Hypofyseadenoom: Goedaardig gezwel in hypofyse van hersenen

Hypofyseadenoom: Goedaardig gezwel in hypofyse van hersenen De hypofyse is een kleine gecompliceerde klier aan de hersenbasis. Het maakt verschillende belangrijke hormonen die de groei en de activiteit van verschillende andere belangrijke klieren in het lichaam reguleren. Een hypofyseadenoom is een abnormale groei of tumor in de hypofyse. Een hypofyseadenoom is een abnormale groei of tumor in deze klier. De tumor kan hormonen afscheiden, de hormonale balans van de bijnier, de schildklier en de geslachtsklieren wijzigen en ook omwille van zijn grootte problemen veroorzaken. Slecht zien, vaginale droogheid, bevingen en een vettige huid zijn slechts enkele tekenen die mogelijk tot stand komen bij hypofyseadenomen. Chirurgie, medicatie en radiotherapie zijn mogelijke behandelingsopties voor deze meestal goedaardige gezwellen. Er zijn tot slot anno december 2019 geen richtlijnen om een hypofyseadenoom te voorkomen.

Oorzaken van hypofyseadenomen

De oorzaak van een hypofyseadenoom is onbekend anno december 2019. Sommige gezwellen maken deel uit van andere endocriene aandoeningen en zijn geassocieerd met genetische veranderingen (mutaties) die erfelijk zijn. De adenomen zijn mogelijk ook het gevolg van blootstelling aan kankerverwekkende stoffen of straling. In sommige gevallen vinden de DNA-veranderingen plaats zonder bekende reden.

Risicofactoren van hypofyseadenoom

Factoren die de kans op een hypofyseadenoom verhogen, zijn onder meer:
  • andere erfelijke aandoeningen zoals het Carney-complex, acromegalie of gigantisme
  • een familie of persoonlijke geschiedenis van multiple endocriene neoplasie, type 1 (MEN1): Dit is een erfelijke aandoening die het risico op het ontwikkelen van hypofysetumoren, hypothalamustumoren, bijschildkliertumoren en pancreastumoren verhoogt;

Symptomen

De symptomen zijn variabel en zijn mogelijk helemaal niet aanwezig. Het hangt ervan af of het gezwel hormonen afscheidt en ook hoe groot deze is. De locatie van het hypofyseadenoom aan de hersenbasis veroorzaakt mogelijk eveneens klachten. Hypofyseadenomen zijn meestal goedaardig. Ze verspreiden zich niet naar andere lichaamsdelen.

Grootte van gezwel

Door de grootte van het gezwel kampt een patiënt mogelijk met hoofdpijn, wazig zien of tunnelzien.

Afscheiding van hormonen

Blauwe plekken komen soms nodig bij hypofyseadenomen die ACTH afscheiden / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Blauwe plekken komen soms nodig bij hypofyseadenomen die ACTH afscheiden / Bron: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
Bijnieren: Adrenocorticotroop hormoon (ACTH)
De ziekte van Cushing komt tot stand wanneer te veel adrenocorticotroop hormoon (ACTH) aanwezig is, waardoor de bijnieren steroïde hormonen aanmaken

Een tumor die ACTH afscheidt, leidt tot:

Geslachtsklieren: Prolactine
Wanneer een adenoom prolactine afscheidt (prolactinoom), kampt een patiënt met:

Groeihormoon
Bij een groeihormoonafscheidend adenoom ontstaat gigantisme bij kinderen en acromegalie bij volwassenen. Volgende mogelijke tekenen komen tot uiting:

Schildklier: Schildklierstimulerend hormoon
Soms leidt het gezwel tot een overmatig actieve schildklier (hyperthyreoïdie). Dit leidt tot:

Klinisch niet-functionerende hypofyseadenomen

Klinisch niet-functionerende hypofyseadenomen scheiden geen hormonen af, maar veroorzaken meestal problemen met betrekking tot de grootte van de tumor, die op omliggende hersenstructuren drukt.

Tekort aan hormonen (hypopitutiarisme)
Hypopituïtarisme (gebrek aan hormonen) treedt meestal alleen op bij grotere tumoren (macroadenomen) en is het gevolg van compressie en schade aan de normale hypofyse door het vergrote adenoom.

Volgende symptomen komen hierbij mogelijk voor:

Neurologische problemen
Grotere hypofyse macroadenomen veroorzaken vaak een verlies van gezichtsscherpte of een verlies van het perifeer zicht (zicht aan zijkant). Grotere macroadenomen, vooral die met bloedingen (apoplexie), leiden soms ook tot dubbelzien.

Hoofdpijn is één van de mogelijke tekenen van een hypofyseadenoom / Bron: Concord90, PixabayHoofdpijn is één van de mogelijke tekenen van een hypofyseadenoom / Bron: Concord90, Pixabay
Hoofdpijn
Patiënten met macroadenomen hebben vaak hoofdpijn aan de voorzijde, het voorhoofd en de temporale gebieden (de slaap). Door hypofyse te verwijderen, verdwijnt vaak de hoofdpijn.

