InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > Boekweit: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en toepassing

Boekweit: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en toepassing

Boekweit: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en toepassing Boekweit (Fagopyrum esculentum) is een plant uit de duizendknoopfamilie, met kleine zaadjes. De vruchtjes van de plant lijken op graankorrels, maar het is geen graan. Gewassen zoals quinoa, amarant maar ook boekweit staan bekend als pseudogranen. Ze winnen anno 2019 steeds meer terrein in Nederland door hun gebrek aan gluten; het past perfect in een glutenvrij dieet. Boekweit wordt gebruikt als voedsel in de keuken en medisch voor de preventie en behandeling van verschillende ziekten. Boekweit is een kale kruidachtige plant die tot 60 centimeter hoog wordt. Op de rechtopstaande stengels zitten hartvormige, bijna driehoekige bladeren, die de vorm van een pijl hebben. In de bladoksels verschijnen witte tot lichtroze gekleurde bloemen. De vrucht is een driehoekig zaadje en lijkt qua uiterlijk op beukenootjes. Boekweit bloeit van juli tot oktober. De plant komt oorspronkelijk uit Oost-Azië.
Boekweit met bloemen, onrijpe en rijpe vruchten / Bron: JanB46, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Boekweit met bloemen, onrijpe en rijpe vruchten / Bron: JanB46, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is boekweit?

Pseudo-tarwe

Boekweit is een pseudograan, net als quinoa en amarant. Deze lijken op een graanproduct, maar ze zijn het niet. Boekweit, botanisch bekend als Fagopyrum esculentum, behoort tot de duizendknoopfamilie (Polygonaceae). Het komt voor in de gematigde klimaatzones van Eurazië en in Oost-Afrika. Het wordt geteeld voor zijn zaden, waar boekweitmeel van wordt gemaakt. De plant gedijt zelfs op de armste grond. Op arme, schrale gronden bereikt boekweit een hoogte van 50 cm. Op sommige plaatsen groeit het zelfs als een dwergstruik. Hun 4 tot 6 mm lange, driehoekige en grijsbruine vruchten lijken op beukenootjes.

Toepassingen

Boekweit kun je gebruiken in plaats van rijst of pasta, maar je kunt het ook gebruiken in (koude) salades, stoofschotels of soepen. Rauw kun je boekweit bijvoorbeeld verwerken in een smoothie. Van de gepelde boekweitkorrels worden o.a. griesmeel, pannenkoeken, noedels en bloem gemaakt. De gepelde, gebroken boekweitzaden worden boekweitgrutten genoemd. De zaailingen dienen als saladetoppings. Van boekweitmeel kan je onder meer boekweitbrood maken. In de plantengeneeskunde wordt boekweit gebruikt als thee (gedroogd poederkruid of zaden) en in de vorm van zaden.

Boewkweitmeel / Bron: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Boewkweitmeel / Bron: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Oorsprong

Boekweit is een cultuurgewas dat naar alle waarschijnlijkheid zijn oorsprong kent in een droog deel van China, in het bijzonder uit een gebied grenzend aan Mantsjoerije, Mongolië of Tibet. Boekweit is sinds de 14e eeuw bekend in Europa.

Voedingswaarde

Gezonde stoffen in boekweit

Boekweit bevat fagopyrine, flavonoïde glycosiden, alle acht essentiële aminozuren (lysine, tryptofaan, fenylalanine, leucine, isoleucine, threonine, methionine en valine), tannines, hyperoside, vetten, mineralen zoals mangaan, selenium, magnesium en ijzer, evenals cafeïnezuur, fenolzuur, quercetine, naftodiantronen, rutine, tryptofaan, salicylzuur en alle B-vitamines.

Flavonoïden in boekweit

Het belangrijkste werkzame bestanddeel rutine (een flavonoïde met een legio aan gezondheidsbevorderende effecten) wordt in de darm omgezet in quercetine-3-glucoside en quercetine-3-glucuronide. De aanbevolen dagelijkse dosis rutine is minimaal 150 mg. De stof verbetert de bloedcirculatie, voorkomt hoofdpijn en heeft een vaatversterkend effect. De rutine in boekweit herstelt oxidatieve schade aan de binnenwanden van bloedvaten, verlaagt de bloeddruk en voorkomt arteriosclerose (slagaderverkalking). De flavonoïden in boekweit beschermen de cellen door de vrije radicalen te neutraliseren, waardoor ontstekingen effectief worden bestreden. Bovendien verlaagt boekweit een abnormaal hoog cholesterolgehalte.

Grutten (gedopte boekweit) / Bron: Mariluna, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Grutten (gedopte boekweit) / Bron: Mariluna, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Ontstekingsremmende eigenschappen

Het werkt profylactisch tegen oedeem door waterretentie in de weefsels te voorkomen. Dankzij het stofje tryptofaan bevordert het de slaap. De ontstekingsremmende eigenschappen van boekweit verbeteren je algemene gezondheid.

Welke plantendelen en ingrediënten worden gebruikt?

In de plantengeneeskunde wordt het gehele kruid verwerkt, uitgezonderd de wortel.

