InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Nachtelijke spierkramp (NS): oorzaken en behandeling

Nachtelijke spierkramp (NS): oorzaken en behandeling

Nachtelijke spierkramp (NS): oorzaken en behandeling Nachtelijke spierkramp (NS) duidt op een plotselinge aanval van kramp of pijnlijke spiercontracties, die ís nachts optreden en de slaap verstoren. Deze nachtelijke spierkramp kan enkele seconden tot zelfs minuten aanhouden en aanvalsgewijs optreden. Soms treedt nachtelijke spierkramp op in episodes van enkele dagen tot weken. Nachtelijke spierkramp kan zich manifesteren in de kuit, de voet of je been. Nachtelijke spierkrampen komen vaker voor bij vrouwen, in de zwangerschap en bij ouderen met vaat- of zenuwproblemen. Bij zwangere vrouwen met nachtelijke spierkramp en erge slaapproblemen kan magnesium soms helpen de klachten tegen te gaan.

Nachtelijke spierkramp


Wat is nachtelijke spierkramp?

Nachtelijke spierkramp zijn pijnlijke, onwillekeurige, gelokaliseerde contracties, welke voorkomt in de kuit, de voet of je been tijdens de nacht. Nachtelijke spierkramp kan de slaap verstoren en ervoor zorgen dat je ervan wakker wordt. Ze kunnen ook optreden als je wakker bent tijdens periodes van inactiviteit. Deze krampen zijn meestal aanwezig in de kuitspieren (kuitkrampen), maar kunnen ook in de dijen, voeten of benen gevoeld worden. De krampen kunnen seconden tot zelfs minuten aanhouden en aanvalsgewijs optreden. Je kunt last krijgen van spierpijn nadat de kramp is verdwenen. Nachtelijke spierkramp komt vaker voor bij volwassenen ouder dan 50 jaar, maar ze kunnen zich ook voordoen jongere volwassenen en kinderen. Vrouwen hebben vaker last van spierkrampen dan mannen en bij ouderen met comorbiditeit komen ze ook vaker voor, in het bijzonder bij ouderen met neurologische en cardiovasculaire ziekte. In de zwangerschap kunnen ook spierkrampen voorkomen, vooral kuitkrampen.

Niet verwarren

Nachtelijke spierkramp moet niet verward worden met klachten als rusteloze benen (restless legs) of slaapschokken zoals Periodic Limb Movement Disorder (PLMD). Dat zijn andere verschijnselen, welke een andere behandeling vereisen.

Symptomen nachtelijke spierkramp

Bij nachtelijke spierkrampen word je 's nachts tijdens je slaap plotseling overvallen door een pijnlijke kramp in been, kuit of voet. De scherpe, snijdende pijn die je ervaart, komt doordat de spier plotsklaps zeer krachtig samentrekt. Je kan dan ook een harde zwelling waarnemen. De spierkramp kan slechts enkele seconden tot zelfs minuten aanhouden. Een spierkrampaanval trekt vanzelf weg, maar vaak heb je dan al naar je voet of kuit gegrepen om deze op te rekken.De ernst, de frequentie en het patroon waarmee de spierkrampen optreden zijn grillig en wisselend. Sommige mensen hebben sporadisch klachten en weer anderen hebben er elke nacht last van, soms weken achter elkaar.

Wat zijn de oorzaken?

De oorzaak van nachtelijke spierkramp is onbekend, maar men verondersteld dat spierkrampen kunnen samenhangen met specifieke situaties, zoals:
  • na (intensief) sporten;
  • na repeterende bewegingen;
  • na (over)belasting van de kuitspier of andere spieren;
  • na langere tijd zitten; en
  • door een verkeerde zithouding.

Situaties waarbij nachtelijke spierkramp vaker optreedt

Er zijn bepaalde situaties waarbij nachtelijke spierkramp vaker voorkomt:
  • verstoring van de zout- en elektrolytenhuishouding, bijvoorbeeld door uitdroging;
  • afwijkingen aan bloedvaten;
  • levercirrose;
    Overmatig alcoholgebruik kan spierkramp in de hand werken / Bron: Istock.com/Csaba DeliOvermatig alcoholgebruik kan spierkramp in de hand werken / Bron: Istock.com/Csaba Deli
  • schildklierafwijkingen;
  • neuromusculaire aandoeningen (neuropathie, myopathie, motorneuronziekte);
  • spierkrampen komen ook voor bij diabetes mellitus (in de volksmond 'suikerziekte' genoemd), nierinsufficiëntie (nierfalen) en het Raynaud-syndroom;
  • alcoholisme;
  • zwangerschap (door een relatief tekort aan magnesium);
  • structurele stoornissen (platvoeten);
  • geneesmiddelgebruik (diuretica of plaspillen, statines of cholesterolsyntheseremmer, calciumantagonisten).

Moet je naar de huisarts bij nachtelijke spierkrampen?

Als de spierkrampen in de benen zich frequent voordoen en ernstig zijn, kan de huisarts een kaliumtest aanvragen samen met andere elektrolyten zoals natrium en chloride. Hiervoor wordt een buisje bloed afgenomen uit een ader aan de binnenkant van je arm, wat vervolgens in het ziekenhuislaboratorium wordt onderzocht. De huisarts kan ook kijken of er mogelijk andere factoren een rol spelen bij nachtelijke spierkramp. Bij spataderen of het vermoeden van perifeer arterieel vaatlijden of neurologische stoornissen, zal de huisarts verder lichamelijk of aanvullend onderzoek voorstellen.

