Pijnlijke geslachtsgemeenschap: Oorzaken van pijn bij vrijen

Pijnlijke geslachtsgemeenschap: Oorzaken van pijn bij vrijen Sommige patiënten ervaren aanhouden of terugkerende pijn voor, tijdens of na de geslachtsgemeenschap, hetgeen in medische termen gekend is als ‘dyspareunie’. Veel fysieke en psychologische oorzaken zijn bekend voor dit vervelend symptoom. Pijn bij het vrijen leidt mogelijk tot relatieproblemen, maar diverse zelfzorgmaatregelen en professionele behandelingen zijn beschikbaar om het onderliggend probleem van dyspareunie te verhelpen.

Epidemiologie van dyspareunie

Een pijnlijke geslachtsgemeenschap treft zowel mannen als vrouwen maar vrouwen zijn vaker aangetast. Circa één op de vijf vrouwen heeft last van dyspareunie.

Fysieke oorzaken van pijn tijdens het vrijen

Toegangspijn

Aangeboren afwijkingen
Af en toe komt een baby ter wereld met vaginale agenesis. De vagina is hierbij niet volledig ontwikkeld. Het is ook mogelijk dat het hymen niet volmaakt is, waardoor het maagdenvlies de vaginale opening blokkeert. Deze aangeboren afwijkingen veroorzaken een pijnlijke geslachtsgemeenschap.

Genitale verwonding
Een genitale verwonding resulteert mogelijk in een pijnlijke geslachtsgemeenschap:
  • bekkenchirurgie
  • een letsel als gevolg van een ongeval
  • een letsel na de bevalling
  • vrouwelijke genitale verminking

Huidaandoeningen of irritatie
Dyspareunie is soms het gevolg van een huidziekte zoals:

Irritatie of allergische reacties
Sommige patiënten reageren allergisch op kleding, wasmiddelen of producten voor de persoonlijke hygiëne wat dan resulteert in pijn.

Ontsteking of infectie
Vrouwen met vulvaire vestibulitis hebben een ontsteking rondom de vaginale opening, hetgeen mogelijk leidt tot pijn tijdens het vrijen. Vaginale schimmelinfecties, urineweginfecties of seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) resulteren mogelijk ook in een pijnlijke geslachtsgemeenschap.

Vaginale droogheid
Tijdens seksuele opwinding scheiden klieren bij de vaginaopening vloeistoffen af om de geslachtsgemeenschap te bevorderen. Te weinig vocht leidt mogelijk tot een pijnlijke geslachtsgemeenschap. De vaginale droogheid is mogelijk het resultaat van:

Vaginisme
Wanneer de bekkenbodemspieren onwillekeurig samentrekken, is sprake van vaginisme hetgeen leidt tot dyspareunie. Gynaecologische onderzoeken en het inbrengen van tampons verlopen ook moeilijk bij vrouwen met vaginisme. De symptomen variëren per vrouw en zijn mild tot ernstig van aard. Medische en/of emotionele oorzaken zijn bekend voor vaginisme.

Ziekte van Peyronie
Bij de ziekte van Peyronie hebben mannen een kromme penis, hetgeen de geslachtsgemeenschap pijnlijk maakt.

Diepe pijn

Als pijn optreedt tijdens de penetratie of wanneer acute pijn optreedt in bepaalde posities, is dit mogelijk te wijten aan een aandoening of een medische behandeling.

Aandoeningen
Medische aandoeningen die leiden tot diepe pijn tijdens het vrijen zijn onder meer:

Behandelingen
Medische behandelingen die tot dyspareunie leiden, zijn bekkenchirurgie, een hysterectomie (chirurgische verwijdering van baarmoeder) en sommige behandelingen tegen kanker.

Psychologische oorzaken en pijnlijke seks

Ook emotionele en psychologische factoren spelen een rol bij de totstandkoming van een pijnlijke geslachtsgemeenschap.
  • angst en een depressie remmen de seksuele opwinding en dragen bij aan vaginale droogheid of vaginisme
  • een geschiedenis van seksueel misbruik of seksueel geweld is ook geassocieerd met dyspareunie
  • stress spant de bekkenbodemspieren aan, hetgeen resulteert in pijn

Symptomen van pijnlijke seks

Pijn bij de geslachtsgemeenschap is kenmerkend bij dyspareunie. Deze pijn is voelbaar bij de vaginale opening of diep in het bekkengebied. De pijn is verder variabel in ernst. De pijn voelt voorts brandend, kloppend of zeurend aan. Dit resulteert vaak in een ontevreden geslachtsgemeenschap of anders heeft een patiënt geen zin meer in seks of heeft hij zelfs angst voor het vrijen.

Diagnose en onderzoeken

Een arts bevraagt de medische geschiedenis van de patiënt en daarnaast wenst hij informatie inzake de exacte locatie, de duur en de timing van de pijn. Vervolgens voert de arts gynaecologisch onderzoek uit om de oorzaak van de pijn te achterhalen. Tijdens een gynaecologisch onderzoek kijkt de arts of er tekenen van een infectie of structurele afwijkingen aanwezig zijn. Met behulp van een speculum (instrument) dat hij in de vagina inbrengt, krijgt hij een visueel beeld van de vaginale structuren. Bij vrouwen met dyspareunie is dit mogelijk erg ongemakkelijk of pijnlijk. De vrouw vertelt het best waar en wanneer de pijn optreedt bij het onderzoek, wat de arts helpt om de oorzaak te achterhalen. Verder drukt de arts mogelijk voorzichtig op de geslachtsdelen en de bekkenbodemspieren om de locatie van de pijn te bepalen. Een echografie van het bekkengebied biedt eveneens informatie over structurele afwijkingen, endometriose, vleesbomen of cysten.