Bloedingen (hypofyse apoplexie)
Bij de patiënt ontstaat een bloeding en/of infarct door het hypofyseadenoom (meestal een macroadenoom of een gespleten cyste van Rathke). Deze aandoening ontwikkelt zich in enkele uren tot enkele dagen.

De symptomen bestaan uit:

Diagnose en onderzoeken

Een oogonderzoek is vaak nodig / Bron: Jeff Dahl, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Een oogonderzoek is vaak nodig / Bron: Jeff Dahl, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Diagnostisch onderzoek

De patiënt krijgt een lichamelijk onderzoek nadat hij de symptomen en medische geschiedenis gemeld heeft. Een endocrinoloog, die gespecialiseerd is in klieren en hormonen, voert verdere onderzoeken uit. Een bloedonderzoek en urineonderzoek zijn nodig. Verder voert een oogarts een oogonderzoek uit om het perifeer gezichtsvermogen (zicht aan de zijkant) te testen. Dit gebeurt met behulp van een gezichtsveldonderzoek. Om de lichaamsstructuren in beeld te brengen, zet de arts beeldvormende onderzoeken in zoals een MRI-scan.

Differentiële diagnose

Er zijn andere gezwellen die symptomen veroorzaken die vergelijkbaar zijn met de tekenen van een hypofyseadenoom. De arts zal deze andere tumoren willen uitsluiten voordat hij een diagnose bevestigt. Tumoren die de symptomen van een hypofyseadenoom nabootsen, zijn onder meer:

Behandeling van goedaardig gezwel in hypofyse

De behandeling hangt af van de aanwezigheid en het type hormonen dat het adenoom afscheidt. Soms zijn combinaties van behandelingen nodig.

Chirurgie

De arts verwijdert vaak het hypofyseadenoom via een operatie. Soms ontstaat dan wel schade aan de rest van de normale hypofyse. De patiënt arts zet dan een hormoonvervangende behandeling in.

De arts zet mogelijk medicijnen in / Bron: Stevepb, PixabayDe arts zet mogelijk medicijnen in / Bron: Stevepb, Pixabay

Medicatie

Medicijnen houden de symptomen onder controle en verkleinen soms het adenoom. Ze blokkeren de hormoonafscheiding. Medicijnen zijn nuttig voor de meeste adenomen die prolactine of groeihormoon afscheiden.

Radiotherapie

Radiotherapie gebruikt straling om tumorcellen te doden. De soorten radiotherapie die de arts inzet om hypofyseadenomen te behandelen, zijn onder meer:
conventionele therapie: De stralen worden gericht op de hypofyse van een bron buiten het lichaam
protonentherapie: een straal protonen (positief geladen deeltjes) wordt direct gericht op de tumor.
stereotactische radiochirurgie: Een intense stralingsbundel wordt direct op de tumor gericht.

Lees verder

© 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hypofysectomie: operatie voor verwijderen van de hypofyseHypofysectomie: operatie voor verwijderen van de hypofyseDe hypofyse is een klein orgaan dat gelegen is bij de hersenen. De belangrijkste functie is het afscheiden van een hele…
Arrenoblastoom: Goedaardige tumor in de eierstokkenArrenoblastoom: Goedaardige tumor in de eierstokkenEen arrenoblastoom is een zeldzaam goedaardig eierstokgezwel, ontstaan uit foetale mannelijke elementen. De tumorcellen…
Syndroom van SheehanSyndroom van SheehanBij bevallingen komt bloedverlies voor. Soms ontstaat er shock. Dit kan ervoor zorgen dat er geen melkproductie op gang…
De ziekte van Cushing bij het paardDe ziekte van Cushing is een syndroom wat zich vooral voordoet bij paarden en pony's op leeftijd. Het is een aandoening…

Pseudoartrose: symptomen, oorzaken, behandeling en preventiePseudoartrose: symptomen, oorzaken, behandeling en preventiePseudartrose of pseudoartrose betekent ‘nepgewricht’ en duidt op het niet binnen afzienbare tijd genezen van botbreuken.…
Paraplegie: Verlamming onderlichaam met verlies van gevoelParaplegie: Verlamming onderlichaam met verlies van gevoelParaplegie duidt op een volledige of gedeeltelijke verlamming van de onderste helft van het lichaam. Meestal is deze aan…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • Geraadpleegd op 30 december 2019:
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Pituitary adenoma, https://www.thebraintumourcharity.org/brain-tumour-diagnosis-treatment/types-of-brain-tumour-adult/pituitary-adenoma/
  • Pituitary Adenoma, https://www.winchesterhospital.org/health-library/article?id=96789
  • Pituitary Adenomas, http://pituitary.ucla.edu/pituitary-adenomas
  • Pituitary Adenomas, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15328-pituitary-adenomas-
  • Pituitary Adenomas, https://www.pacificneuroscienceinstitute.org/pituitary-disorders/conditions/pituitary-adenomas/
  • Afbeelding bron 1: Dezidor, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Concord90, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Jeff Dahl, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Stevepb, Pixabay

Reageer op het artikel "Hypofyseadenoom: Goedaardig gezwel in hypofyse van hersenen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!