InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hersentumor: Soorten, typen, symptomen en behandeling

Hersentumor: Soorten, typen, symptomen en behandeling

Hersentumor: Soorten, typen, symptomen en behandeling Een hersentumor is een gezwel of groei van abnormale cellen dat zich in de hersenen of het ruggenmerg ontwikkelt. Een goedaardige (benigne) of kwaadaardige (maligne) hersentumor verstoort mogelijk de juiste hersenfunctie. Verder zijn hersentumoren primair (ontstaan in de hersenen) of secundair (het gevolg van uitzaaiingen van kanker naar de hersenen). Hersentumoren gaan gepaard met diverse symptomen die plots of geleidelijk ontstaan en afwezig tot zeer ernstig zijn, zoals onder andere hoofdpijn, misselijkheid, problemen met het gezichtsvermogen en epileptische aanvallen. De behandeling bestaat uit chirurgie om de tumor te verwijderen, maar daarnaast zijn ook nog andere therapievormen beschikbaar. De vooruitzichten voor patiënten met een hersentumor is tot slot variabel.

Wat is een tumor?

Een tumor is een weefselmassa die zich vormt doordat abnormale cellen zich ophopen. Normaal gesproken sterven de cellen in het lichaam af en worden ze vervangen door nieuwe cellen. Bij kanker en andere tumoren is deze cyclus verstoord. Tumorcellen groeien, hoewel het lichaam ze niet nodig heeft, en in tegenstelling tot normale oude cellen sterven ze niet af. Wanneer dit proces doorgaat, blijft de tumor groeien omdat er meer en meer cellen bijkomen aan het gezwel.

Oorzaken en risicofactoren van hersentumoren

De oorzaak van de meeste hersentumoren is niet bekend anno augustus 2018. De meeste hersentumoren zijn niet echt gekoppeld aan een bekende risicofactor. De enige bekende omgevingsfactor voor hersentumoren is de blootstelling aan straling, zoals radiotherapie. De meeste patiënten met hersentumoren hebben geen familiale geschiedenis van de ziekte. Af en toe zijn bepaalde hersentumoren wel gekoppeld aan genetische factoren waardoor deze in bepaalde families tot stand komen. Dit geldt vooral voor patiënten met bepaalde zeldzame genetische aandoeningen zoals neurofibromatose (afwijkingen aan onder andere huid en ogen) of het Li-Fraumeni-syndroom (ziekte met verhoogd risico op kanker). De leeftijd is ook een risicofactor. Patiënten in de leeftijd tussen 65 en 79 jaar vormen de populatie met de meeste kans op de diagnose van een hersentumor.

Soorten

Er zijn tussen de 120 en 150 soorten hersentumoren bekend. Hersentumoren zijn in te delen als goedaardig of kwaadaardig.

Goedaardige hersentumoren

Goedaardige hersentumoren zijn niet zo agressief als kwaadaardige tumoren. Het gezwel of de massa van abnormale cellen bevat geen kankercellen. Goedaardige hersentumoren groeien langzaam, hebben veelal duidelijk gedefinieerde grenzen en verspreiden zich meestal niet (metastaseren) naar ander weefsel. Ze zitten meestal niet diep geworteld in het weefsel waardoor een chirurgische verwijdering bij de meeste patiënten gemakkelijker verloopt. Ze komen echter soms ook terug, al gebeurt dit minder vaak dan bij kwaadaardige tumoren.

Kwaadaardige hersentumoren

Een kwaadaardige hersentumor bevat kankercellen en heeft ook vaak geen duidelijke grenzen. Deze tumoren groeien snel en dringen andere hersengebieden binnen waardoor deze gevaarlijk zijn. Doorgaans zijn ze ook lastiger operatief te verwijderen omdat ze dieper in het hersenweefsel zijn binnengedrongen.

Typen: Primaire en secundaire hersentumoren

Tumoren in de hersenen zijn primair of secundair van aard.

Primaire hersentumor
Als de tumor ontstaan is in de hersenen zelf, is dit gekend als een primaire hersentumor. Primaire tumoren zijn 'gliaal', wat betekent dat ze gevormd zijn uit de gliacellen van de hersenen, of anders zijn ze niet-gliaal, wat betekent dat ze zich hebben ontwikkeld op of in de structuren van de hersenen zoals de zenuwen, de bloedvaten en de klieren.

