InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Leverenzymen, verbeteren van leverwaarden

Leverenzymen, verbeteren van leverwaarden

Leverenzymen, verbeteren van leverwaarden Leverenzymen kunnen door verschillende oorzaken afwijkend zijn van de normale waarden. Als het gehalte van leverenzymen in het bloed verhoogd is, kan dit negatieve gevolgen hebben voor het lichamelijk functioneren. Leverwaarden in het bloed kunnen soms verbeteren door een verandering in leefstijl, waardoor leverschade beperkt wordt. Gezonde voeding, matig gebruik van alcohol en regelmatig bewegen helpen om de lever gezond te houden.

De lever

De lever is een groot orgaan dat zich aan de rechterzijde van de buik bevindt. Een gezonde lever weegt ongeveer 1500 gram. De lever is onmisbaar voor ongeveer 600 verschillende chemische processen in het lichaam. Deze processen zijn nodig om te kunnen functioneren: het is niet mogelijk om in leven te blijven zonder een werkende lever. Per minuut wordt circa 1,5 liter bloed door de lever gevoerd, waaruit stoffen opgenomen worden en uitscheiding plaatsvindt. Daarnaast vindt er afvoer van stoffen plaats via de galvloeistof naar de darmen. De lever bezit het unieke vermogen om na een operatie aan te groeien, waardoor ook na het wegnemen van een aangetast deel de leverfunctie behouden kan blijven.

Functies van de lever

Koolhydratenstofwisseling

  • omzetting van glucose in glycogeen
  • opname van suikers uit het bloed
  • opslag van glycogeen
  • glucosevorming, onder andere uit aminozuren
  • omzetting van glycogeen in glucose

Vetstofwisseling

  • vorming van niet-essentiële vetzuren
  • omzetting en vorming van cholesterol

Eiwitstofwisseling

  • afbraak van overtollige eiwitten
  • vorming van bloedeiwitten
  • transaminering: vorming van niet-essentiële aminozuren

Verwijderen van giftige stoffen uit het bloed

  • onschadelijk maken van stoffen zoals alcohol, medicijnen en drugs

Afbraak van rode bloedcellen

  • bilirubine is het afbraakproduct van rode bloedcellen, bij normale uitscheiding via de darm ontstaat de bruine kleur van ontlasting
  • ferritine: het afgebroken ijzer uit de rode bloedcellen wordt gebonden aan ferritine en in de lever opgeslagen

Produceren van enzymen voor de spijsvertering

  • vetten kunnen door deze enzymen uit de voeding gehaald worden
  • in vet oplosbare vitamines (D en K) kunnen door het lichaam opgenomen worden

Afbreken van overtollige hormonen en omzetten van hormonen naar andere hormonen

Opslag van stoffen

  • gifstoffen die niet afgebroken kunnen worden (bijvoorbeeld cadmium, lood, kwik en arsenicum)
  • opslag van vitaminen en mineralen

Wat zijn leverwaarden

De lever zorgt voor een groot aantal processen in het lichaam, waardoor veel verwacht wordt ten aanzien van het goed functioneren ervan. De symptomen van een beschadigde lever laten zich meestal pas na lange tijd zien, vaak pas nadat er flinke schade is opgetreden. Om vast te stellen of er sprake is van een aandoening van de lever of een blokkade in de lever kan bloedonderzoek plaatsvinden. Tijdens dit onderzoek worden verschillende in de lever voorkomende enzymen onderzocht en vergeleken met de normaal voorkomende hoeveelheden. Deze leverenzymen vormen samen de leverwaarden.

Een verhoogd enzymniveau in de lever is één van de symptomen van een beschadigde lever. Een verhoogde hoeveelheid enzymen betekent echter niet altijd dat de lever méér enzymen produceert, maar dat de hoeveelheid enzymen in het bloed toegenomen is, bijvoorbeeld door weglekken uit de lever of door een blokkade in de afvoer van galvloeistoffen.

