geen sinecure om een grotere anula te verwijderen. Deze wordt onder narcose verwijderd door de kaakchirurg of KNO-arts. De pijn na de ingreep valt meestal mee. Indien nodig volstaat paracetamol.

Zelfzorg van een slijmcyste

Slijmcyste niet zelf doorprikken

Een slijmcyste behoeft vaak geen behandeling wanneer deze geen klachten veroorzaakt. Een slijmcyste verdwijnt veelal spontaan binnen een tijdsbestek van enkele weken. Het is belangrijk om de cyste niet zelf open te breken of door te prikken. Dit creëert een open wondje, die mogelijk geïnfecteerd raakt en permanente littekens kunnen ontstaan. Na enige tijd barst de cyste vanzelf open als onderdeel van het genezingsproces. Af en toe helpt het om de cyste met zout water of water met zuiveringszout te reinigen ter voorkoming van een infectie

spoelen met zuiveringszout

Vaak kost de genezing of het herstel van een slijmcyste gewoon tijd. Je moet af en toe de cyste controleren om er zeker van te zijn dat hij niet geïnfecteerd raakt en dat hij niet groter wordt. Spoelen met zout water kan het genezingsproces versnellen.

Stoppen met bijten op lip en wang

Als je een lip- of wangbijter bent, kun je ook overwegen om dit soort gewoonten te doorbreken. Houd een dagboek bij en noteer daarin hoe vaak je bijt; het is waarschijnlijk gerelateerd aan stress, angst of verveling. Zodra je de triggers hebt geïdentificeerd, kun je proberen manieren te vinden om te stoppen met bijten op je lippen en wangen. Kauwen op suikervrije kauwgom is slechts één methode die je kunt gebruiken om te voldoen aan de neiging om te bijten zonder jezelf schade toe te brengen.

Prognose

Slijmcysten zijn meestal onschadelijk en kunnen meestal met rust worden gelaten. Vaak verdwijnen ze vanzelf binnen een paar weken. Het kapot bijten van cysten kan het genezingsproces vertragen en het risico op infectie verhogen. Het is aan te raden om een arts te raadplegen als een cyste pijn of ongemak veroorzaakt of langer aanhoudt dan normaal. Er zijn verschillende opties beschikbaar voor het verwijderen van een speekselkliercyste.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ernstige zwelling in de mond, speekselkliercyste en ranulaErnstige zwelling in de mond, speekselkliercyste en ranulaHet hebben van een speekselkliercyste kan veel overlast in de mond geven. De rode pijnlijke zwelling kan klein zijn, maa…
Slijmcyste (speekselkliercyste): Cyste in mond of op lippenSlijmcyste (speekselkliercyste): Cyste in mond of op lippenSlijmcysten (mucoceles, speekselkliercysten) zijn kleine, met vocht gevulde zakvormige holtes die zich vaak op de lippen…
Hond: craniomandibulaire osteopathie en speekselkliercystesHond: craniomandibulaire osteopathie en speekselkliercystesIn sommige gevallen kan het gebeuren dat uw hond niet meer wil eten. Het lijkt erop dat hij pijn heeft in zijn mond. U m…
Bultje op de lip, oorzaak en behandelingBultje op de lip, oorzaak en behandelingOveral op ons lichaam kunnen bultjes ontstaan. Van hele kleine tot zeer grote. Helaas verschijnt er soms ook een bultje…
Tandcyste: oorzaak en behandelingTandcyste: oorzaak en behandelingEen cyste of tandcyste in de mondholte komt het meest voor aan de rand van een gebitselement: een tand of kies, of bij n…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Jeffrey Dorfman, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Healthline. Mucous Cyst. https://www.healthline.com/health/mucous-cyst (ingezien op 21-5-2018)
  • Medical News Today. What is a mucous cyst? https://www.medicalnewstoday.com/articles/321818.php (ingezien op 21-5-2018)
  • www.huidziekten.nl/folders/nederlands/mucocele.htm
  • www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/mtxt/Mucocele.htm
  • www.flevoziekenhuis.nl/patientenfolders-download/keel-neus-en-oorheelkunde/3092-verwijderen-cyste-of-speekselkliertje-uit-de-lip/file
  • www.webmd.com/oral-health/guide/mucocele-causes-symptoms-and-treatment
  • Afbeelding bron 1: Martin Sulman

Reageer op het artikel "Mucocele, slijmcyste of speekselkliercyste: verwijderen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Naert Micha, 15-06-2016 21:30 #1
Beste, heeft men achteraf een litteken bij het wegsnijden van een mucocele? Reactie infoteur, 19-06-2016
Er blijft vaak een litteken achter die nauwelijks zichtbaar is.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 21-05-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Lipaandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!