Behandeling van pijn tijdens de geslachtsgemeenschap

De behandeling is gericht op het verlichten van de onderliggende oorzaak van de aandoening.

Zelfzorg

Bekkenbodemspieroefeningen
Sommige vrouwen met vaginisme zijn gebaat met bekkenbodemspieroefeningen om de bekkenbodemspieren te versterken. Om deze spieren te lokaliseren, stopt de vrouw halverwege met plassen. De vrouw heeft dan de juiste spieren gevonden. Eerst houdt de vrouw de spieren gedurende tien seconden vast en om ze vervolgens gedurende tien seconden te ontspannen. Dit herhaalt de vrouw tien keer en dit drie keer per dag. Het is nuttig om om diepe ademhalingstechnieken te oefenen tijdens het uitvoeren van bekkenbodemspieroefeningen.

Veranderingen in seksueel gedrag
Volgende tips verminderen de pijn tijdens het vrijen:
  • beter communiceren met de seksuele partner
  • comfortabele seksuele posities kiezen om diepe pijn te minimaliseren
  • een andere positie proberen
  • een goede genitale hygiëne behouden
  • een langer voorspel beoefenen om de afscheiding van de natuurlijke glijmiddelen van het lichaam aan te moedigen
  • glijmiddelen op waterbasis gebruiken
  • reguliere medische controles laten uitvoeren (voorkomt genitale infecties en urineweginfecties die bijdragen aan dyspareunie)
  • seksuele en reproductieve gezondheid in goede stand houden
  • vaker seks beoefenen: Dit lijkt vreemd, maar hierdoor verhoogt de doorbloeding en smering van het gebied.
  • veilige seks beoefenen
  • zich leren ontspannen door massages, yoga, mindfulness of meditatie

Professionele medische zorg

Desensibilisatietherapie
Bepaalde technieken helpen om de vaginale spieren te ontspannen en de pijn te verminderen.

Medicatie
Sommige medicijnen behandelen de pijn, bijvoorbeeld als gevolg van een infectie of medische aandoening. Alternatieve medicijnen zijn inzetbaar als vaginale droogte het gevolg is van bepaalde medicijnen. Topisch (op de huid aangebracht) oestrogeen helpt bij vrouwen die vaginale droogheid ervaren door te lage oestrogeenspiegels. Ook is een geneesmiddel beschikbaar voor vrouwen met matige tot ernstige dyspareunie als gevolg van de menopauze. Bijwerkingen van dit medicijn zijn onder andere milde tot matige opvliegers.

Psychotherapie
Sommige patiënten zijn gebaat met psychotherapie omdat ze kampen met emotionele of psychische problemen. Sekstherapie is eveneens mogelijk als de pijnlijke geslachtsgemeenschap leidt tot communicatie- of intimiteitsproblemen.

Lees verder

© 2018 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Pijn tijdens seks (dyspareunie): Oorzaak en behandelingPijn tijdens seks (dyspareunie): Oorzaak en behandelingPijn tijdens het vrijen (dis- of dyspareunie) ontstaat in eerste instantie alleen tijdens de geslachtsgemeenschap. Het i…
Pijn bij het vrijenSeksuologen in Vlaanderen horen steeds meer vrouwen klagen over pijn bij het vrijen. Dyspareunie, zoals de seksuele pijn…
Pijn tijdens het vrijen bij de man (dyspareunie)Pijn tijdens het vrijen bij de man (dyspareunie)Pijn tijdens het vrijen (ook wel dyspareunie genoemd) komt zowel bij de vrouw als bij de man voor. Pijn tijdens de seks…
Pijnlijke gemeenschap bij mannenPijnlijke gemeenschap bij mannenPijn in de genitale zone tijdens het vrijen komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Echter ook mannen kunnen pijn on…

Penicillineallergie: Allergische reactie op antibioticumPenicillineallergie: Allergische reactie op antibioticumPenicilline is een soort antibioticum dat de arts inzet voor het behandelen van bacteriële infecties. Sommige patiënten…
Klauwnagel, ramshoornnagel: symptomen, oorzaak & behandelingKlauwnagel, ramshoornnagel: symptomen, oorzaak & behandelingKlauwnagel of ramshoornnagel (onychogrypose) is een hypertrofie die nagels kan produceren die lijken op klauwen of een r…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 14 augustus 2018:
  • 10 Possible Reasons Why You're Feeling Pain During Seks, https://www.prevention.com/sex/a20510221/solutions-for-painful-sex/
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/painful-intercourse/diagnosis-treatment/drc-20375973
  • Is Sexual Intercourse Painful for You?, https://www.verywellhealth.com/why-is-sexual-intercourse-painful-3520977
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/painful-intercourse/symptoms-causes/syc-20375967
  • Painful Sex: How Common Is It?, http://www.berkeleywellness.com/self-care/sexual-health/article/painful-sex-how-common-it
  • Treatment for Painful Intercourse in Women, https://www.webmd.com/sexual-conditions/pain-during-intercourse-treatment#1
  • What causes dyspareunia, or painful intercourse?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/192590.php
  • When sex hurts: how to overcome painful intercourse, https://www.netdoctor.co.uk/conditions/sexual-health/a2228/painful-intercourse-dyspareunia/
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 16-03-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.