Voorbeelden van goedaardige primaire hersentumoren
Enkele voorbeelden van goedaardige primaire hersentumoren zijn:
  • chordomen (kwaadaardige primaire bottumor)
  • craniofaryngiomen
  • gangliocytomen
  • glomus jugulare
  • hypofyse adenomen
  • meningiomen (tumor op hersen- en ruggenmergsvliezen)
  • pineocytomen
  • schwannomen

Voorbeelden van maligne primaire hersentumoren
Enkele voorbeelden van kwaadaardige primaire hersentumoren omvatten:
  • astrocytomen
  • ependymomen (tumor in hersenen of ruggenmerg)
  • glioblastoma multiforme
  • gliomen (primaire hersentumor met schade aan de hersenen)
  • hersenstamgliomen
  • medulloblastomen (hersentumor in kleine hersenen)
  • oligodendrogliomen
  • oogzenuwgliomen
  • pineoblastomen
  • primitieve neuroectodermale tumoren

Secundaire hersentumor
Naast primaire tumoren zijn er metastatische (uitgezaaide) tumoren. Deze tumoren zijn tumoren die ergens anders in het lichaam zijn begonnen, zoals de borst (borstkanker), de longen (longkanker), de darmen (darmkanker), de nieren (nierkanker), de huid (melanoom). De kankercellen zijn 'gemigreerd' (zich verplaatst) of verspreidt naar de hersenen (hersenmetastasen), meestal via de bloedbaan. Secundaire hersentumoren komen meestal voor bij patiënten met een voorgeschiedenis van kanker. Af en toe is een metastatische hersentumor het eerste teken van kanker dat elders in het lichaam is begonnen. Bij volwassenen komen secundaire hersentumoren veel vaker voor dan primaire hersentumoren.

Aanhoudende hoofdpijn is één van de tekenen van een hersentumor / Bron: Geralt, PixabayAanhoudende hoofdpijn is één van de tekenen van een hersentumor / Bron: Geralt, Pixabay

Symptomen

De symptomen van een hersentumor zijn variabel, en hangen af van het type en de locatie van de tumor. Sommige patiënten ervaren geen symptomen en weten pas dat ze hier aan lijden wanneer ze een beeldvormend onderzoek krijgen voor een ander probleem, of anders verschijnen pas symptomen als de tumor groot genoeg is. Diverse symptomen treden langzaam of snel op en nemen geleidelijk toe of verschijnen plots in de vorm van een aanval.

Veel voorkomende symptomen van hersentumoren zijn:

Diagnose en onderzoeken

Neurologisch onderzoek

Een arts voert een neurologisch onderzoek uit. De arts spoort problemen op die een hersentumor mogelijk veroorzaken. Hiervoor test hij:
  • de balans
  • de coördinatie
  • de gevoeligheid van de huid
  • de handsterkte
  • de kracht van de ledematen
  • de mentale behendigheid
  • de reflexen
  • het geheugen
  • het gehoorvermogen
  • het gezichtsvermogen

Beeldvormende onderzoeken

Ook zet de arts beeldvormende onderzoeken in om de locatie, grootte en ernst van de hersentumor te bepalen zoals:

Biopsie

Als een arts vermoedt dat een patiënt een hersentumor heeft, voert hij wellicht een biopsie uit. Dit is een chirurgische procedure waarbij de arts een deel van de tumor verwijdert. De arts stuurt dit tumorweefsel naar een laboratorium voor verdere onderzoeken. De biopsie onthult de aanwezigheid van een hersentumor.

Behandeling van hersentumor

Een medisch team van specialisten stelt een behandelplan op. De artsen letten hierbij op volgende factoren:
  • de algemene gezondheid van de patiënt
  • de grootte van de tumor
  • de leeftijd van de patiënt
  • de locatie van de tumor
  • de medische geschiedenis van de patiënt
  • de tolerantie voor bepaalde behandelingen
  • de waarschijnlijkheid van de verspreiding van de tumor
  • het tumortype

Chirurgie

Normaal gesproken tracht de chirurg eerst zoveel mogelijk van de hersentumor te verwijderen. De chirurg probeert dit te bewerkstelligen zonder het hersenweefsel rondom de tumor te beschadigen. Niet altijd is het mogelijk om de hele tumor te verwijderen. De chirurg voert dan eerst een operatie uit om zoveel mogelijk van het tumorweefsel te verwijderen en zet daarna dan radiotherapie of chemotherapie in om de rest te verwijderen. Chirurgie is ook inzetbaar om een stukje van de tumor te verwijderen om een nauwkeurige diagnose te kunnen stellen.

Steroïden

Een arts schrijft soms steroïden voor. Deze steroïden verminderen de opbouw van de zwelling rond een tumor en verminderen ook tijdelijk de symptomen. Hierdoor voelt een patiënt met een hersentumor zich over het algemeen beter. Steroïden verkleinen de tumor niet, maar ze hebben een toxisch (giftig) effect op bepaalde tumorcellen in bepaalde soorten hersentumoren.

Radiotherapie

Radiotherapie vernietigt tumorcellen, waardoor de tumor verkleint, of voorkomt de groei van een hersentumor. Een extern apparaat stuurt stralen van intense energie naar de hersenen. De straling van radiotherapie maakt echter geen onderscheid tussen tumorcellen en gezonde cellen. Daardoor lopen beide soorten cellen schade op.