Wat kun je doen om te voorkomen dat deze spierkramp optreedt?

Je kunt de volgende maatregelen nemen om nachtelijke spierkramp te voorkomen:
  • Zorg ervoor dat je elke dag voldoende vocht tot je neemt. Per dag wordt aanbevolen 1,5 tot 2 liter vocht te drinken. Drink een extra glas water vóór het slapen gaan.
    Voorkom spierkramp en loop niet te vaak op hoge hakken / Bron: Jill111, PixabayVoorkom spierkramp en loop niet te vaak op hoge hakken / Bron: Jill111, Pixabay
  • Zachtjes je beenspieren strekken voordat je gaat slapen.
  • Draag goed passende schoenen en loop niet (te vaak) op hoge hakken.
  • Ga een paar minuten rijden op een stationaire fiets voor het slapen gaan.
  • Voorkom een verkeerde zithouding, repeterende bewegingen en overbelasting van de spieren.
  • Soms helpt het om extra vitamine B12 te gebruiken.
  • Een andere slaaphouding, bijvoorbeeld op je zij liggen met opgetrokken benen of de benen hoog leggen.
  • Behandel een eventuele onderliggende aandoening, zoals een schilklierafwijking.
  • Neem extra magnesium. Vooral bij zwangere vrouwen met ernstige kuitkrampen wat slaapproblemen geeft, kan magnesium soms helpen. (Na de bevalling verdwijnen de klachten.)
  • Verminder de inname van alcohol en zoetigheid.
  • Overleg met je huisarts als de spierkrampen (mogelijk) veroorzaakt worden door medicijngebruik.

Wat kun je doen om nachtelijke spierkramp tegen te gaan op het moment dat je er last van hebt?

Kuitkramp kun je tegengaan door met je handen voorover te leunen tegen de muur en strek daarbij je been naar achteren, terwijl je je voet en hiel op de grond houdt. Blijf in deze positie staan tot de kramp is verdwenen. Je kunt ook je tenen naar je toetrekken. Kramp in je been kun je tegengaan door krachtig de betreffende spieren te strekken. Het kan ook helpen om de kramp te verlichten door rond te lopen, met je been te schudden of door je been te masseren. Een warm bad of douche kan nuttig zijn.

Huisarts schrijft medicatie voor / Bron: Istock.com/WavebreakmediaHuisarts schrijft medicatie voor / Bron: Istock.com/Wavebreakmedia

Zijn er medicijnen?

Wanneer er een onderliggende oorzaak vastgesteld is, zal deze adequaat behandeld moeten worden. Vitamine B-12 kan helpen, evenals magnesiumsupplementen, vooral bij zwangere vrouwen. Als ondanks alle maatregelen de krampen aanwezig blijven en je slaap danig verstoord wordt, kan een proefbehandeling met medicijnen (hydrokinine, een spierverslappend medicijn) een optie zijn. Je kunt dit bespreken met je huisarts. De medicijnen helpen lang niet bij iedereen en soms helpt het slechts summier. Daar komt bij dat dit middel regelmatig vervelende bijwerkingen geeft, zoals:
  • hoofdpijn;
  • oorsuizen;
  • veranderd gehoor;
  • duizeligheid;
  • (vooral bij ouderen) kans op vallen;
  • bittere smaak; en
  • darmklachten.

Hydrokinine mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hoe ontstaat kramp en hoe kun je het voorkomen?Hoe ontstaat kramp en hoe kun je het voorkomen?Je bent aan het wandelen of leuk aan het sporten. En dan opeens uit het niets krijg je zomaar kramp in je benen of op an…
Nachtelijke spierkrampNachtelijke spierkrampSoms heb je van die nachten dat je je draai niet kan vinden in je slaap. Je woelt en je woelt, maar die ideale slaapposi…
Inhibin kan helpen bij nachtelijke spierkrampInhibin kan helpen bij nachtelijke spierkrampRuim 40% van de Nederlandse bevolking heeft wel eens last van kramp in kuiten of voeten gedurende de slaap. Wie vaak las…
Werking en bijwerkingen van InhibinWerking en bijwerkingen van InhibinInhibin helpt preventief tegen nachtelijke spierkramp en restless legs. Nachtelijke spierkrampen en rusteloze benen kunn…
Spierkrampen in benen of voetenSpierkrampen in benen of voetenHet gebeurt de meeste mensen wel eens, ineens een ondragelijke kramp in de voet, tenen of kuit. Deze verkrampingen van d…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/RicardoImagen
  • http://www.uwbloedserieus.nl/aanvraagformulier.php?id=240
  • http://www.henw.org/archief/volledig/id1129-nhg-farmacotherapeutische-richtlijn-nachtelijke-spierkrampen-in-de-benen.html
  • http://www.inhibin.nl/wat-nachtelijke-spierkramp
  • http://www.henw.org/archief/volledig/id535-nachtelijke-kuitkrampen.html
  • http://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/nachtelijke-spierkramp/item41280
  • http://my.clevelandclinic.org/health/diseases_conditions/hic_Nocturnal_Leg_Cramps
  • http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/19299-nachtelijke-spierkramp.html
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/Csaba Deli
  • Afbeelding bron 2: Jill111, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/Wavebreakmedia

Reageer op het artikel "Nachtelijke spierkramp (NS): oorzaken en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 14-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Pijn in lichaam
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!