De precieze oorzaak van de verhoging van het enzymgehalte kan alleen na grondig onderzoek vastgesteld worden. Het is van belang dat als een verhoging vastgesteld wordt, hierover met de behandelend arts te spreken. Om het gesprek met de arts te voeren, is het belangrijk om te weten wat verhoogde leverenzymen zijn. Meer kennis vergroot het inzicht in welke maatregelen zelf genomen kunnen worden om de gezondheid van de lever te verbeteren.

Bron: Parentingupstream, PixabayBron: Parentingupstream, Pixabay

Leverfunctie onderzoek

Bij het onderzoek van de leverfunctie worden een aantal stoffen in het bloed onderzocht. Hierbij wordt altijd gekeken naar de samenhang tussen de verschillende waarden. Normaalwaarden kunnen per laboratorium verschillen. De in de tabel vermelde referentiewaarden kunnen daarom afwijken van de door de eigen arts gevolgde normaalwaarden.

Naam leverenzymFunctie enzymNormaalwaarde vrouwNormaalwaarde man
ASAT (aspartaat aminotransferase) ASAT is een enzym dat cellen helpt om stoffen in een andere stof om te zetten. ASAT lekt vanuit de lever in het bloed als levercellen beschadigd zijnMinder dan 25 U/LMinder dan 25 U/L
ALAT (alanine aminotransferase) ALAT is een enzym dat cellen helpt om stoffen in een andere stof om te zetten. ALAT lekt vanuit de lever in het bloed als levercellen beschadigd wordenMinder dan 35 U/L, aan een lichte verhoging, zonder klachten wordt niet direct betekenis gegevenMinder dan 45 U/L, aan een lichte verhoging, zonder klachten wordt niet direct betekenis gegeven
Alkalisch Fosfatase Alkalisch Fosfatase komt voor in de botten en in de lever. Bij een verhoging wordt altijd gekeken of de andere leverwaarden verhoogd zijn om een onderscheid te kunnen maken naar de oorzaak van deze verhogingMinder dan 125 IU/LMinder dan 125 IU/L
Bilirubine Bilirubine is een afbraakproduct van rode bloedcellen. De waarde is verhoogd bij een aandoening met leverproblemenMinder dan 17 mmol/L, minder dan 5 mmol/L geconjugeerd BilirubineMinder dan 17 mmol/L, minder dan 5 mmol/L geconjugeerd Bilirubine
Gamma GT (GGT of gamma glutamyl transpeptidase) Gamma GT wordt in de lever gemaakt en helpt bij de omzetting en de vertering van eten en drinken. De aanwezigheid van Gamma GT in het bloed is normaal gesproken laag, maar bij een afsluiting van de galwegen of bij leverschade stijgt deze waarde. Ook bij zware belasting van de lever kan er een stijging optreden, zoals bij overmatig alcohol of geneesmiddelen gebruik. De anticonceptiepil verlaagt meestal het Gamma GTMinder dan 35 U/LMinder dan 45 U/L
LDH (Lactaat dehydrogenase)LDH is een enzym dat in het gehele lichaam voorkomt en dat verhoogd is bij de beschadiging van een lichaamsweefsel. Bij alle ziekten waarbij een weefsel of orgaan beschadigd is zal het gehalte LDH in het bloed verhoogd zijn135-225 U/L135-225 U/L

Verhoging ASAT en ALAT

De niveaus van verhoging van leverenzymen kunnen sterk variëren. Bij leveronderzoek wordt vaak gekeken naar de ASAT en ALAT waarden; hoe sterk ze verhoogd zijn en in welke verhouding deze verhoging voorkomt. Als de stijging van ASAT en ALAT 5 tot 20x verhoogd is, dan wijst het op afsterving van levercellen (hepatocellulaire necrose). Zeer sterke verhoging (meer dan 100 x) wijst op hypoxische hepatitis of paracetamol vergiftiging. Meestal is bij leverlijden het ALAT meer gestegen dan het ASAT. Bij leverproblemen door alcoholgebruik is echter meestal het ASAT-gehalte hoger. De oorzaak hiervoor is dat alcohol direct schadelijk is voor de mitochondriën in de levercellen, waardoor ASAT vrijkomt en in het bloed terechtkomt. Bij een tijdelijke beschadiging normaliseren leverwaarden snel, door de korte halfwaardetijd (halveringstijd) van deze leverenzymen. Voor ASAT ligt de halfwaardetijd op circa 17 uur, voor ALAT geldt een halfwaardetijd van circa 47 uur.

