InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Speekselklierontsteking: symptomen, oorzaak en behandeling

Speekselklierontsteking: symptomen, oorzaak en behandeling

Speekselklierontsteking: symptomen, oorzaak en behandeling Een speekselklierontsteking is een ontsteking van één van de drie speekselklieren: de oorspeekselklier, de onderkaakspeekselklier of de ondertongspeekselklier. Een speekselklierontsteking kan acuut optreden, maar een speekselklierontsteking kan ook langdurig aanwezig zijn of steeds weer terugkomen. Dat wordt een chronische speekselklierontsteking genoemd. Er zijn verschillende behandelingen van een speekselklierontsteking mogelijk. Een relatief nieuwe methode is scopie van de speekselklieren (sialendoscopie). Met dit kijkonderzoek is het mogelijk om de grote speekselklieren te onderzoeken en blokkades, vernauwingen en speekselstenen te verwijderen.

Speekselklierontsteking


Speekselklieren

Naast veel kleine speekselklieren in de mond, heb je vier grotere speekselklieren buiten de mond die het grootste deel van het speeksel aanmaken. Het speeksel wordt via een dun kanaaltje uit de grotere klieren naar de mond gevoerd. Voedsel wordt eerst eerst in de mond opgenomen wanneer je eet. Met behulp van je tanden en de tong wordt het voedsel fijngemalen en met speeksel vermengd. Speeksel bevat enzymen, stoffen die nodig zijn voor de spijsvertering. Dit is de eerste stap in het spijsverteringsproces, dat dus begint bij de mond en eindigt bij je achterste.

Wat is een speekselklierontsteking?

In de speekselklieren en hun afvoerbuizen kunnen ontstekingen ontstaan. In dat geval spreekt men van een speekselklierontsteking. De medische benaming is 'sialoadenitis'. Een infectie is vaak de oorzaak van zo’n ontsteking. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute speekselklierontsteking die in korte tijd is ontstaan, en chronische speekselklierontsteking, als complicatie van langdurige verstopping van een speekselklier of de afvoerbuis daarvan. De acute variant wordt vaak gezien bij ouderen als gevolg van verzwakking en uitdroging, ondermaatse voeding en gebrekkige mondhygiëne. Chronische speekselklierontsteking kan optreden bij verder gezonde volwassenen alsook kinderen. Bij kinderen kan speekselklierontsteking optreden bij de besmettelijke kinderziekte bof (parotitis epidemica). Vaak gaat een speekselklierontsteking gepaard met zwelling van de aangedane klier.

Oorzaken van een speekselklierontsteking

Infecties en slechte mondhygiëne

Een virale infectie of een bacteriële infectie kan een speekselklierontsteking veroorzaken. Bacteriële infecties kunnen het gevolg zijn van een slechte mondhygiëne die met uitdroging gepaard gaat. Als je te weinig drinkt, werken de speekselklieren ook te weinig. Hierdoor kunnen ze gaan ontsteken. Ook kunnen steentjes (samengeklonterde kalkdeeltjes) in de afvoerbuisjes van de speekselklieren voor een blokkade zorgen. Dit zorgt voor een blokkade, waardoor het speeksel niet kan wegvloeien.

Kattenkrabziekte: besmetting vindt plaats via een krab van een kat / Bron: Mydegage/Shutterstock.comKattenkrabziekte: besmetting vindt plaats via een krab van een kat / Bron: Mydegage/Shutterstock.com

Specifieke bacteriële infecties

Speekselklierontsteking kan ook het gevolg zijn van een aantal specifieke bacteriële infecties, zoals:

Schimmelinfecties en allergieën

Schimmelinfecties en protozoaire infecties (infecties die veroorzaakt worden door eencelligen) als toxoplasmose zijn andere mogelijke oorzaken van speekselklierontsteking. Toxoplasma is een parasiet die aanwezig kan zijn in ontlasting van (vooral jonge) katten en in de grond die door kattenpoep is verontreinigd. Daarnaast kunnen allergieën, bestraling (radiotherapie) en aandoeningen als sarcoïdose (de ziekte van Besnier-Boeck) waarbij verschillende organen ontstoken kunnen zijn, een speekselklierontsteking teweegbrengen.

Radiotherapie (bestraling) / Bron: Adriaticfoto/Shutterstock.comRadiotherapie (bestraling) / Bron: Adriaticfoto/Shutterstock.com

Virale oorzaken

Virale speekselklierontsteking wordt veelal veroorzaakt door het bofvirus. Andere zeldzame veroorzakers van virale speekselklierontstekingen zijn:
  • coxsackievirus A en B, een infectieziekte die vooral bij jonge kinderen voorkomt;
  • echovirus (voluit Enteric Cytopathogenic Human Orphan Virus);
  • parainfluenzavirus;
  • influenza A;
  • Epstein-Barr-virus (EBV), veroorzaakt een aantal ziekten waaronder mononucleosis infectiosa (ziekte van Pfeiffer).

Syndroom van Sjögren

Tot slot kan het syndroom van Sjögren de oorzaak zijn van een chronische speekselklierontsteking. Dit betreft een chronische ontsteking van de speekselklieren waarbij te weinig speeksel wordt gevormd. Dit syndroom kan optreden bij leverziekten en reuma.

Symptomen van een speekselklierontsteking

De aangedane speekselklier zwelt op en dit gaat gepaard met roodheid en pijn. De pijn is intenser als je je mond opent bij eten of praten. Koorts en opgezette lymfeklieren in de nabijheid van de ontstoken speekselklier, zijn ook klachten die kunnen optreden. Door een vernauwing of verstopping in een afvoergang kun je ook last krijgen van een droge mond, vanwege verminderde aanvoer van speeksel in de mond. Daarnaast kan je speeksel er troebel uitzien. Bij chronische speekselklierontsteking zijn de klachten vaak wat minder uitgesproken.

