Lichaamstemperatuur en koorts

De gemiddelde lichaamstemperatuur ligt tussen 35,5°C en 37,8°C en varieert in de loop van de dag. Koorts is eigenlijk geen ziekte maar een natuurlijke reactie van het lichaam op een infectie. Toch moet een te hoge lichaamstemperatuur bewaakt en eventueel behandeld worden.

Waardoor schommelt de lichaamstemperatuur?

Bij de mens bedraagt de lichaamstemperatuur rectaal gemeten ongeveer 37°C. Deze temperatuur vertoont echter een aantal schommelingen.

De lichaamstemperatuur is 's ochtends het laagste en in het begin van de avond het hoogste. Het verschil tussen de lagere ochtendtemperatuur en de hogere avondtemperatuur is gewoonlijk niet meer dan 1°C maar soms kan het verschil wel 2°C bedragen.

Ook bij lichaamsinspanning (zware arbeid, sporten) neemt de lichaamstemperatuur toe: hoe zwaarder de inspanning, hoe hoger de lichaamstemperatuur.

Hoe wordt de lichaamstemperatuur constant op 37°C gehouden?

Midden in de hersenen bevindt zich een gebied hypothalamus genoemd, dat de lichaamstemperatuur regelt. Je zou het kunnen vergelijken met de kamerthermostaat van de centrale verwarming.

Wordt de lichaamstemperatuur te laag, dan zal de hypothalamus ervoor zorgen dat het lichaam warmte probeert vast te houden door minder warmte aan de omgeving af te staan. Tegelijkertijd wordt er warmte geproduceerd door het rillen van de spieren. Stijgt de lichaamstemperatuur weer tot normale waarden, dan is deze extra warmteproductie niet meer nodig en zal het rillen ophouden.

Is de lichaamstemperatuur te hoog, dan zal onder de invloed van de hypothalamus het lichaam proberen warmte kwijt te raken, hetgeen onder meer geschiedt door overmatig transpireren en een verhoogde doorbloeding van de ledematen.

Wat is koorts?

Koorts kan worden beschouwd als een verhoging van de lichaamstemperatuur die de bovengenoemde temperatuurschommelingen te boven gaat. Daarbij wordt de thermostaat van ons lichaam, de hypothalamus, op een hogere temperatuur gezet (bijvoorbeeld op 39°C), waardoor het vasthouden van de warmte en de warmteproductie van ons lichaam door spierrillingen pas ophoudt als die hogere temperatuur bereikt is.

Hoe ontstaat koorts?

De meest voorkomende oorzaak van koorts is een infectie door micro-organismen zoals virussen of bacteriën. Deze micro-organismen verspreiden zich tijdens een infectie in het lichaam en komen zo in contact met witte bloedcellen. Die witte bloedcellen zijn onderdeel van het menselijk afweersysteem en hebben onder andere als taak de micro-organismen te vernietigen. Tijdens dit proces komen er stoffen vrij die via het bloed de hersenen bereiken en daar de hypothalamus ontregelen.

Naast infecties is de lichaamstemperatuur echter ook vaak verhoogd bij een aantal aandoeningen waarbij het afweersysteem van ons lichaam ontregeld kan raken. Tot die aandoeningen behoren onder andere bindweefselziekten zoals chronische gewrichtsreuma, SLE en Systemische Sclerose. Aangezien bindweefselaandoeningen chronisch zijn, zal de hypothalamus dan ook constant voor een wat hogere lichaamstemperatuur zorgen.

Moet koorts altijd behandeld worden?

Koorts wordt doorgaans afgeremd door het nemen van pijnstillers. Het is echter niet altijd noodzakelijk om koorts met dergelijke pijnstillers te bestrijden. Bij een griep bijvoorbeeld zal de koorts na enkele dagen spontaan verdwijnen.

Bij ernstige infecties veroorzaakt door bacteriën zullen pijnstillers slechts korte tijd de lichaamstemperatuur doen dalen. Wanneer die zijn uitgewerkt, zal er opnieuw koorts ontstaan, tenzij de oorzaak van de koorts, de bacteriële infectie, wordt behandeld met antibiotica.

In de geneeskunde zijn er geen duidelijke richtlijnen vanaf welk moment koorts gevaarlijk is en moet worden verlaagd. In het algemeen gaat men ervan uit dat die, als de temperatuur boven 40 graden Celsius stijgt, moet worden verlaagd. Dit geldt ook als de koorts weliswaar lager is, maar langere tijd aanhoudt of zorgt voor een aanzienlijke verzwakking van het lichaam.

Wilt u meer weten over lichaamstemperatuur en koorts dan bent u op de website van Gezondheidsplein.nl aan het juiste adres. Die site heeft zich in de afgelopen jaren bewezen als een vindplek van begrijpelijke en betrouwbare medische informatie.