Actinische prurigo: Huiduitslag door blootstelling aan zon

Actinische prurigo: Huiduitslag door blootstelling aan zon Actinische prurigo is een huidaandoening die tot stand komt door een abnormale reactie op zonlicht. De patiënt heeft hierbij kleine, intens jeukende papels (bultjes, knobbeltjes en andere letsels) op gebieden die door de zon zijn blootgesteld, al zijn soms ook plaatsen getroffen die door kledij bedekt zijn. De behandeling van de huiduitslag bestaat uit beschermingsmaatregelen voor blootstelling aan de zon, medicatie en soms ook nog andere therapieën. De vooruitzichten zijn variabel maar in de meeste gevallen is de huidafwijking chronisch waarbij vaak een terugval tot stand komt, vooral in de lente- en zomermaanden. De arts Escalona beschreef de huidziekte voor het eerst in de medische literatuur bij een patiënt in Mexico in 1954.

Synoniemen van actinische prurigo

Actinische prurigo bestempelen artsen soms als:
  • actinic prurigo
  • Hutchinson prurigo
  • prurigo actinica
  • prurigo solaris
  • solar prurigo

Epidemiologie van huidaandoening

Actinische prurigo treft mogelijk patiënten van alle huidtypes. Personen van Latijns-Amerikaanse en Amerikaans Indiase afkomst met donkere huidtypes zijn echter vaker getroffen. De ziekte komt bijgevolg vaker voor in Mexico en Midden- en Zuid-Amerika. De meeste patiënten in deze gebieden leven op grote hoogte. Personen in Europa en Azië zijn zelden aangetast door de huidziekte. Verder zijn patiënten van elke leeftijd mogelijk getroffen. Ongeveer één op de drie patiënten zijn kinderen. Meestal ontstaat de aandoening voor het eerst voor de puberteit. Wanneer de aandoening tijdens de kindertijd verschijnt, zijn zowel jongens als meisjes even zwaar getroffen. Wanneer actinische prurigo echter verschijnt bij volwassenen, lijden vrouwen twee keer vaker dan mannen aan de huidziekte. De ziekte is voorts gedurende het hele jaar aanwezig, maar in de zomermaanden zijn de symptomen wel slechter.

Blootstelling aan de zon is vaak de oorzaak van de ziekte / Bron: Blueeve, PixabayBlootstelling aan de zon is vaak de oorzaak van de ziekte / Bron: Blueeve, Pixabay

Oorzaken: Vaak door blootstelling aan de zon

Actinische prurigo is een zogenaamde fotodermatose. Door blootstelling aan lange- en kortegolf-ultraviolette straling (UVA en UVB) komen namelijk symptomen van de huidaandoening tot uiting. Wel is soms ook de huid aangetast die bedekt is door kledij, zoals de billen. De rol van zonlicht is bijgevolg onduidelijk anno september 2020. Mogelijk is actinische prurigo een immunologisch gemedieerde genetische ziekte, want sommige patiënten hebben een familiegeschiedenis van de ziekte.

Symptomen: Jeukende bultjes en plekjes op huid

De aandoening treft vooral gebieden die blootgesteld zijn aan de zon. Bijgevolg zijn meestal delen van het gezicht zoals de wangen, de neus, het voorhoofd, de kin en de oorlellen aangetast door de huidziekte. Ook de lippen zijn vaak getroffen; soms is dit zelfs het enige symptoom van actinische prurigo. Aan de nek en borst en de bovenzijden van de armen en handen komen bovendien soms symptomen vaak tot uiting. Bij circa de helft van de patiënten is het oogbindvlies (conjunctiva) getroffen.

Patiënten met actinische prurigo ervaren een intens jeukende huiduitslag, die bestaat uit kleine, rode en ontstoken bultjes (papels), verdikte plekken (plaques) en knobbeltjes (nodules). Bij de meeste patiënten verschijnt de uitslag uren of dagen na blootstelling aan de zon. Chronisch krabben, zweervorming, blaarvorming, korstvorming en schilfering zijn aanwezig bij 60-70% van de patiënten.

Geassocieerde aandoeningen

Patiënten die lijden aan actinische prurirgo krijgen sneller te maken met actinische cheilitis, een ontsteking van de lip die tot stand is gekomen door zonneschade. Ook is oculaire pseudopterygium vaak aanwezig bij patiënten met de huidafwijking.

Diagnose en onderzoeken

Diagnostisch onderzoek

De diagnose gebeurt klinisch. Het is wel mogelijk om slijmvlies te laten testen op de aanwezigheid van lymfoïde follikels. Dit symptoom is namelijk kenmerkend voor actinische prurigo.