Oorzaken verhoogde leverwaarden

  • Hepatitis A, Hepatitis B en Hepatitis C
  • Leververvetting (niet-alcoholisch)
  • Hartfalen
  • Medicatie inname, ook pijnstillers zoals Paracetamol
  • Alcoholgebruik of alcoholmisbruik
  • Alcoholische leververvetting
  • Alcoholische leverontsteking (Alcoholische Hepatitis)
  • Levercirrose
  • Anabole Steroïden
  • Obesitas
  • Problemen met de schildklier
  • Auto-immuunziekten
  • Coeliakie
  • Infectie
  • Diabetes Mellitus (Suikerziekte)
  • Ontsteking van de galblaas
  • Spieraandoeningen
  • Gebruik van kruidensupplementen (kruidentherapieën), waaronder kava, gamander, nonisap en vele anderen (bron: www.kwakzalverij.nl)
  • Hoge inname van zout
  • Goedaardige tumoren in de lever
  • Kwaadaardige tumoren of uitzaaiingen in de lever

Symptomen van leverziekten

Symptomen van een aantasting van de lever treden vaak pas op als deze sterk vermindert functioneert. Als klachten van een leveraandoening optreden kan het om de volgende verschijnselen gaan:

Gevolgen van verminderde afvoer van galvloeistof

  • Geelzucht: een gele verkleuring van de huid en van het oogwit
  • Donkergekleurde urine
  • Lichtgekleurde ontlasting
  • Diarreeklachten (zogeheten vetdiarree)
  • Tekort aan vitamine D, vitamine K en Calcium, waardoor kans op botontkalking en bloedingen
  • Buikpijn
  • Verminderde eetlust
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Koorts
  • Leververgroting
  • Vocht in de buikholte (ascitis)
  • Bloedingen in maag of darm door spataders
  • Verwardheid door aantasting van de hersenfunctie
  • Portale hypertensie: hoge bloeddruk in de poortader naar de lever
  • Stervormige adertjes (spinnaevi)
  • Jeuk
  • Vermoeidheid
  • Verminderd aantal rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes
  • Diabetes Mellitus

Bron: Congerdesign, PixabayBron: Congerdesign, Pixabay

Gezondheid van de lever verbeteren

Gezonde personen kunnen leverschade voorkomen door gezond te leven. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Het opvolgen van de algemene adviezen draagt bij aan de algemene gezondheid van de lever.

  • Drink geen of slechts zeer beperkte hoeveelheden alcohol, zoek hulp bij stoppen met drinken
  • Zorg voor een actieve levensstijl, beweging laat de lever beter functioneren
  • Rook niet: in tabak zitten 400 schadelijke stoffen die allemaal afgebroken moeten worden
  • Vermijd ook een rokerige omgeving
  • Eet en drink gezond voedsel. In biologische producten zitten geen chemische toevoegingen, pesticiden of antibiotica
  • Eet voldoende groente en fruit volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum
  • Vermijd frisdranken; regelmatig gebruik kan tot leververvetting lijden
  • Bereid voedsel zoveel mogelijk zelf, hierdoor kan het aantal toevoegingen beperkt worden
  • Producten met toegevoegde geur- kleur- en smaakstoffen moeten in de lever afgebroken worden. Ook fructose en sucrose vormen een belasting voor de lever
  • Visolie bevordert het functioneren van de lever en helpt om het cholesterolniveau te verlagen
  • Gebruik alleen medicijnen in overleg met de behandelend arts
  • Volg geen kruidentherapie onder het motto: baat het niet dan schaadt het niet; deze therapieën kunnen leverschade veroorzaken
  • Groene thee kán in zeldzame gevallen leverproblemen veroorzaken
  • Cosmeticaproducten worden door de huid opgenomen, de chemische stoffen moeten door de lever afgebroken worden
  • Gebruik plantensterolen en plantenstanolen. Onderzoek (UMC Maastricht 2014) heeft opvallend positieve effecten laten zien
  • Voorkom overgewicht, mensen met obesitas hebben relatief meer leverproblemen

