InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Koorts en verhoging: symptomen, oorzaak en behandeling

Koorts en verhoging: symptomen, oorzaak en behandeling

Koorts en verhoging: symptomen, oorzaak en behandeling Wanneer heb je koorts of verhoging? Bij een temperatuur tussen de 37,5°C en 38,0°C spreekt men van verhoging, daarboven wordt het koorts genoemd. Er is dus sprake van koorts als de lichaamstemperatuur hoger is dan 38 graden Celsius. Koorts is een reactie van het lichaam op een infectie met ziekteverwekkende organismen, zoals virussen of bacteriën. De koorts helpt de infectie te bestrijden, aangezien virussen en bacteriën minder goed groeien bij een hogere temperatuur. Koorts kent vele mogelijke oorzaken. Griep, verkoudheid en longontsteking zijn de meest voorkomende oorzaken van koorts. Koorts kan gepaard geen met andere symptomen. Dit is afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Koorts hoeft in principe niet behandeld te worden. Eventueel kun je een paracetamol nemen.

Koorts en verhoging


Koorts bij een kind / Bron: Istock.com/Nadezhda1906Koorts bij een kind / Bron: Istock.com/Nadezhda1906

Lichaamstemperatuur

Het lichaam heeft een eigen thermostaat in de vorm van de hypothalamus. Dat deel van de hersenen dat onder meer alles wat met de temperatuur te maken heeft regelt. De temperatuurregeling van het lichaam draagt zorgt voor een constante lichaamstemperatuur. Het wordt wel eens vergeleken met een gesloten systeem voor centrale verwarming. De thermostaat van het lichaam heeft een referentiewaarde gemiddeld 37,1°C. Deze norm wordt vaak het set-point genoemd.

Reguleringssysteem

Wanneer de temperatuur stijgt en dus hoger blijkt te zijn dan het set-point, worden er allerlei mechanismes in werking gezet die ervoor zorgen dat het lichaam afkoelt. En wanneer de temperatuur te laag blijkt te zijn, dan worden de autonome zenuwen geprikkeld tot een grotere warmteproductie. Er vindt doorlopend informatieoverdracht plaats tussen de receptoren, de hypothalamus en de rest van het lichaam. Ook bevat de huid bevat veel koude- en warmtesensoren, welke aan het centrale zenuwstelsel informatie geven over de lokale buitentemperatuur. Ook deze informatie zet het reguleringssysteem aan tot activiteit.

Normale lichaamstemperatuur

Je lichaamstemperatuur varieert. Vroeg in de ochtend is je lichaamstemperatuur het laagst en in de namiddag het hoogst. Normaalwaarden variëren van 36,1° tot 36,4°C en tussen personen zijn er grote verschillen mogelijk. Het temperatuurverschil tussen de ochtend en avond is normaal minder dan 1°C. Het handhaven van een normale lichaamstemperatuur gebeurt door middel van warmtemechanismen zoals rillingen en een verhoogd metabolisme en koudemechanismen zoals (transpireren (zweten) en verwijde bloedvaten.

Wat is koorts en verhoging?

Bij een temperatuur tussen de 37,5°C en 38,0°C spreekt men van verhoging, daarboven wordt het koorts genoemd. Koorts duidt erop dat de lichaamstemperatuur boven de 38 graden komt en het is een gecontroleerde stijging van de lichaamstemperatuur. Koorts wordt gezien als een reactie van de hypothalamus op het binnendringen van pathogene micro-organismen, ziekteverwekkers zoals virussen of bacteriën, of andere lichaamsvreemde stoffen ten gevolge van of geassocieerd met infecties, vergiftigingen, ontstekingen, trauma’s of immunologische ziekten. De ziekteverwekkers of andere stoffen produceren toxinen (gifstoffen) of andere afweerstoffen, die in de hypothalamus een verhoging van het set point teweegbrengen. Vermoedelijk helpt koorts de infectie te bestrijden, doordat bij een hogere temperatuur virussen en bacteriën minder goed gedijen. Er wordt vaak gedacht: hoe hoger de koorts, des te ernstige de ziekte. Dat is echter niet zo. De hoogte van de koorts zegt weinig over de ernst van de ziekte.

Verschil tussen koorts en hyperthermie

Koorts is een door ziekte of infectie veroorzaakte verandering van het set point, een verhoging van de kerntemperatuur. Bij hyperthermie is het reguleringsmechanisme van streek, waardoor de balans tussen warmteproductie en warmteafgifte verstoord raakt. Dit heeft een teveel aan warmteproductie tot gevolg, terwijl de hypothalamus daartoe géén signaal heeft afgegeven. Het is de hypothalamus die de lichaamstemperatuur actief kan verhogen, maar deze blijft dan wel binnen homeostatische grenzen. Bij hyperthermie is dat dus niet het geval.

