InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ependymoom: Tumor in hersenen of ruggenmerg

Ependymoom: Tumor in hersenen of ruggenmerg

Ependymoom: Tumor in hersenen of ruggenmerg Een ependymoom is een zeldzame vorm van een tumor in de hersenen of het ruggenmerg die ontstaat uit één van de ondersteunende cellen van het centrale zenuwstelsel. De primaire kwaadaardige tumor veroorzaakt onder andere epileptische aanvallen, zwakte, hoofdpijn, misselijkheid en braken, afhankelijk van de locatie van de tumor. Enkele beeldvormende onderzoeken en een biopsie zijn nodig voor het stellen van de diagnose. De arts verwijdert zoveel mogelijk van de tumorcellen tijdens een operatie, maar door de complexiteit hiervan blijven vaak nog resterende cellen over. De vooruitzichten zijn individueel bepaald.

Epidemiologie ependymomen

Ependymomen treffen zowel kinderen als volwassenen. Ze zijn relatief zeldzaam bij volwassenen, goed voor 2-3% van de primaire hersentumoren. Ze zijn echter de zesde meest voorkomende hersentumor bij kinderen. Ongeveer 30% van de ependymomen zijn gediagnosticeerd bij kinderen jonger dan drie jaar. Tumoren van de fossa posterior (achterste deel van de hersenen) komen veel vaker voor bij kinderen, en ruggenmergtumoren zijn dan weer vaker gemeld bij volwassenen. Mannen kampen daarnaast iets vaker dan vrouwen met deze tumor. De kanker treedt voorts vaker op bij blanke mensen dan bij mensen met een andere huidskleur.

Oorzaken ependymoom

De oorzaak van het ontstaan van een ependymoom is onbekend. Dit betreft een primaire tumor waarbij de kanker ontstaat in de hersenen zelf. Ependymomen ontstaan met andere woorden in epitheelcellen van de hersenkamers, die zich diep in de hersenen bevinden.

Symptomen

Ependymomen zijn zachte, grijze of rode tumoren die cysten (abnormaal gevormde holten in lichaam) of minerale verkalkingen bevatten. De tumoren verschijnen zowel in het halfrond van de hersenen (het grootste deel van de hersenen) als en in het cerebellum (kleine hersenen) of in de ruggengraat (veelal het onderste deel). Vaak komen deze voor in het achterste deel van de hersenen (de fossa posterior). Wanneer de hersentumoren zich in het halfrond van de hersenen bevinden, veroorzaken ze epileptische aanvallen, functieverlies, zwakte of gevoelloosheid in bepaalde lichaamsdelen. Tumoren die zich in de kleine hersenen bevinden, veroorzaken een ophoping van cerebrospinale vloeistof waardoor een waterhoofd (te veel hersen- en ruggenmergvocht in de schedel) ontstaat. Hydrocefalie kenmerkt zich door hoofdpijn of een snel toenemende hoofdomtrek bij zuigelingen en is vaak het eerste symptoom van een ependymoom. Prikkelbaarheid, slapeloosheid en braken ontstaan bij de groei van de tumor. Bij oudere kinderen en volwassenen zijn misselijkheid, braken en hoofdpijn de meest voorkomende symptomen.

Ruggenprik / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Ruggenprik / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Diagnose en onderzoeken

Net als bij andere hersentumoren, zijn beeldvormende onderzoeken zoals een CT-scan of MRI-scan nodig. Hiermee bepaalt de arts de grootte en de verspreiding van een tumor en uiteraard stelt hij hiermee ook de diagnose van de aanwezigheid van een ependymoom. De bevestiging van de diagnose gebeurt aan de hand van een chirurgische biopsie waarbij de arts een stukje hersenweefsel verwijdert. Andere nuttige diagnostische instrumenten omvatten een lumbale punctie (ruggenprik: onderzoek van hersenvocht) en een elektro-encefalografie (EEG: hersenfilmpje).

Behandeling via operatie, radiotherapie en/of chemotherapie

De behandeling van deze ernstige hersentumor gebeurt door een multidisciplinair team dat bestaat uit neurochirurgen, neuro-oncologen en radiotherapeuten.