Rode gist rijst kan schade toebrengen aan de lever

Voedingssupplementen gemaakt met rode gist rijst worden vaak gebruikt als een natuurlijk preparaat om het cholesterolgehalte in het bloed te verlagen. De werking berust op de fermentatie van rijst, waarbij de stof Monacoline K wordt gevormd. Een andere naam voor deze stof is lovastatine. Het middel wordt voorgespiegeld als een natuurlijk en onschadelijk alternatief voor statines. De pillen worden vaak in biowinkels en bij drogisten, maar ook in apotheken verkocht. In Noord-Amerika en Zwitserland is de verkoop van dit product verboden vanwege de bijwerkingen die overeenkomen met statines. Bijwerkingencentrum Lareb ontving in de periode 2007-2017 zestien meldingen over bijwerkingen. Leverproblemen, spierpijn, spierafbraak, alvleesklierontsteking, ontregeling van de stollingstijd en nierbeschadiging zijn gemelde bijwerkingen. Vooral het gebruik in combinatie met andere geneesmiddelen, pompelmoessap en alcohol zijn berucht. Extra risicovol is dat de hoeveelheid Monacoline in rode gist rijst niet gestandaardiseerd is. Vanwege de risico's heeft de Hoge Gezondheidsraad om een verbod gevraagd van de verkoop van rode gist rijst als voedingssupplement.

Bron: Congerdesign, PixabayBron: Congerdesign, Pixabay
Voedingsmiddelen met een positieve werking
Van een aantal voedingsmiddelen wordt beweerd dat ze gunstig zijn voor het functioneren van de lever. Regelmatig eten van de volgende voedingsmiddelen bevorderen de gezondheid van de lever. Een gevarieerd voedingspatroon is altijd van belang.
  • Knoflook
  • Grapefruit
  • Wortelen
  • Rode bieten
  • Groene groenten (spinazie, andijvie, broccoli, spruiten etc.)
  • Avocado’s
  • Appels
  • Olijven
  • Hele granen
  • Kruisbloemige groenten (bloemkool, koolrabi, radijs, rode kool etc.)
  • Citroenen
  • Walnoten
  • Asperges
  • Boerenkool
  • Witlof

Verlaging van verhoogde leverenzymen

Als leverwaarden te hoog zijn is een goede diagnose door een arts altijd nodig. De arts zal nagaan waarom de leverwaarden verhoogd zijn en of behandeling mogelijk is. Bij een blokkade van de galwegen zal eerst gekeken worden of deze opgeheven kan worden. Zolang de leverwaarden verstoord zijn, is regelmatige controle van de leverfunctie aangewezen.

Om verhoogde leverenzymen te verlagen kunnen extra maatregelen genomen worden, aanvullend op de eerder gegeven tips. Een beschadigde of zieke lever wordt ontlast door de volgende maatregelen:

  • Drink géén alcohol, stoppen met alcohol is noodzakelijk
  • Eet veel groente en fruit, dit helpt de lever met het afbreken van giftige stoffen
  • Vermijd zout en kruiden die de lever belasten
  • Neem pijnstillers alleen in overleg met een arts, ook paracetamol vormt een belasting voor de lever
  • Beperk de inname van cafeïne
  • Vermijd gifstoffen in de lucht, niet alleen sigarettenrook maar ook verflucht, uitlaatgassen en rook van houtkachels
  • Gebruik voedingssupplementen alleen in overleg met de behandelend arts
  • Slaap voldoende, zodat de levercellen de kans krijgen om de schade te herstellen
  • Beweeg zoveel als mogelijk, beweging zorgt voor betere glucose verbranding en een verminderde vetopslag in de lever
  • Probeer om een gezond gewicht te krijgen of te behouden
  • Doe niet aan zelfmedicatie, zelfs kruiden kunnen schadelijk zijn
  • Vraag voedingsadvies aan de behandelend arts of een diëtist
  • Bespreek met de behandelend arts of de overige medicatie herzien kan worden