Mogelijke complicaties

Speekselklierontsteking kan leiden tot complicaties zoals abcesvorming waaruit zich weer een fistel kan vormen. Chronische bacteriële speekselklierontsteking kan uiteindelijk leiden tot destructie van de speekselklier.

Onderzoek en diagnose

Op grond van het klinisch beeld, de medische voorgeschiedenis, lichamelijk onderzoek en verschillende laboratoriumtests, wordt de diagnose gesteld.

Speekselstenen / Bron: PGA, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Speekselstenen / Bron: PGA, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Speekselklierontsteking behandeling

Medicatie

Een bacteriële infectie wordt behandeld met antibiotica. Daarnaast is pijnstilling aangewezen. Als de ontsteking een andere oorzaak heeft, zal de behandeling zich daarop richten. Bij speekselstenen kan massage soms helpen. Als dat geen soelaas biedt, is een operatie geboden.

Leefstijlveranderingen

Leefstijlveranderingen zijn soms ook nodig, zoals weer drinken, een gezond voedingspatroon en een adequate mondhygiëne.

Sialendoscopie

Soms is een kijkoperatie van de speekselklier nodig. Met een scopie van de speekselklieren, 'sialendoscopie' genoemd, kan de chirurg de grote speekselklieren inspecteren en verstoppingen, vernauwingen en speekselstenen verwijderen. Deze behandeling kan alleen toegepast worden bij klachten van de oorspeekselklier en de onderkaakspeekselklier.

Operatieve verwijdering van de speekselklier

Bij een chronische speekselklierontsteking of bij terugkerende speekselklierontsteking is het soms geïndiceerd de ontstoken klier operatief te verwijderen. Een enkele keer wordt bestraling toegepast.

Complicaties behandelen

Bij abcesvorming kan een operatieve ingreep nodig zijn om het pus af te laten vloeien.

Lees verder

© 2016 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Speekselsteen, steen in de speekselbuisSpeekselsteen, steen in de speekselbuisEen speekselsteen is een steentje, bestaande uit voornamelijk calciumcarbonaat en vaak met een kern van bacteriën. Speek…
Klier of glandula, functie en ontstekingKlier of glandula, functie en ontstekingEen klier noemen we in het Latijns glandula. Zo heet de schildklier glandula thyroidea en de melkklier glandula mammaria…
Speekselklierkanker: symptomen, behandeling, prognoseSpeekselklierkanker: symptomen, behandeling, prognoseHoofd-halskanker is een verzamelnaam voor verschillende typen kanker, waaronder speekselklierkanker. Het is van groot be…
Speekselsteen: symptomen, oorzaak, behandeling en voorkomenSpeekselsteen: symptomen, oorzaak, behandeling en voorkomenEen speekselsteen of speekselkliersteen is een verkalking van ingedikt speeksel in een speekselklier, meestal in de onde…
Aandoeningen aan de speekselklierenAandoeningen aan de speekselklierenDe mens heeft drie grote speekselklieren: opzij van de mond onder de oren, onder de kaak en in de mondbodem onder de ton…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/AW
  • http://www.erasmusmc.nl/werkgroep-hoofdhalstumoren/1563718/speekselklierontsteking
  • http://www.spijsvertering.info/over-spijsvertering/mond/
  • http://gezondleven.dokterhoe.nl/%7BF79C3267-2EE0-4A6D-B19F-720991FBD964%7D
  • https://www.cwz.nl/patient/aandoeningen/speekselklierontsteking/
  • http://www.geldersevallei.nl/informatie/968/speekselklierontsteking-behandeling-sialendoscopie
  • Afbeelding bron 1: Mydegage/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Adriaticfoto/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: PGA, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Speekselklierontsteking: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

N. Prins Sikkes, 23-08-2016 23:02 #1
Ik heb vreselijke pijnen gehad, mijn speeksel klier is uiteindelijk verwijderd. Het zou een dagbehandeling zijn, maar met bijkomen kreeg ik een bloeding, weer OK en een drain er in, en werd opgenomen. Na twee dagen naar huis, Het ging niet goed, heb zo'n verschrikkelijk pijn gehad, en na twee dagen gebeld en zei ik kom er nu aan! Ik zat in de stoel bij de arts, hij drukte op een plek in mijn hals… het pus kwam zo in mijn mond. Vreselijk!

Ik werd meteen weer opgenomen, weer onder narcose (had een abces) werd wakker met een drain in mijn nek. Een week in het ziekenhuis gelegen.Dat ik thuis was kreeg ik opeens vocht uit mijn nek, bleek een fistel te zijn, zo heb ik twee maanden uit mijn nek gelekt! Ik zag het even niet meer zitten. Het was gewoon een drama.

Het is nu inmiddels al zo'n 15 jaar geleden, maar word er nog iedere dag mee geconfronteerd, heb aan de kant van operatie geen gevoel meer en een half verlamde tong.
Mijn smaak is niet meer optimaal, soms is het erg zout of bitter, terwijl het niet zo is.
De arts die mijn geholpen heeft zei, we hebben allebei een beetje pech gehad, het is een hele ingreep wat best ingrijpend is. Maar een geluk je hebt geen kanker.

Ik las toevallig een stukje over dit onderwerp, ik dacht misschien is dit bericht herkenbaar voor mensen met dit zelfde geval.
Nelly prins

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 10-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mondaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!