Hyperthermie die actief of passief kan ontstaan

Er wordt onderscheid gemaakt tussen hyperthermie die actief of passief kan ontstaan. Actieve hyperthermie ontstaat ten gevolge van overmatige lichamelijke inspanning. Passieve hyperthermie kan ontstaan door onder meer verblijf in een hete omgeving, zoals een sauna. Hitteberoerte bij een zuigeling of klein kind, die in een te warme omgeving verblijft, is een ander bekend voorbeeld van passieve hyperthermie. Bij een temperatuur van 41°C of meer is meestal sprake van hyperthermie.

Mogelijke oorzaken van koorts

Er zijn veel mogelijke oorzaken van koorts. Enkele mogelijke oorzaken zijn onder meer:

Hoofdpijn / Bron: Istock.com/JackFHoofdpijn / Bron: Istock.com/JackF

Koorts en andere klachten of symptomen

Afhankelijk van de oorzaak van de koorts, kan het gepaard gaan met andere symptomen:

Behandeling van koorts

Koorts kan meestal geen kwaad en hoeft in principe niet verlaagd te worden. Dit geldt niet voor hypertermie, wat al zeer snel levensbedreigend kan worden indien niet tijdig wordt ingegrepen. Bij hypertermie moet allereerst de uitlokkende factor worden weggenomen. In geval van een zonnesteek moet het slachtoffer naar een koele, schaduwrijke plek worden gebracht. Daarna lichamelijke afkoeling met water en/of ijs en zo nodig medicatie.

Paracetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend / Bron: Martin SulmanParacetamol werkt pijnstillend en koortsverlagend / Bron: Martin Sulman
Paracetamol
Als je je heel erg ziek voelt en je hebt last van pijn, dan kan je desgewenst paracetamol innemen. Paracetamol werkt vaak binnen een half uurtje. Het middel werkt pijnstillend en koortsverlagend. Bij koorts is paracetamol het veiligste middel om te gebruiken.

Wanneer naar de huisarts?

Neem contact op met de huisarts als de koorts gepaard gaat met kortademigheid, sufheid of weinig drinken of plassen. Dit geldt ook als de koorts langer dan vijf dagen aanhoudt of als je opnieuw koorts krijgt, nadat je een paar dagen koortsvrij bent geweest. Mensen die lijden aan hart-, long- of nierziekte of diabetes hebben, moet bij koorts ook de huisarts raadplegen. Dit geldt ook voor mensen die door een ernstige ziekte of door een medische behandeling een verlaagde weerstand hebben.
© 2016 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Aandoeningen: koorts bij kinderenNormaal varieert de lichaamstemperatuur tussen de 36,5 en 37,5°C. We spreken van koorts wanneer de lichaamstemperatuur v…
Wat doen tegen koorts? Oorzaken en behandeling van koortsWat doen tegen koorts? Oorzaken en behandeling van koortsKoorts lijkt op het eerste zicht onrustwekkend en dat is het ook vaak. Je gaat plots erg zweten zonder dat er een duidel…
Wat te doen bij besmetting Q-KoortsWat is Q-Koorts? Q-Koorts is een infectieziekte wat afkomstig is van miskramen bij geiten. Q-Koorts kan makkelijk herken…
Koorts, wat is de functie en hoe kunt u het verlichten?Een gewone lichaamstemperatuur ligt tussen de 36,5 en 37,5 graden. Als u zich ziek voelt kunt u vaak koorts hebben en ko…
Het nut van koortsHet nut van koortsKoorts hebben hoort bij ziek zijn. Waarom de mens eigenlijk koorts krijgt, is voor velen een raadsel. Koorts is ontzette…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/KatarzynaBialasiewicz
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Koorts#Verschil_tussen_koorts_en_hyperthermie
  • http://healthtools.aarp.org/health/fever
  • http://www.kavanah.nl/verpleegprobleemdeel.asp?paginaID=1252
  • https://www.thuisarts.nl/koorts
  • https://www.thuisarts.nl/koorts/ik-heb-koorts
  • http://www.apotheek.nl/klachten-ziektes/koorts#welke-medicijnen-worden-gebruikt-bij-koorts
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/Nadezhda1906
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/JackF
  • Afbeelding bron 3: Martin Sulman

Reageer op het artikel "Koorts en verhoging: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 01-08-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!