InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Caput medusae: oorzaken van spataderen rond de navel

Caput medusae: oorzaken van spataderen rond de navel

Caput medusae: oorzaken van spataderen rond de navel Spataderen of een ring van uitgezette bloedvaten rondom de navel, staat bekend als 'caput medusae' en het komt voor bij sommige leveraandoeningen. Het is dus geen op zichzelf staande ziekte, maar een symptoom van een onderliggende aandoening. Het gaat hier om een ring van pijnloze, gezwollen aders rond je navel. Door verbeterde technieken voor het diagnosticeren van leveraandoeningen in de vroege stadia is het een zeldzaam verschijnsel geworden.

Wat is caput medusae?

Caput medusae, ook bekend als het 'palmboomteken', verwijst naar een ring van uitgezette bloedvaten rondom de navel, die als een waaier zichtbaar zijn vanaf de navel over de buik. De naam caput medusae (Latijn voor 'hoofd van Medusa') is afkomstig van de schijnbare overeenkomst met het hoofd van Medusa, dat giftige slangen had in plaats van haar. Het is ook een teken van portale hypertensie. Het wordt veroorzaakt door verwijding van de parabolische aderen, die in utero zuurstofrijk bloed van moeder naar foetus transporteren en gewoonlijk binnen een week na de geboorte sluiten, en als gevolg van portale hypertensie veroorzaakt door leverfalen worden deze aderen weer 'geactiveerd'.

Symptomen van spataderen rond de navel

Verschijnselen

Het meest kenmerkende symptoom van caput medusae is een ring van grote, zichtbare spataderen rond de buik. Van een afstand kan het lijken op een blauwe plek. Andere symptomen die gepaard kunnen gaan met spataderen rond de navel, zijn:

Gevorderde leverziekte

Als er sprake is van een gevorderde leverziekte, dan kun je ook last krijgen van de volgende symptomen:

Oorzaken

In bijna alle gevallen is portale hypertensie de boosdoener. Dit is meestal gerelateerd aan een leveraandoening, die uiteindelijk littekenvorming aan de lever ofwel levercirrose veroorzaakt. Het bloed kan als gevolg van levercirrose minder goed door de lever stromen en hierdoor wordt de (bloed)druk in de poortader hoger. Een deel van het bloed probeert als gevolg van deze verhoogde druk door nabijgelegen aderen rond de navel te stromen, de periumbilicale aders genoemd. Dit veroorzaakt de spataderen of een ring van uitgezette bloedvaten rondom de navel.

Er zijn ook andere leverziekten die zouden kunnen leiden tot portale hypertensie, zoals:

Een blokkade in de vena cava inferior of onderste holle ader, ook wel vena cava posterior genaamd, kan ook portale hypertensie veroorzaken.

CT-scan / Bron: Anekoho/Shutterstock.comCT-scan / Bron: Anekoho/Shutterstock.com

Onderzoek en diagnose

Caput medusae is meestal gemakkelijk te herkennen door een arts. Een arts die dit fenomeen waarneemt zal zich direct richten op de onderliggende (lever)aandoening. De arts zal vragen stellen over alle klachten die je ervaart, je medische voorgeschiedenis in ogenschouw nemen en daarna lichamelijk onderzoek doen. Beeldvormend onderzoek kan ook zinvol zijn. Een CT-scan of echografie kan de richting van de bloedstroom in de buik tonen. Dit helpt de arts bij het stellen van de diagnose. Als het bloed in de spataderen naar je benen toe beweegt, is dit waarschijnlijk te wijten aan levercirrose. Als het naar je hart stijgt, is er hoogstwaarschijnlijk sprake van een blokkade.

Behandeling

Caput medusae behoeft niet behandeld te worden, maar de onderliggende aandoeningen wel. Caput medusae wijst meestal op gevorderde levercirrose, waarvoor onmiddellijke behandeling vereist is. Behandeling kan bestaan uit:
  • het implanteren van een shunt, een klein apparaat dat de poortader opent om portale hypertensie te verminderen
  • medicatie
  • levertransplantatie
  • operatie, indien caput medusa te wijten is aan een blokkade in de vena cava inferior

Prognose

Dankzij moderne technieken om leveraandoeningen in ene vroegtijdig stadium op te sporen, is caput medusae anno 2018 een zeldzaam verschijnsel. De prognose af afhankelijk van de onderliggende oorzaak en de ernst daarvan.

Lees verder

© 2018 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Alles wat je over de navel wilt wetenAlles wat je over de navel wilt wetenIeder mens heeft een navel. Bijna ieder zoogdier ook. Zonder navel zou je namelijk niet geleefd hebben. De navel is een…
De zwangerschapskaartDe zwangerschapskaartWanneer je je als zwangere vrouw aanmeld bij een verloskundige wordt er een zwangerschapskaart aangemaakt. Op deze kaart…
Navelontsteking of infectie (baby): symptomen en behandelingNavelontsteking of infectie (baby): symptomen en behandelingEen navelonsteking is een aandoening die pasgeboren baby's kan treffen. Het is een ernstig probleem en kan de gezondheid…
Pijn aan de navelPijn aan de navelPijn aan de navel bij endometriose, zwanger, menstruatie, door de broekriem of gewoon pijn zonder oorzaak. De navel is i…
Ontstoken navel: symptomen, oorzaak en behandelingOntstoken navel: symptomen, oorzaak en behandelingEen ontstoken navel is een vervelende klacht. In feite is de navel een litteken van de navelstreng op de buik. Door de v…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: BlueSkyImage/Shutterstock.com
  • https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/caput-medusae
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Caput_medusae
  • https://www.healthline.com/health/caput-medusae
  • https://www.encyclo.nl/begrip/caput%20medusae
  • Afbeelding bron 1: Herbert L. Fred, MD and Hendrik A. van Dijk, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 2: Anekoho/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Caput medusae: oorzaken van spataderen rond de navel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 13-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Navelaandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!