Membraneuze nefropathie: Nierfilteraandoening

Membraneuze nefropathie: Nierfilteraandoening De kleine bloedvaten in de nieren (glomeruli) filteren afval en vloeistoffen uit het bloed. Een aantal patiënten krijgt te maken met membraneuze nefropathie. Bij deze aandoening is er een probleem met dit filtersysteem aanwezig. De nierfilterziekte ontwikkelt zich veelal zonder oorzaak maar is soms het gevolg van andere aandoeningen of omgevingsfactoren. Typerende kenmerken van de nieraandoening zijn een verlies van eiwitten in de urine, zwellingen en een gewichtstoename. De behandeling verloopt bij elke patiënt anders, omdat de ziekte soms spontaan verdwijnt terwijl deze bij anderen leidt tot acuut nierfalen. Medicatie, nierdialyse, een niertransplantatie en voedingsrichtlijnen zijn enkele mogelijke behandelingstechnieken. De ziekte leidt onbehandeld soms tot ernstige complicaties waarbij mogelijk meerdere lichaamssystemen zijn getroffen. De vooruitzichten zijn tot slot variabel.

Epidemiologie van nieraandoening

Membraneuze nefropathie is aanwezig bij alle etnische en raciale groepen en bij beide geslachten. De primaire (idiopathische) vorm komt wel vaker tot uiting bij mannen met een bnlake huidskleur en dit dan vooral bij veertigplussers. Jonge vrouwen lijden mogelijk ook aan de nieraandoening; vaak is dan sprake van lupus. Kinderen presenteren zich niet zo vaak met membraneuze nefropathie. Gebeurt dit toch, dan is dit vaak geassocieerd met hepatitis B of, minder vaak met auto-immuunziekten of schildklieraandoeningen.

Oorzaken van membraneuze nefropathie

Het glomerulaire basale membraan is een deel van de nieren, dat helpt bij het filteren van afval en extra vocht uit het bloed haalt. Bij membraneuze nefropathie ontstaat om onbekende redenen een verdikking van een deel van dit membraan. Het verdikte glomerulaire membraan werkt vervolgens niet meer goed, hetgeen resulteert in het verlies van eiwitten via de urine (proteïnurie). De oorzaak hiervan is gerelateerd met de verschillende vormen.

Vormen van nierfilterziekte

Primaire vorm (zonder oorzaak)

Circa 80% van de patiënten lijdt aan de primaire, idiopathische vorm van de nierfilteraandoening. Wellicht is hierbij sprake van een auto-immuunactiviteit van het lichaam, waardoor het lichaam per toeval het eigen gezond weefsel aanvalt omdat het de nierfilters aanziet als ‘vreemde indringers’.

Secundaire vorm

De overige 20% van de patiënten met de nierfilterziekte lijdt aan een andere ziekte, al is het ook mogelijk dat enkele omgevingsfactoren verantwoordelijk zijn voor de nieraandoening.

Aandoeningen
Sommige patiënten lijden reeds aan een andere ziekte zoals:

Sommige medicijnen leiden tot de ziekte / Bron: Stevepb, PixabaySommige medicijnen leiden tot de ziekte / Bron: Stevepb, Pixabay
Andere risicofactoren
Bij volgende andere omgevingsfactoren verhoogt de kans op het ontwikkelen van de secundaire vorm van de nierfilteraandoening:
  • blootstelling aan toxines (gifstoffen), zoals goud en kwik
  • geneesmiddelen, waaronder niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s zoals ibuprofen), penicillamine, trimethadion en huidverlichtende crèmes

Symptomen

In de meeste gevallen ontstaat membraneuze nefropathie geleidelijk, waardoor patiënt niet meteen op de hoogte is van de nierproblemen. Hij verliest eiwit in de urine, waardoor hij door toeneemt in gewicht door het overtollige vocht. Tevens ontstaan zwellingen in de benen en enkels (gezwollen voeten en enkels). De zwellingen komen bij sommige patiënten reeds in het beginstadium van de ziekte tot uiting, terwijl deze bij anderen pas in een later stadium verschijnen. Sommige patiënten ervaren helemaal geen symptomen in het beginstadium, en merken pas tekenen op wanneer de nierziekte reeds ver gevorderd is. Naast de gewichtstoename en de zwellingen, heeft een patiënt weinig eetlust, is hij vermoeid en is sprake van schuimende urine.

Een urineonderzoek toont hoge eiwitten in de urine / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen urineonderzoek toont hoge eiwitten in de urine / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Diagnose en onderzoeken

De diagnose gebeurt soms eerder toevallig bij een standaard bloedonderzoek of urineonderzoek. Een bloedonderzoek onthult namelijk een hoog cholesterolgehalte (hypercholesterolemie) en een verlaagd albuminegehalte (hypoalbuminemie) onthult. Bij een urineonderzoek bemerkt de arts een verhoogd aantal eiwitten in de urine (proteïnurie) hetgeen typerend is aan de nierfilteraandoening. Om een beeld te krijgen over de structuur van de nieren en urinewegen, zet de arts beeldvormende onderzoeken in zoals een echografie van de nieren en een CT-scan. Voor het bevestigen van de diagnose is tot slot een nierbiopsie vereist. Het stukje weggenomen weefsel (biopt) geeft informatie over de soort en uitgebreidheid van de nierschade. Daarnaast krijgt de arts dankzij een biopsie een idee over de mogelijke effectieve behandelingen.

Behandeling van nierfilteraandoening

Patiënten met milde symptomen of patiënten waarbij de oorzaak van de nierfilterziekte verholpen is, verbeteren mogelijk spontaan en dan is een behandeling onnodig.

