InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Dementie voorkomen, uitstellen, vertragen door bewegen: tips
mijn kijk op

Dementie voorkomen, uitstellen, vertragen door bewegen: tips

Dementie voorkomen, uitstellen, vertragen door bewegen: tips Dementie voorkomen door preventief bewegen? Of in elk geval het dementeringsproces ten gevolgen van bijvoorbeeld Alzheimer uitstellen of vertragen door sport? Meer bewegen betekent in elk geval: een lagere bloeddruk, minder obesitas en minder hart- en vaatziektes. In het boek 'Handig bij Dementie', stellen De Zeeuw en Preller in hun gastartikel dat er steeds meer wetenschappelijk bewijs is dat bewegen een middel kan zijn in de preventie tegen dementie. Misschien wel omdat sport ook gunstig is voor de bloeddruk, obesitas, hart- en vaatzieken. Maar hoe te bewegen met ouderen die bijvoorbeeld Alzheimer hebben?

Beweging en dementie

In het boek 'Handig bij dementie' wordt in het gastartikel 'Blijf in beweging' van Jolanda de Zeeuw en Liesbeth Preller geschreven over de samenhang tussen dementie en sport. Zij vertellen dat er steeds meer wetenschappelijk bewijs is dat bewegen helpt bij het voorkomen van (de symptomen) van dementie t.g.van ziektes als Alzheimer of Parkinson. Niet alleen zou bewegen voorkomen dat iemand gaat dementeren, maar ook zou het een ophanden zijnde dementie kunnen vertragen en de negatieve effecten van dementie, als die eenmaal heeft toegeslagen, verminderen.

Sport en gezondheid i.h.a.

Nu heeft bewegen, zoals we nu zo zachtjes aan allemaal wel weten, altijd een gunstige invloed op ons lichamelijk welzijn. Minimaal 30 minuten per dag 'matig intensief bewegen', zo is de stelling. Dat zou iedereen minimaal moeten doen ten behoeve van onze gezondheid. En dat geldt dan natuurlijk ook voor ouderen met dementie.
Bovendien heeft bewegen een positieve invloed op de stemming. Ook mooi voor mensen met bijvoorbeeld Parkinson of Alzheimer. Want deze ziektes kunnen gepaard gaan met depressies!

Beweging en invloed op specifieke lichamelijke factoren

Bewegen heeft in elk geval, zo halen de schrijvers aan, een positieve invloed op:
  • bloeddruk
  • obesitas (overgewicht)
  • diabetes (suikerziekte)
  • hart- en vaataandoeningen
  • ontstekingen

Beweging beïnvloedt dementie ook nog op andere manieren...

De schrijvers stellen dat bovengenoemde factoren (lagere bloeddruk, minder overgewicht, minder 'suikerziekte' of beter gezegd diabetes, minder hart- en vaatklachten, minder ontstekingen) zorgen voor een kleinere kans op dementie. Hoe die vork in de steel steekt, lichten zij verder helaas niet toe. Maar misschien gaat dat ook te ver voor een gastartikel in een boek over de toename van emoties bij dementerenden. Ook schrijven zij dat bewegen ook op andere manieren er voor zorgt dat dementie niet of later optreedt. En ook dat wordt tot mijn spijt niet uitgelegd.

Op welke aspecten van dementie oefent bewegen een positieve invloed uit?

Bewegen heeft volgens dit boek een gunstige invloed op:
  • ADL: Activiteiten van het Dagelijkse Leven (denk aan aankleden, wassen, tafel dekken...)
  • Cognitieve achteruitgang: de achteruitgang van het begrip
  • Stemming (snel boos worden, angstig zijn)
  • Gedragsproblemen (ontremd zijn, bijvoorbeeld er van alles uit flappen)
  • Incontinentie (verlies van urine en vaste ontlasting)
  • Botontkalking en vallen
  • Levenskwaliteit

Bewegen en incontinentie

Volgens de auteurs van het artikel 'Blijf in beweging' in het boek 'Handig bij dementie' heeft bewegen een positieve invloed op incontinentie. Want: iemand kan zelfstandig tijdig naar het toilet. Natuurlijk is dat heel waardevol. Maar zo gesteld, lijkt het dat bewegen alleen zorgt voor minder incontinentie doordat mensen met een ziekte die dementie veroorzaakt mobiel blijven, omdat zij op tijd arriveren op de wc en niet hoeven wachten op een verzorgende of mantelzorger of de thuiszorg. Maar zo wordt het begrip incontinentie wel erg versmald. Heeft bewegen ook een positieve invloed op urineverlies die veroorzaakt wordt door een lichamelijk probleem? En wat als je niet meer weet doordat je hersenschade hebt t.b.v. Alzheimer waar de wc is? Dan heb je aan dat beter kunnen bewegen niets.

Tips om meer te bewegen bij dementie

De schrijfsters (de Zeeuw en Preller) geven een hele waslijst praktische tips om bewegen, verspreid over de dag, in te bouwen in de dagelijkse gang van het leven. En door te 'sporten' in groepsverband: meer bewegen voor ouderen (MBVO), zitdansen, en lid worden van een wandelclub.

