Je lever is een zeer belangrijk orgaan dat verantwoordelijk is voor vele functies in het lichaam. Wanneer het orgaan beschadigd raakt, voel je je ziek, maar de symptomen die dan optreden kunnen vaak worden verward met andere ziekten. Verhoogde leverwaarden of leverenzymen kunnen wijzen op een probleem met de lever. Wanneer de lever ontstoken is, geeft deze meer stoffen af dan normaal, wat te zien is in een bloedtest. Je kunt verhoogde leverwaarden op natuurlijke wijze verlagen en verbeteren, maar de arts kan ook een behandeling aanbevelen, afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Vaak voorkomende leverenzymen zijn alanine-aminotransferase (ALAT), aspartaat-aminotransferase (ASAT of SGOT). Deze enzymen zijn biomarkers die artsen gebruiken om de gezondheid van de lever te bepalen.
Anatomie van de lever / Bron: BlueRingMedia/Shutterstock.com
Functies van de lever
De lever is het grootste inwendige orgaan van het menselijke lichaam. Het bevindt zich onder het middenrif of diafragma aan de rechterkant van de buik. De lever voert vele functies uit, waaronder de volgende:
Productie van de meeste eiwitten die het lichaam nodig heeft.
Stofwisseling: breekt voedingsstoffen af uit voedsel om energie te produceren
Voorkomt tekorten aan voedingsstoffen door bepaalde vitaminen, mineralen en suiker op te slaan
Produceert gal, een stof die helpt vet te verteren en vitamine A, D, E en K te absorberen
De lever produceert stoffen die helpen bij de bloedstolling
De lever helpt het lichaam om infecties te bestrijden door bacteriën uit het bloed te verwijderen
Verwijdering van potentieel giftige bijproducten van bepaalde medicijnen.
Wat zijn leverenzymen?
Een enzym is een chemische stof die chemische reacties in het lichaam versnelt. Er zijn verschillende enzymen in de lever, waaronder alanine-aminotransferase (ALAT), aspartaat-aminotransferase (ASAT of SGOT), alkalische fosfatase (AF) en gamma-glutamyltransferase, ook wel bekend als gamma-glutamyltranspeptidase en afgekort tot GGT of ɣGT. Verhoogde leverenzymen, of verhoogde leverwaarden die worden aangetroffen middels een bloedtest, duiden op ontstoken of beschadigde levercellen.
Waarom controleert een arts op verhoogde leverwaarden?
Een arts kan een leverfunctieonderzoek laten uitvoeren als je wordt behandeld voor een leverziekte of een hoger risico op een leveraandoening hebt. Als de lever bijvoorbeeld beschadigd is, komt er ALAT vrij in de bloedbaan en de niveaus van dit enzym zijn dan verhoogd.
Oorzaken
Veel ziekten en aandoeningen kunnen zorgen door verhoogde leverwaarden. De behandelend arts bepaalt de specifieke oorzaak van de verhoogde leverenzymen door te bekijken welke medicijnen je gebruikt, welke klachten en symptomen je hebt, lichamelijk onderzoek te doen en door zo nodig aanvullend onderzoek te doen.
Veel voorkomende oorzaken
Verhoogde leverwaarden door overmatig alcoholgebruik / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.com
Meer algemene oorzaken van verhoogde leverwaarden zijn:
vrij verkrijgbare pijnstillers, met name paracetamol
bepaalde voorgeschreven medicijnen, waaronder statinen, een cholesterolverlagend medicament
Afhankelijk van wat de stijging van de leverenzymen veroorzaakt, kan de arts je adviseren om te stoppen met het drinken van alcohol of het gebruik van bepaalde medicijnen, af te vallen en/of gezonder te eten. Als de leverwaarden verhoogd blijven, kan de arts andere onderzoeken laten uitvoeren of je doorverwijzen naar een specialist in maag-darm-leverziekten.
Hoe kun je het beste verhoogde leverwaarden verbeteren en verlagen?
Gezond eten
Een gezond dieet kan wonderen doen voor de lever, net zoals een slechte voeding de lever kan schaden. Wanneer je vet voedsel en alcohol consumeert, wordt dit verwerkt in de lever, waardoor deze harder moet werken. Wanneer je echter levervriendelijk voedsel eet, hoeft de lever niet zo hard te werken en kan het je gezond houden.
Matig alcoholgebruik
Als je een gezonde lever wilt hebben en verhoogde leverwaarden wilt verminderen, verlaag dan je alcoholinname of elimineer deze volledig.
Vermijd bepaalde voeding
Blijf uit de buurt van verwerkte, vette en suikerhoudende voedingsmiddelen, omdat deze zwaar op de lever wegen. Rood vlees, specerijen en olie/vetten moet je ook beperkt eten, omdat ook deze de lever negatief kunnen beïnvloeden. Een plantaardig dieet heeft de voorkeur.
Voldoende drinken
Zorg ervoor dat je voldoende water drinkt. Dat is goed voor veel lichaamsfuncties. Het consumeren van ten minste acht glazen water per dag is de beste manier om je lever te helpen om toxines en gifstoffen uit het lichaam te spoelen.
Overleg met de arts / Bron: Syda Productions/Shutterstock.com
Let op je medicatie
De medicijnen die je gebruikt, vormen een mogelijke boosdoener van leverschade. Het is belangrijk de bijsluiter goed te lezen voordat je medicatie neemt. Het is ook aan te raden om bij twijfel met je huisarts te overleggen. Stop nooit zonder overleg met het gebruik van voorgeschreven medicatie.
Let op je omgeving
Het kan zijn dat agressieve chemicaliën om je heen bijdragen aan verhoogde leverwaarden. Het is een goed idee om te weten welke chemische middelen je gebruikt in je werk of in het huishouden.
Kanker van de galwegen: cholangiocarcinoomCholangiocarcinoom is een zeldzame vorm van kanker in de galwegen. Jaarlijks krijgen in Nederland tussen de 150 en 300 mensen deze…
Leverenzymen, verbeteren van leverwaardenLeverenzymen kunnen door verschillende oorzaken afwijkend zijn van de normale waarden. Als het gehalte van leverenzymen in het blo…
Te veel vitamine A - Hypervitaminose AHet begrip ‘vitamine’ is sterk gekoppeld aan ‘gezond’. Als je vitamines inneemt, via fruit of maaltijd en anders via suppl…
Anatomie van de lever / Bron: BlueRingMedia/Shutterstock.com
Verhoogde leverwaarden door overmatig alcoholgebruik / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.com
Geelzucht is een symptoom van verhoogde leverwaarden / Bron: Dr. Thomas F. Sellers, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Gezonde voeding / Bron: Oleksandra Naumenko/Shutterstock
Overleg met de arts / Bron: Syda Productions/Shutterstock.com
