InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Geelzucht (icterus) is vaak een ernstig symptoom

Geelzucht (icterus) is vaak een ernstig symptoom

Geelzucht (icterus) is vaak een ernstig symptoom Bij geelzucht is de huid gelig van kleur. Vooral het oogwit is gevoelig voor die verkleuring. Men ziet het soms ook bij pasgeborenen. Is het gevaarlijk? Welke oorzaken kunnen eraan ten grondslag liggen? Om te beginnen is geelzucht altijd een symptoom, waarbij een teveel aan bilirubine in het bloed circuleert. Bilirubine ontstaat tijdens de afbraak van rode bloedlichaampjes. De lever koppelt bilirubine aan glucagonzuur en geeft het af aan de gal. Tijdens dat proces kan er van alles misgaan. Bij geelzucht is er meestal iets aan de hand met de lever of de galblaas. Maar er kan ook sprake zijn van een infectie, zoals hepatitis A.

Inhoud


Wat is geelzucht (icterus)?

Geelzucht is een gele verkleuring van de huid en de slijmvliezen. Het bilirubinegehalte in het bloed is dan te hoog. De verkleuring van het oogwit is het meest opvallend. Normaliter wordt bilirubine via de milt en de lever als gal in de ontlasting uitgescheiden. Bilirubine is een afbraakproduct van hemoglobine, ofwel de ijzer bevattende, rode kleurstof in de rode bloedcellen.

Lever en galwegen / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Lever en galwegen / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Bilirubine
Deze kleurstof wordt met behulp van een chemisch omzettingsproces naar de lever vervoerd, waar het uiteindelijk via de gal in de darmen wordt uitgescheiden. Als dit proces ergens ‘onderweg’ hapert, komt er te veel bilirubine in het bloed en gaat de huid geel zien. Men noemt dat geelzucht of icterus. Het is een symptoom van een onderliggende aandoening.

Dynamische en mechanische geelzucht

Bij een dynamische icterus ontstaat geelzucht door een verhoogde afbraak van rode bloedlichaampjes. De gezonde lever kan de toestroom van bilirubine niet aan. Bij een mechanische geelzucht ontstaat er stuwing van bilirubine omdat de gebrekkige of aangedane levercellen het aanbod vanuit het bloed niet kunnen verwerken. De stuwing kan ook ontstaan omdat de bilirubine niet afgevoerd kan worden naar de galwegen, bijvoorbeeld door een afsluiting.

Belangrijkste oorzaken van geelzucht

Geelzucht kan ontstaan door een obstructie van de galwegen. Maar ook een verhoogde afbraak van hemoglobine kan de oorzaak zijn. Ook hepatitis A is berucht.

Obstructie-geelzucht
De oorzaak is gelegen in een gedeeltelijke of volledige afsluiting van de galwegen. Bijvoorbeeld door een galsteen, galblaaskanker of aangeboren afwijkingen van de galwegen. Dit wordt post-hepatische icterus genoemd. De (oplosbare) bilirubine wordt dan terug gestuwd naar het bloed met geelzucht als gevolg. De ontlasting is zeer licht van kleur, de urine daarentegen donker. Ook wormen en alvleesklierkanker kunnen een afsluiting van de galwegen veroorzaken. Bij een obstructie-icterus kunnen kolieken ontstaan door bijvoorbeeld galstenen.

Hemolytische geelzucht
Deze vorm van geelzucht is te wijten aan een verhoogde afbraak van rode bloedlichaampjes in de milt. De gezonde lever kan de verwerking van bilirubine niet aan, bijvoorbeeld na een bloeding. De urine is dan bruin gekleurd.

Maag-darmkanaal / Bron: Mariana Ruiz Villarreal (LadyofHats), Wikimedia Commons (Publiek domein)Maag-darmkanaal / Bron: Mariana Ruiz Villarreal (LadyofHats), Wikimedia Commons (Publiek domein)
Hepatische geelzucht
De oorzaak is levercelbeschadiging, bijvoorbeeld door hepatitis A of levercirrose.

De ziekte van Weil (infectieuze geelzucht)
Naast hoge koorts en griepachtige verschijnselen treedt er ook geelzucht op.

Medicijnen, alcohol, voeding
Bij langdurig alcoholmisbruik ontstaat levercirrose. De levercellen worden dan vernietigd en er treedt verbindweefseling op, waardoor de lever niet meer op zijn taak berekend is. Ook bepaalde medicijnen kunnen geelzucht als bijwerking hebben.

Erfelijke aandoeningen
Bij het syndroom van Gilbert en het syndroom van Crigler-Najjar. Deze aandoeningen verminderen de verwerkingscapaciteit van de levercellen, waardoor geelzucht kan ontstaan.

Icterus gravis (geelzucht bij pasgeborenen)

Deze vorm van geelzucht ontstaat in de eerste uren na de geboorte. De oorzaak is meestal een verschil in bloedgroep, ofwel antagonisme, tussen de moeder en de baby. De moeder heeft dan antistoffen gemaakt tegen het foetale bloed (resusantagonisme). Er treedt een verhoogde afbraak van rode bloedcellen op met als gevolg te veel bilirubine in het bloed (geelzucht). Het gevaar is bovendien dat er een zogenaamde kernicterus ontstaat, doordat bilirubine zeer giftig is voor de hersenen van de pasgeborene. Er treden dan beschadigingen op in het zenuwstelsel.