Toepassing van boekweit

Bepaalde fytochemicaliën in boekweit kunnen positieve effecten hebben op de vaten. Dit zijn flavonoïden. Deze stoffen kunnen de vaatwanden afsluiten en de bloedcirculatie in de kleinste bloedvaten (capillairen) verbeteren. Boekweit kan daarom helpen tegen milde aderproblemen. Boekweitmeel dient als tarwevervanger voor mensen die lijden aan glutenintolerantie (coeliakie), aangezien de zaden die tot bloem worden verwerkt geen gluten bevatten. Tegelijkertijd biedt het kruid plantaardige eiwitten van hoge kwaliteit. In de plantengeneeskunde wordt boekweit aangewend voor de volgende klachten:
  • stoornissen in de bloedsomloop
  • hoofdpijn
    Rechts: boekweitbrood / Bron: Eurobas, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Rechts: boekweitbrood / Bron: Eurobas, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • arteriosclerose
  • hypercholesterolemie (hoog cholesterol)
  • zwelling

In de plantengeneeskunde wordt van boekweit een papje gemaakt wat als tonicum fungeert. Als thee dient het poederkruid als een mild hulpmiddel bij mensen met slaapstoornissen.

Gezondheidsvoordelen van boekweit

Glutenvrij dieet

Omdat boekweit vrij is van gluten en lectines, is deze pseudo-graan het ideale dieet voor mensen met glutenintolerantie (coeliakie). Boekweit kan gebruik worden als granen- en bloemvervanger.

Boekweitproducten / Bron: Andrey Korzun, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Boekweitproducten / Bron: Andrey Korzun, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Hart- en vaatziekten, diabetes en overgewicht

Boekweit vermindert de kans op hart- en vaatziekten en beroerte,. De chiro-inositol in boekweit regelt de bloedsuikerspiegel en is dus goed voor mensen met diabetes. De lecithine en het hoge vezelgehalte bevorderen hersenactiviteit en prestaties. Beide stoffen houden de levercellen gezond en voorkomen de opname van cholesterol in het lichaam. Door dit te doen, reguleren ze het metabolisme van lipiden en helpen ze overgewicht te voorkomen.

Chronische ontstekingen en kanker

De gezonde ingrediënten van boekweit remmen chronische ontstekingen in de darmen, milt, lever en bloed. Dierproeven ondersteunen het vermoeden dat boekweit zelfs de groei van kankercellen kan remmen (J Nutr. 2001 Jun;131(6):1850-3). Anno 2019 is er echter verder onderzoek nodig naar boekweit in relatie tot het voorkomen van (bepaalde vormen van) kanker bij mensen.

Zwarte boekweit thee (黑 苦荞 茶) geproduceerd in de provincie Sichuan, China / Bron: PanShiBo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Zwarte boekweit thee (黑 苦荞 茶) geproduceerd in de provincie Sichuan, China / Bron: PanShiBo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Spataderen en chronische veneuze insufficiëntie

Voor de preventie van spataderen en chronische veneuze insufficiëntie (CVI) wordt het aanbevolen om boekweit te nemen in de vorm van een theekuur van 4 tot 8 weken. Zelfs patiënten met CVI die beschadigde of slecht functionerende veneuze kleppen hebben, kunnen baat hebben bij boekweitthee Hetzelfde geldt voor mensen met spataderen en aambeien.

Bijwerkingen

De zaadschillen van boekweitzaadjes bevatten een stof die de huid gevoeliger voor licht kan maken. Het gaat om 'fagopyrin', een roodfluorescerend pigment dat voornamelijk voorkomt in boekweit. Wie boekweit als voedsel gebruikt, geeft daarom de voorkeur voor de gepelde vorm.
© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De geneeskracht van boekweitDe geneeskracht van boekweitBoekweit was tot een eeuw geleden een veelgebruikt voedselbron. Boekweit lijkt op graan maar is het niet. De boekweitpla…
Boekweit in de keukenBoekweit in de keukenBoekweit, een ouderwets gewas dat niet alleen gemakkelijk groeit maar waarvan vooral de zaadjes als meel bijzonder gesch…
De geneeskracht van boekweitmeelBoekweitmeel is een vergeten meel. Boekweitmeel verdient een plaatsje terug in de Nederlandse keuken. Boekweit is zeer g…
Brood van quinoa en boekweit zelf bakken in de ovenBrood van quinoa en boekweit zelf bakken in de ovenToch brood eten ondanks dat je een glutenallergie hebt? Of gewoon geen zin in een brood gebakken van granen? Het is moge…
Grutten en gort: gruttenpap en watergruwel, ouderwets lekkerGrutten en gort: gruttenpap en watergruwel, ouderwets lekkerBoekweit is een gewas dat vroeger veel werd gebruikt in gerechten. Later werd het vergeten omdat andere graansoorten in…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: U11116, Pixabay
  • Frank J. Lipp. Kruidenleer. Librero, 2004.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Boekweit
  • https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/boekweit.aspx
  • https://www.flandersfood.com/artikel/2017/04/24/de-wannabe-granen-aka-pseudo-granen-doen-het-zo-slecht-nog-niet%E2%80%A6
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Fagopyrine
  • http://www.waterwereld.nu/boekweit.php
  • http://hetreestdal.nl/?p=1245
  • https://www.voedingscentrum.nl/recepten/gezond-recept/boekweitbrood.aspx
  • http://www.greenage.nl/boekweit/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Aminozuur
  • https://www.sohf.nl/nutrient/rutine
  • https://www.healthline.com/nutrition/foods/buckwheat
  • https://www.etsy.com/nl/market/boekweit_thee
  • https://rinekedijkinga.nl/veelgestelde-vragen/voedingsadvies-bij-te-hoog-cholesterol.html
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/325042.php
  • http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=11
  • J Nutr. 2001 Jun;131(6):1850-3.
  • Afbeelding bron 1: JanB46, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Mariluna, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Eurobas, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 5: Andrey Korzun, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 6: PanShiBo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Boekweit: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en toepassing"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Gepubliceerd: 05-11-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Bronnen en referenties: 24
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!