Dysmenorroe: menstruatiepijn, hevige pijn onderbuik en rug

Dysmenorroe: menstruatiepijn, hevige pijn onderbuik en rug. Dysmenorroe is een pijnlijke menstruatie die de patiënt in haar normale activiteiten (ernstig) kan belemmeren. Een vrouw met dysmenorroe heeft tijdens haar maandstonden last heeft van een krampachtige of krampende pijn in de onderbuik, een scherpe pijn die komt en gaat, of een zeurende pijn, die eventueel gepaard gaat met rugpijn. Pijnlijke menstruatie is de belangrijkste oorzaak van school- en werkverzuim bij jonge vrouwen.

Dysmenorroe: menstruatiepijn, hevige pijn onderbuik en rug

• Alternatieve benamingen
• Wat is dysmenorroe?
• Twee soorten dysmenorroe
• Klachten en symptomen dysmenorroe
• Diagnose dysmenorroe
• Behandeling dysmenorroe
• Wat kunt u zelf doen bij menstruatiepijn?

Alternatieve benamingen

Dysmenorroe wordt ook wel menstruatiepijn of pijnlijke menstruatie of maandstonden genoemd.

Wat is dysmenorroe?

Dysmenorroe is een pijnlijke menstruatie die de patiënt in haar normale activiteiten (ernstig) kan belemmeren. Een vrouw met dysmenorroe heeft tijdens haar maandstonden last heeft van een krampachtige of krampende pijn in de onderbuik, een scherpe pijn die komt en gaat, of een zeurende pijn, die eventueel gepaard gaat met rugpijn.

Pijnlijke menstruatie treft veel vrouwen. Voor een aantal hunner is het ongemak zo groot, dat ze ernstig belemmerd worden in de uitvoering van hun dagelijkse activiteiten, zoals het verrichten van het huishouden, werk, of school-gerelateerde activiteiten, gedurende een paar dagen tijdens elke menstruatiecyclus. Pijnlijke menstruatie is de belangrijkste oorzaak van school- en werkverzuim bij vrouwen in hun tiener- en twintigerjaren. Gelukkig kunnen de klachten op latere leeftijd en na een zwangerschap verminderen.

Twee soorten dysmenorroe

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten dysmenorroe:

• primaire of essentiële dysmenorroe; en
• secundaire dysmenorroe.

Primaire of essentiële dysmenorroe
Primaire dysmenorroe verwijst naar menstruele pijn die optreedt rond de tijd dat een meisje begint te menstrueren. De pijn hangt samen met de hormomen die de eierstokken maandelijks in verband met de eisprong produceren. De pijn begint meestal na één tot twee jaar nadat het meisje is begonnen met menstrueren. Dit hangt samen met de ovulatie of eisprong die dan pas goed op gang komt. Bij primaire dysmenorroe is er geen aantoonbare onderliggende pathologie. Als de vrouw de 25 is gepasseerd neemt de pijn vak af en boven het 30e jaar is de pijn vaak helemaal verdwenen. Na een bevalling vermindert doorgaans ook de pijn. Dit type dysmenorroe komt in sommige families vaker voor.

Secundaire dysmenorroe
Secundaire dysmenorroe is menstruatiepijn die zich op latere leeftijd ontwikkelt, dat wil zeggen na een periode waarbij de vrouw geen of nauwelijks last van menstruatiepijn heeft gehad. Deze variant komt meestal voor tussen de 20 en 40 jaar. Bij secundaire dysmenorroe is er sprake van een organische oorzaak, zoals endometriose, pelvic inflammatory disease (PID) of uterusmyoom (vleesboom). Bij deze variant wordt indien mogelijk het onderliggende lijden behandeld.

Klachten en symptomen dysmenorroe

De pijn kan beginnen enkele dagen voor, of aan het begin van de menstruatie. De klachten zijn het hevigst als de bloeding op zijn hoogtepunt is en daarna zakt de pijn weer.