Lichttherapie
Bij pasgeborenen is de lever soms nog niet rijp genoeg om de bilirubine te verwerken. Ook dan treedt er geelzucht op, doordat eerst het foetale hemoglobine wordt afgebroken en er dus meer aanbod van bilirubine is. Bij pasgeborenen met een te hoog bilirubinegehalte wordt vaak lichttherapie gegeven. Door blootstelling aan licht vindt er namelijk een versnelde omzetting van bilirubine in oplosbare vorm plaats. Deze baby's worden 'onder de blauwe lamp' gelegd.

Drie hoofdvormen van geelzucht

Uit het bovenstaande kunnen drie hoofdvormen van icterus (geelzucht) worden afgeleid:

Prehepatische of hemolytische geelzucht

De oorzaak van de gele verkleuring is te vinden vóór de lever, zoals na een verhoogde afbraak van rode bloedcellen. De lever kan daarbij de toevloed aan bilirubine niet verwerken.

Bron: FotoshopTofs, PixabayBron: FotoshopTofs, Pixabay

Posthepatische geelzucht

De oorzaak van deze icterus moeten we zoeken achter de lever, bijvoorbeeld als gevolg van galstenen die in de galblaas de galafvoer belemmeren, ook wel afsluitingsicterus genoemd.

Intrahepatische geelzucht

De lever kan beschadigd zijn (levercirrose), zoals na langdurig en overmatig alcoholmisbruik. Of er kan sprake zijn van een ontsteking (hepatitis).

Naar de huisarts...

Er zijn nog meer oorzaken van geelzucht, zoals virale icterus. Ook baby’s die borstvoeding krijgen hebben vaker symptomen van geelzucht dan kinderen met flesvoeding. Het verschijnsel is doorgaans onschuldig als de baby verder geen symptomen van andere aandoeningen vertoont. Bij aanhoudende geelzucht is het echter altijd verstandig om naar de huisarts te gaan. Geelzucht is een symptoom. Er is dus iets aan de hand als het oogwit geel ziet, of als de ontlasting een stopverfkleur heeft. Verkleuring van de ontlasting duidt vrijwel altijd op een galwegen- of leverprobleem. De huisarts is de geschikte persoon om vast te stellen of er iets ernstigs aan de hand is. Hij kan iemand doorsturen naar de specialist of anderszins advies geven.

Lees verder

© 2013 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Icterus (geelzucht): symptomen, oorzaak en behandelingIcterus (geelzucht): symptomen, oorzaak en behandelingIcterus is de medische benaming van 'geelzucht'. Icterus is geen aandoening, maar een symptoom van een onderliggende aan…
Icterus (geelzucht) en hepatitis (leverontsteking)Icterus (geelzucht) en hepatitis (leverontsteking)De oorzaak van icterus is een stijging van het bilirubinegehalte in het bloed. Bilirubine is een afbraakstof van rode bl…
Gele oogkleur: Oorzaken van geelverkleuring van de ogenGele oogkleur: Oorzaken van geelverkleuring van de ogenEen geelverkleuring van de ogen komt meestal tot stand door de ophoping van het stofje bilirubine in het bloed. Geelzuch…
Geelzucht bij een baby: symptomen, oorzaak en behandelingGeelzucht bij een baby: symptomen, oorzaak en behandelingEen gele baby: hoe kan dat? De meeste pasgeboren baby's maken in meer of mindere mate een fysiologische iceterus (geelzu…
Rotor-syndroom: Verhoogd bilirubinegehalte met geelzuchtRotor-syndroom: Verhoogd bilirubinegehalte met geelzuchtHet Rotor-syndroom is een erfelijke leveraandoening waarbij een patiënt een verhoogd bilirubinegehalte in het bloed heef…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Mwooten, Pixabay
  • Inwendige geneeskunde, 'Ziekten van het maag-darmkanaal', W. Jongsma, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Codex Verpleegkunde, 'Interne verpleging' G. Thijs,
  • Codex Medicus, 'Ziekten van de lever en de galwegen', J. Fevery
  • Afbeelding bron 1: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Mariana Ruiz Villarreal (LadyofHats), Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: FotoshopTofs, Pixabay

Reageer op het artikel "Geelzucht (icterus) is vaak een ernstig symptoom"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Umm Albanaat, 02-05-2019 17:37 #1
Hey hallo.

Ik heb een brandende vraag. Mijn prachtige dochtertje is gisteren geboren en ze ziet er er mooi en goed uit. Ze ziet er absoluut niet ziek uit maar is ook niet slap of hangerig. Slaapt goed. drinkt goed. Ook niet suf ofzo of verkleurd.

Nou is haar blauwe licht therapie aangeboden en ik vraag me echt af of dat wel nodig is zomaar. Ik bedoel er moet toch op z'n minst een symptoom of twee te merken zijn of heb ik het mis…?

Wat zijn symptomen die je perse moet zien aan een pasgeboren baby. En wat zijn de cijfers bilirubine dat je in het bloed lezen kan na een bloedonderzoek… Vanaf welk getal moet de baby onder het licht.

Ik zou het zeer op prijs stellen als ik snel een antwoord krijg van jullie

Infoteur: Orion
Laatste update: 16-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Lever en galwegen
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!