Permanente schade aan de nieren voorkomen

Wanneer echter steeds meer eiwitten in de urine terechtkomen, verhoogt het risico op langdurige schade aan de nieren. Veel patiënten ontwikkelen uiteindelijk nierfalen. Nierdialyse of een niertransplantatie zijn dan inzetbaar.

Symptomen verlichten of complicaties voorkomen

Verder is een medicamenteuze behandeling nodig voor de aanwezige klachten, zoals:

Voeding

De arts adviseert een zoutarm dieet voor patiënten met de nierziekte. Zout verhoogt namelijk het eiwitgehalte in de urine.

Prognose

Bij circa 30% van de patiënten met membraneuze nefropathie verdwijnen de klachten volledig na circa vijf jaar, en dit zonder behandeling. Bij ongeveer één op de drie patiënten ontstaat een gedeeltelijke remissie dankzij de behandeling. Een genezing is niet voorhanden voor membraneuze nefropathie, maar een succesvolle behandeling leidt vaak tot een remissie van de proteïnurie. Af en toe komen de klachten wel terug nadat de behandeling is stopgezet.

Complicaties van nierziekte

Acuut nierfalen

Wanneer de nierfilters ernstige schade oplopen, bouwen afvalproducten zich op in het bloed, wat leidt tot acuut nierfalen. Een snelle dialyse is dan nodig om op deze manier extra vocht en afvalstoffen uit het bloed te verwijderen.

Bloedstolsels

Eiwitten gaan verloren via de urine, maar hierbij verdwijnen mogelijk ook eiwitten die normaal gezien helpen bij de bloedstolling. Patiënten met de ziekte zijn bijgevolg gevoelig voor het ontwikkelen van een diep veneuze trombose (pijn en zwelling aan het been of bekken) of een longembolie (afsluiting van een slagader in de longen).

Hart- en vaatziekten

Door het verhoogde cholesterolgehalte krijgen patiënten met de nierfilterziekte vaker te maken met hart- en vaatziekten.

Hoge bloeddruk

Hypertensie (hoge bloeddruk) komt tot uiting doordat afval zich opbouwt in het bloed (uremie) en zout aanwezig blijft in het lichaam.

Infecties

Door het verlies van eiwitten via de urine, verdwijnen ook antilichamen uit het lichaam. Het is bijgevolg voor het lichaam lastiger om infecties te bestrijden.

Ascites (vochtophoping in de buik) is kenmerkend bij het nefrotisch syndroom / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Ascites (vochtophoping in de buik) is kenmerkend bij het nefrotisch syndroom / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Nefrotisch syndroom

Membraneuze nefropathie is één van de meest voorkomende oorzaken van het nefrotisch syndroom bij volwassenen. Dit syndroom omvat een reeks van symptomen zoals te veel eiwit in de urine, een laag proteïnegehalte in het bloed (hypoproteïnemie), een hoog cholesterolgehalte, hoge triglycerideniveaus en oedeem. De zwellingen vertalen zich in gezwollen oogleden, gezwollen voeten en enkels en een gezwollen buik (ascites).

Lees verder

© 2017 - 2021 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Nefrotisch syndroom: symptomen, diagnose en behandelingNefrotisch syndroom: symptomen, diagnose en behandelingWanneer de nieren opeens te veel eiwit afscheiden is er sprake van het nefrotisch syndroom. Het eiwitniveau in het bloed…
Nierschade door diabetes: symptomen en gevolgen nefropathieNierschade door diabetes: symptomen en gevolgen nefropathieNierziekte bij diabetici wordt gewoonlijk diabetische nefropathie genoemd. Diabetische nefropathie is nierschade als gev…
Diabetische nefropathie: Nierziekte door diabetesDiabetische nefropathie: Nierziekte door diabetesDiabetische nefropathie (diabetische nierziekte) is een soort nieraandoening die gebruikelijk is bij diabetici, vooral b…
Nieren: nierziekten en nieraandoeningenNieren: nierziekten en nieraandoeningenNormaal gesproken heeft een mens twee nieren. Ze staan in verbinding met de blaas en zorgen voor de urineproductie. Daar…

Miltabces: symptomen, oorzaak en behandeling abces in miltMiltabces: symptomen, oorzaak en behandeling abces in miltEen miltabces is een zeldzame en potentieel ernstige aandoening, die moeilijk is vast te stellen. De belangrijkste sympt…
Mononeuropathie: Aandoening met zenuwschade aan één zenuwMononeuropathie: Aandoening met zenuwschade aan één zenuwMononeuropathie is een aandoening waarbij één enkele zenuw beschadigd is die buiten de hersenen en het ruggenmerg gelege…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Azwer, Pixabay
  • Geraadpleegd op 8 december 2017:
  • Causes and diagnosis of membranous nephropathy, http://www.uptodate.com/contents/causes-and-diagnosis-of-membranous-nephropathy
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/membranous-nephropathy/diagnosis-treatment/drc-20365286
  • Membraneuze nefropathie weer stukje verder ontrafeld, http://www.niernieuws.nl/?artid=7360&cat=5&loc=
  • Membranous Nephropathy, http://unckidneycenter.org/kidneyhealthlibrary/glomerular-disease/membranous-nephropathy
  • Membranous nephropathy, https://medlineplus.gov/ency/article/000472.htm
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/membranous-nephropathy/symptoms-causes/syc-20365189
  • Primary Membranous Nephropathy., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28550082
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 10-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 13
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.