Het gaat vaak om hevige krampachtige of krampende pijn in de onderbuik en rug. De kramp in de onderbuik golft als het ware uit naar de onderrug en de benen. Sommige meisjes of vrouwen hebben kortdurende krampen, terwijl anderen een constante, zeurende pijn voelen. De vrouw kan ook een zeurende pijn in het bekken voelen. De pijnklachten kunnen gepaard gaan met klachten als misselijkheid of braken, hoofdpijn, verstopping of diarree, algehele malaise of een depressieve stemming net voor of tijdens de menstruatie.

Diagnose dysmenorroe

Lichamelijk onderzoek is nodig om uit te maken of er sprake is van primaire of secundaire dysmenorroe. Voorts zal de (huis)arts vragen naar de medische voorgeschiedenis van de patient. Gynaecologisch onderzoek kan ook nodig zijn. Zonodig wordt een echoscopie (echografie) en een laparoscopie uitgevoerd, teneinde eventuele afwijkingen aan de inwendige geslachtsorganen op te sporen. Een laparoscopie is een kijkoperatie, waarbij de gynaecoloog de buikholte en de organen die daarin liggen onderzoekt. Als de medische voorgeschiedenis en het medische onderzoek uitsluiten dat er onderliggende pathologie aanwezig is, dan zal waarschijnlijk de diagnose primaire dysmenorroe gesteld worden.

Behandeling dysmenorroe

De behandeling is afhankelijk van het type dysmenorroe. Bij secundaire dysmenorroe wordt het onderliggende lijden behandeld indien dat mogelijk is. Bij primaire of essentiële dysmenorroe wordt een non-steroide ontstekingsremmer of een krampstillend middel gegeven. Ook kan de arts hormonale anticonceptie voorschrijven, aangezien deze middelen de ovulatie onderdrukken. Enkele tientallen jaren geleden leerde klinische ervaring dat bij de meeste patiënten de dysmenorroe-klachten door pilgebruik aanzienljik verminderen.(¹) Bij recente(re) onderzoeken lijken de resultaten wat tegen te vallen.(²⁄³) Er is onderzoek gedaan naar de resultaten van vitamine E, thiamine, magnesium, plantaardige middelen en visolie, acupunctuur, spinale manipulatie en transcutane electrische zenuwstimulatie. Maar gunstige effecten zijn niet duidelijk aangetoond.(²)

Wat kunt u zelf doen bij menstruatiepijn?

De patient kan pijnstillers nemen die zonder recept verkrijgbaar zijn, zoals NSAID's (ibuprofen of diclofenac).

De volgende (preventieve) maatregelen kunt u nemen om de pijn te verlichten:

• Breng een warme kruik aan op de onderbuik (onder de navel).
• Neem een warm bad.
• Verricht lichte cirkelvormige massage met de vingertoppen rond de onderbuik.
• Drink warme dranken.
• Eet frequent en neem licht verteerbare maaltijden.
• Volg een dieet rijk aan complexe koolhydraten zoals volle granen, fruit en groenten, en beperk het gebruik van zout, suiker, alcohol en cafeïne.
• Ga liggen met de benen omhoog, of ga liggen op de zij met gebogen knieën (zie foto).
• Pas ontspanningstechnieken toe.
• Zorg voor regelmatige lichaamsbeweging en doe oefeningen waarbij het bekken betrokken is.
• Zorg voor een ideaal lichaamsgewicht.

Klik hier voor een special over de vrouwelijke geslachtsorganen.

Noten

1. Drogendijk AC. Menstruatiestoornissen. Ned Tijdschr Geneeskd 1987; 131: 48-53.
2. Proctor M, Farquhar C. Dysmenorrhoea. Clin Evid 2003; 10:2058-78.
3. Proctor ML, Roberts H, Farquhar CM. Combined oral contraceptive pill as treatment for primary dysmenorrhoea (Cochrane review). In: The Cochrane Library, Issue 4, 2003. Chichester, UK: John Wiley & Sons, LTD.

Lees verder

• Endometriose symptomen: menstruatie-, bekkenpijn, pijn seks
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man
• Vleesboom (baarmoeder): symptomen, klachten en verwijderen
• Baarmoederhalskanker: symptomen, oorzaken en behandeling
• Baarmoederontsteking: symptomen ontsteking van de baarmoeder