Radiochirurgie

Stereotactische radiochirurgie is een speciale vorm van radiotherapie waarmee de arts een precieze dosis straling toedient in de vorm van een röntgenbundel. Ze richten de straling alleen op het hersengebied waar de tumor aanwezig is. Dit vermindert het risico op schade aan het gezonde hersendeel van de patiënt.

Chemotherapie is een mogelijke behandeling voor bepaalde hersentumoren / Bron: Stevepb, PixabayChemotherapie is een mogelijke behandeling voor bepaalde hersentumoren / Bron: Stevepb, Pixabay

Chemotherapie

Een patiënt met een hersentumor die chemotherapie krijgt, krijgt specifieke geneesmiddelen toegediend. Deze geneesmiddelen zijn meestal inzetbaar voor de behandeling van kwaadaardige en andere, meer ernstige tumoren. Het medicijn voorkomt dat de hersentumor groeit en zorgt er ook voor dat de tumorcellen zich niet dupliceren. Chemotherapie zorgt er voor dat de tumorcellen kunstmatig afsterven. Wel treden soms bijwerkingen op bij chemotherapie.

Revalidatie

Een patiënt die revalideert na een operatie wekt samen met diverse therapeuten:
  • een ergotherapeut helpt bij dagelijkse activiteiten zoals het gebruik van de badkamer, baden en aankleden
  • een fysiotherapeut herstelt de kracht en balans
  • een logopedist pakt spreekproblemen aan, helpt de gedachten uit te drukken of helpt bij slikproblemen

Ondersteuning

Nadat een patiënt is gediagnosticeerd met een hersentumor, ontstaat vaak een zeer stressvolle tijd. Diverse contactgroepen bieden zorg en ondersteuning aan patiënten met hersentumoren. Ook is een verwijzing naar een psycholoog soms nuttig.

Prognose van tumor in hersenen

Het overlevingspercentage na de diagnose van een hersentumor is afhankelijk van d leeftijd, het type tumor en andere factoren. De vijfjaarsoverleving na de diagnose van een primaire kwaadaardige hersentumor of andere tumoren van het centrale zenuwstelsel bedraagt 33,8 procent.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Een hersentumorEen hersentumorEen hersentumor kan goedaardig maar ook kwaadaardig zijn. De tumor kan groter worden waardoor het erg gevaarlijk wordt.…
Glioom, hersentumorGlioom, hersentumorEen glioom is een hersentumor die uitgaat van de gliacellen. De gliacellen zijn de ondersteunende cellen in het hersenwe…
Hemangioblastoom: Tumor in hersenen of ruggenmergHemangioblastoom: Tumor in hersenen of ruggenmergEen hemangioblastoom is een zeldzame, langzaam groeiende tumor die ontstaat in de bloedvaten van de hersenen, het ruggen…
Hersentumor of hersengezwel, wat zijn de symptomenHersentumoren zijn één van de meest voorkomende tumoren bij de mens en bij kinderen kan men zelfs stellen dat het het me…
Hersenkanker: Hersentumoren en uitzaaiingen naar de hersenenHersenkanker: Hersentumoren en uitzaaiingen naar de hersenenEr bestaan verschillende vormen van hersenkanker. Een hersentumor ontstaat in de hersenen zelf maar er bestaat ook herse…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • Geraadpleegd op 12 augustus 2018:
  • Brain Tumors in Adults, https://www.webmd.com/cancer/brain-cancer/brain-tumors-in-adults#1
  • Brain tumors: an introduction, https://www.mayfieldclinic.com/PE-BrainTumor.htm
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • How common are brain tumors?, https://www.brainlab.org/get-educated/brain-tumors/investigate-brain-tumors/how-common-are-brain-tumors/
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/brain-tumor/symptoms-causes/syc-20350084
  • Signs, symptoms and diagnosis of brain tumors, https://www.brainlab.org/get-educated/brain-tumors/investigate-brain-tumors/signs-symptoms-and-diagnosis-of-brain-tumors/
  • Types, symptoms, and treatment of a brain tumor, https://www.medicalnewstoday.com/articles/315625.php
  • What are the types of brain tumors?, https://www.brainlab.org/get-educated/brain-tumors/investigate-brain-tumors/what-are-the-types-of-brain-tumors/
  • What Causes Brain and Spinal Cord Tumors in Adults?, https://www.cancer.org/cancer/brain-spinal-cord-tumors-adults/causes-risks-prevention/what-causes.html
  • What causes brain tumors?, https://www.brainlab.org/get-educated/brain-tumors/investigate-brain-tumors/what-causes-brain-tumors/
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Hersentumor: Soorten, typen, symptomen en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 27-12-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!