Differentiële diagnose

De aandoening doet soms denken aan atopische dermatitis (atopisch eczeem: huidziekte met jeuk), maar de symptomen zijn ernstiger op plaatsen die blootgesteld zijn aan de zon. Actinische prurigo lijkt verder op de huidafwijkingen van Kwashiorkor (hongeroedeem met opgezette buik). Ook volgende aandoeningen zijn differentiële diagnoses:

Vochtinbrengende middelen verlichten vaak tegen de jeuk / Bron: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Vochtinbrengende middelen verlichten vaak tegen de jeuk / Bron: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Behandeling van huiduitslag

Voor actinische prurigo bestaat geen behandeling anno september 2020. De arts geeft een patiënt met milde symptomen het advies om de blootstelling aan de zon te vermijden door binnen of in de schaduw te blijven, beschermende kleding, zonnebrillen en hoeden met brede rand te dragen en een breedspectrum zonnebrandcrème te gebruiken. Sommige medicijnen verlichten symptomen van patiënten met ernstige actinische prurigo:
  • antimalariamiddelen zoals hydroxychloroquine (ontstekingsremmende werking)
  • Thalidomide: Na een verbetering van de klachten, moet de patiënt dit geneesmiddel langzaam afbouwen. Bij een terugval is het mogelijk om dit medicijn weer op te starten. Voor vrouwen die zwanger wensen te geraken, is dit medicijn niet aanbevolen omdat Thalidomide schadelijk kan zijn voor een ongeboren foetus.
  • topische (op de huid aangebrachte) corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers)
  • vochtinbrengende middelen om jeuk te verlichten

Prognose: Vaak terugval in lente of zomer

In sommige gevallen verdwijnt de aandoening spontaan in het vroege volwassen leven. In de meeste gevallen kampt de patiënt echter gedurende het hele leven met recidieven en uitbraken. Vooral in de lente en zomer komen terugvallen voor.

Complicaties

Bekende complicaties van actinische prurigo omvatten:
  • secundaire bacteriële infecties
  • contactdermatitis (allergisch eczeem)
  • impetigo (bacteriële huidinfectie op gezicht en ledematen)

Lees verder

© 2018 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Prurigo pigmentosa: Huidziekte met netvormige huiduitslagPrurigo pigmentosa: Huidziekte met netvormige huiduitslagPrurigo pigmentosa (ziekte van Nagashima) is een zeldzame huidaandoening met onbekende oorzaak waarbij de huid ontstoken…
Prurigo infantum: Jeukende bultjes door insectenbeetPrurigo infantum: Jeukende bultjes door insectenbeetPrurigo infantum is een huidaandoening waarbij een kind een erg jeukende uitslag ervaart waarbij hij constant moet krabb…
Actinische cheilose: symptomen, oorzaak en behandelingActinische cheilose: symptomen, oorzaak en behandelingActinische cheilose, ook wel aangeduid met de termen actinische cheilitis, cheilitis actinica of cheilitis solaris, duid…
Chronische actinische dermatitis: Huidziekte door zonlichtChronische actinische dermatitis: Huidziekte door zonlichtChronische actinische dermatitis is een ernstige huidaandoening waarbij patiënten abnormaal overgevoelig reageren op de…

Lieszwelling: oorzaken en behandeling zwelling in de liesLieszwelling: oorzaken en behandeling zwelling in de liesEen lieszwelling verwijst naar een zwelling, bult of knobbeltje dat verschijnt in de liesstreek, de huidplooi die die de…
Bijbalontsteking: symptomen en oorzaak ontsteking van bijbalBijbalontsteking: symptomen en oorzaak ontsteking van bijbalBijbalontsteking of epididymitis is een ontsteking van de bijbal. De bijbal licht aan de achterkant van de teelbal. De b…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 2 oktober 2020:
  • Actinic prurigo, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499957/
  • Geraadpleegd op 27 april 2018:
  • Actinic prurigo, actinische prurigo
  • Actinic prurigo, http://www.pcds.org.uk/clinical-guidance/actinic-prurigo
  • Actinic Prurigo., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26861426
  • Actinische cheilose: schilferende lippen, roodheid en pijn, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/151356-actinische-cheilose-schilferende-lippen-roodheid-en-pijn.html
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis and treatment of actinic prurigo., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12919125
  • Differential diagnoses, https://emedicine.medscape.com/article/1120153-differential-diagnoses#showall
  • Overview, https://emedicine.medscape.com/article/1120153-overview#showall
  • Afbeelding bron 1: Blueeve, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Kiyok, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 02-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 13
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.