Chirurgie is de meest effectieve therapie voor ependymomen. Het volledig verwijderen van deze tumor(en) is echter complex vanwege de locatie diep in de hersenen. De tumoren liggen namelijk vaak dichtbij vitale hersenstructuren. Afhankelijk van de locatie van de tumor, verwijdert de neurochirurg een groot deel van de tumor via een craniotomie. Dit is een operatie waarbij de chirurg een opening maakt in de schedel van de patiënt. Indien de arts een ependymoom niet kan verwijderen vanwege de locatie, voert de arts een biopsie of gedeeltelijke verwijdering van de tumor uit. Bij een gedeeltelijke verwijdering van de tumor, krijgt de patiënt nog radiotherapie (bestralingstherapie) en chemotherapie. Chemotherapie is over het algemeen niet effectief bij patiënten met een ependymoom.

Prognose van de tumor in de hersenen en het ruggenmerg

De prognose voor kinderen met ependymomen varieert sterk, afhankelijk van de kenmerken van de tumor en andere factoren zoals de plaats van de tumor en de hoeveelheid die de chirurg heeft verwijderd. De belangrijkste factor voor het bepalen van de vooruitzichten van de patiënt, is de hoeveelheid van de tumor die de chirurg heeft verwijderd. Patiënten bij wie de tumoren volledig verwijderd zijn, hebben een veel betere prognose dan patiënten waarbij de chirurg de ependymomen niet volledig heeft kunnen verwijderen. Ondanks dat sommige patiënten een goede en snelle behandeling krijgen, is niet elke patiënt te genezen. Af en toe komen patiënten door een ependymoom te overlijden. De vijfjaarsoverleving bedraagt 81,86%. De vooruitzichten zijn het beste voor de leeftijdsgroep 20-44 jaar (90,8%), en nemen af naarmate patiënten verouderen. Zo bedraagt de vijfjaarsoverleving bij de leeftijdsgroep van 75+ nog 61,9%.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Spinale tumoren in ruggenmerg: Symptomen en behandelingSpinale tumoren in ruggenmerg: Symptomen en behandelingBij een spinale tumor een groeit een massa (cellen) in of rond het ruggenmerg. Zowel intramedullaire (beginnen in het ru…
Medulloblastoom: Hersentumor in kleine hersenenMedulloblastoom: Hersentumor in kleine hersenenEen medulloblastoom is een maligne (kwaadaardige) hersentumor die ontstaat in het cerebellum, de kleine hersenen. Dit is…
Waarom is hersenkanker zo moeilijk te behandelen en genezen?Waarom is hersenkanker zo moeilijk te behandelen en genezen?Hersenkanker is een van de moeilijkste kankersoorten om te behandelen. Bij glioblastomen, de meest voorkomende vorm van…
Tumoren, oftewel kankerTumoren, oftewel kankerTegenwoordig hoor je veel om je heen over mensen die kanker hebben (gehad). Het woord ‘kanker’ heeft dezelfde werking al…
Borstkanker: onstaan, soorten en behandelingBorstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Bijna 22% van alle kankers van vrouwen is borstkanker.…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • Background, http://emedicine.medscape.com/article/277621-overview#showall, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • Ependymoma Overview, https://cern-foundation.org/?page_id=96, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • Ependymoma Statistics, https://cern-foundation.org/?page_id=103, geraadpleegd op 3 augustus 2016
  • Ependymoma, http://www.abta.org/brain-tumor-information/types-of-tumors/ependymoma.html?referrer=https://www.google.be/, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • Ependymoma, https://www.ucsfbenioffchildrens.org/conditions/ependymoma/index.html, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • EpendymomaTreatment, https://www.ucsfbenioffchildrens.org/conditions/ependymoma/treatment.html, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • Frequently Asked Questions About Ependymoma, https://cern-foundation.org/?page_id=230, geraadpleegd op 4 augustus 2016
  • Afbeelding bron 1: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Ependymoom: Tumor in hersenen of ruggenmerg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 25-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!