Welk effect kan verwacht worden van het opvolgen van de adviezen

Afhankelijk van persoonlijke omstandigheden, zoals leeftijd, oorzaak en ernst van de aandoening, kan het enige tijd duren voordat herstel optreedt van leverenzymen. Sommige waarden kunnen al na enkele dagen verbeteren, voor andere enzymen geldt een termijn van enkele maanden. Een verbetering van de leverenzymen is echter niet altijd mogelijk door de ernst of het soort aandoening. Door het toepassen van de bovenstaande tips wordt een verdere belasting van de lever zoveel mogelijk voorkomen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Bethink, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Verhoogde leverwaarden verlagen: leverenzymen verlagenVerhoogde leverwaarden verlagen: leverenzymen verlagenJe lever is een zeer belangrijk orgaan dat verantwoordelijk is voor vele functies in het lichaam. Wanneer het orgaan bes…
Leverfunctieonderzoek: verstoorde leverfunctie symptomenLeverfunctieonderzoek: verstoorde leverfunctie symptomenLeverfunctieonderzoek duidt op bloedonderzoek naar de verschillende functies van de lever (leverfunctie). Er wordt bloed…
Leverwaarden: symptomen normale en verhoogde leverwaardenLeverwaarden: symptomen normale en verhoogde leverwaardenWat zijn verhoogde leverwaarden en wat zijn normale leverwaarden en wat zeggen verhoogde leverwaarden over je lever? Een…
Leverfunctietest: bloedonderzoek van de lever met ASAT, ALATLeverfunctietest: bloedonderzoek van de lever met ASAT, ALATEen leverfunctietest of leverfunctieonderzoek is een bloedonderzoek dat verschillende tests omvat die specifieke eiwitte…
Gevolgen van alcohol voor de leverGevolgen van alcohol voor de leverAlcohol heeft diverse gevolgen voor de lever. Alcohol speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van diverse leverziekt…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Jarmoluk, Pixabay
  • http://www.mlds.nl/onderzoeken/33/leverfunctie-onderzoek/
  • http://www.mlds.nl/ziekten/lever/
  • http://www.merckmanual.nl/mmhenl/sec10/ch135/ch135d.html
  • http://www.uwbloedserieus.nl/
  • http://www.mumc.nl/actueel/nieuws/plantensterolen-hebben-gunstig-effect-op-de-lever
  • http://www.ergogenics.org/dagelijks-kopje-groene-thee-veroorzaakt-leverafwijking.html
  • Diseases of the Liver and Biliary System, door Shiela Sherlock,James Dooley
  • http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/hep.21429/full
  • Photo credit: Yevhen Vitte / Shutterstock
  • Flickr | Marthin Cathrae | Vegetables
  • Boek: Leverziekten door HLA Janssen, geraadpleegd op 31-01-2016
  • https://www.gezondheidenco.nl/282886/rode-gist-rijst-minder-onschuldig-dan-gedacht/ geraadpleegd op 31-08-2018
  • Afbeelding bron 1: Parentingupstream, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Congerdesign, Pixabay

Reageer op het artikel "Leverenzymen, verbeteren van leverwaarden"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Gerrit, 31-01-2019 17:19 #1
Hallo,
Ik heb een vraag. Ik gebruik 2xdgs symbicort 200 inhalatie.
Heeft dit invloed op mijn gama gt waarden.
Vriendelijke groet G. Biersteker Reactie infoteur, 01-02-2019
Deze vraag zou ik voorleggen aan je arts. Omdat ik geen arts ben, kan ik op deze specifieke vraag namelijk geen antwoord geven. Als het inderdaad een bijwerking is van de Symbicort, meld het dan bij Lareb. Zij zijn een onafhankelijke stichting die alle bijwerkingen registreren. Per geneesmiddel staan de bijwerkingen beschreven; je kunt daar ook zelf je medicijn opzoeken.

Infoteur: Bethink
Laatste update: 24-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Lichaam ontgiften
Bronnen en referenties: 15
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!