Bewegen in het alledaagse leven

De genoemde tips waarmee bewegen gemakkelijk wordt ingepast in het dagelijks leven:
  • huishoudelijke klusjes (tafel dekken)
  • spelletjes
  • wandelingetje na de koffie
  • fietsen (tandem of duofiets of m.b.v. een programma als Fietslabyrint)
  • boodschappen
  • tuinieren (aangepast; in bakken, in de tuin of op het balkon of terras)
  • knutselen
  • bewegen op muziek
  • opstaan en gaan zitten
  • aan- en uitkleden

Beweging en motivatie

Ook wordt er door het artikel aangereikt hoe je ouderen met dementie kunt motiveren om te bewegen: aansluiten bij wat iemand kan -lichamelijk en geestelijk- en wat iemand leuk vindt. Denk dan bijvoorbeeld aan het programma Fietslabyrint voor iemand die altijd graag fietstochten maakte. Fietslabyrint is een programma waarbij mensen tijdens het fietsen op een scherm een fietstocht kunnen zien. Er kan zelfs gekozen worden voor een fietstocht in de eigen omgeving!
Maar voor mij als professional is aansluiten op lichamelijke mogelijkheden en aansluiten op de belangstelling, nu niet bepaald een eye-opener. (Ook de beroepskrachten worden in het artikel apart aangesproken). Zelfs voor mantelzorgers waarschijnlijk niet. Bovendien, ook als je geen ziekte als bijvoorbeeld Alzheimer hebt, is motivatie om te sporten nodig!

Motiveren om te bewegen

Vaak is er meer nodig om iemand te motiveren om te bewegen. Zeker als je aan het dementeren bent, oud(er) bent en vaak daarom fysiek minder gezond, zo niet lichamelijk behoorlijk beperkt. Soms zijn mensen bijvoorbeeld zo moe dat ook al vinden / vonden ze vroeger een bepaalde sport leuk, ze nu toch echt geen zin meer hebben. Ik hoor het die ene dame nog zeggen: 'Ik heb mijn hele leven al bewogen..., moet ik dat nu dan weer?' Soms mist iemand met dementie eenvoudig weg de 'drive' om iets te doen, om te bewegen of wat dan ook. Apathie, gebrek aan initiatief, ook die symptomen, die bij dit ziekteproces horen, spelen een rol.

Lichamelijke beperkingen

En dan: wat als een dementerende oudere in een rolstoel zit? Die ene arm niet meer kan gebruiken? Dan wordt het nog moeilijker: zowel qua motivatie als qua fysieke mogelijkheden. Probeer maar eens in een rolstoel met voetsteunen tegen een bal te trappen. Zelfs als de voetsteunen omhoog geklapt zijn, kan het knap lastig zijn. Mensen kunnen bijvoorbeeld niet meer met hun voeten bij de vloer. En probeer mensen met dementie en fysieke beperkingen maar eens te motiveren: bal trappen vanuit een rolstoel, als je pijn hebt en in de war bent... Maatwerk is al snel nodig.

Mogelijkheden om aangepast te sporten

Daarmee is niet gezegd dat het niet kan, ouderen met dementie mogelijkheden aanbieden om te bewegen en ze daartoe motiveren. Maar het kan wel behoorlijk lastig zijn. Zoals de auteurs schrijven: creativiteit is zeker een vereiste. Vakkennis en tips van professionals zijn vaak nodig. Ook kan het coachen ('begeleiden met uw stem') van het bewegen behoorlijk intensief zijn en enige ervaring daarmee kan geen kwaad.

Verdiensten van het artikel 'Blijf in beweging' in 'Handig bij dementie'

Desalniettemin is het artikel 'Blijf in beweging' van de auteurs de Zeeuw en Preller wel de moeite waard. Het brengt het belang van bewegen voor mensen met dementie onder de aandacht, geeft een aantal concrete tips en verwijst naar meer digitale informatie.

Lees verder

© 2014 - 2017 Ambassadrice, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dementie voorkomen. Vermijd dementie dankzij deze tipsDementie voorkomen. Vermijd dementie dankzij deze tipsDementie voorkomen lijkt onmogelijk. Toch zijn er een aantal dingen die we kunnen doen om de kans op dementie te vermind…
Onderzoek naar dementieOnderzoek naar dementieOnderzoek naar dementie is ontzettend belangrijk. Er moet onderzoek worden gedaan naar medicijnen maar ook naar dementie…
Ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementieZiekte van Alzheimer en andere vormen van dementieZo'n 260.000 mensen hebben in ons land dementie. Niet elke vorm van dementie heeft te maken met de ziekte van Alzheimer.…
De risicofactoren van een hersenaandoeningDe risicofactoren van een hersenaandoeningEr zijn een aantal hersenaandoeningen waar je door genetische aanleg weinig aan kunt doen. Leeftijd speelt hierin een gr…
Alzheimer en Cafeïne: preventief en genezend koffie drinken?Alzheimer en Cafeïne: preventief en genezend koffie drinken?Volgens het boek ‘100 eenvoudige manieren om Alzheimer te voorkomen’ van auteur Jean Carper, kan het gebruiken van cafeï…
Bronnen en referenties
  • Handig bij dementie, uitgeverij Kosmos, 2013, Ruud Dirkse, Lenie Vermeer
  • Fietslabyrint: www.fietslabyrint.nl

Reageer op het artikel "Dementie voorkomen, uitstellen, vertragen door bewegen: tips"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Ambassadrice
Laatste update: 25-05-2016
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 2
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!