InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Kwikvergiftiging: Overmatige blootstelling aan kwik

Kwikvergiftiging: Overmatige blootstelling aan kwik

Kwikvergiftiging: Overmatige blootstelling aan kwik Kwik is een zwaar metaal dat zeer giftig is bij contact met of blootstelling aan grote hoeveelheden. Het consumeren van voedsel dat kwik bevat, is de meest voorkomende oorzaak van kwikvergiftiging, maar ook diverse andere omgevingsfactoren leiden tot de aandoening. Kwikvergiftiging veroorzaakt mogelijk ernstige neurologische symptomen, maar ook de longen, de nieren en het maag- en darmkanaal zijn mogelijk getroffen. Andere voedingsrichtlijnen en aanpassingen om de omgeving beperken de blootstelling aan het giftige materiaal.

Kwik

Kwik is een natuurlijk materiaal dat in de aarde aanwezig is en ook in minimale hoeveelheden in veel alledaagse producten voorkomt. Een beperkte blootstelling is veilig. In de omgeving zijn drie soorten kwik aanwezig:
  • elementair metaal: kwik in kwikthermometers en tandvullingen
  • organische verbinding: Kwik wordt door bacteriën in het water omgezet in methylkwik en dit komt in de visvoedselketen terecht. Het grootste deel van de blootstelling aan kwik bij mensen verloopt via organische methylkwik die de voedselketen is binnengedrongen en zich ophoopt in grotere hoeveelheden in grotere vissoorten.
  • anorganische verbinding: Kwik is van nature aanwezig in steenkool. Bij koolverbranding komt kwik vrij in de lucht. De productie van kwik gebeurt ook als afvalproduct bij verschillende industriële processen. De belangrijkste bedreiging voor de gezondheid van de mens door kwikvergiftiging is het inademen van kwik als damp.

Wat is een kwikvergiftiging?

Bij een opeenhoping van kwik in het menselijk lichaam, is kwik echter zeer gevaarlijk. Kwik is vaak een bijproduct van industriële processen, zoals het verbranden van kolen voor elektriciteit. Verdampte kwik komt terecht in de regen, de grond en het water, waar het een risico vormt voor planten, dieren en ook personen. Het inslikken, het inademen of het in contact komen met te veel kwik veroorzaakt symptomen van kwikvergiftiging. Een normaal volbloedkwikgehalte bedraagt tussen nul en negen nanogram per milliliter (ng / ml). Wanneer de waarden hiervan hoger zijn, is sprake van kwikvergiftiging.

Oorzaken van overmatige blootstelling aan kwik

Volgende oorzaken zijn bekend voor een kwikvergiftiging:
  • bepaalde vaccinaties
  • chlooralkali-fabrieken
  • contact met een gebroken koortsthermometer of ouder huisthermometers
  • contact met sommige batterijen
  • contact met sommige huidverzorgingsproducten (zeer zeldzaam)
  • giftige lucht in gebieden in de buurt van fabrieken die kwik als bijproduct produceren, zoals kolencentrales
  • goudwinning
  • het eten van kwikbevattende zeevruchten, schaaldieren en vissen zoals haaien, zwaardvis, koningsmakreel, marlijn, blauwbaars, tandbaars, Chileense zeebaars, …
  • oudere verven
  • processen in de industriële verwerking
  • sommige soorten sieraden
  • steenkoolverbranding
  • tandvullingen
  • TL-buizen en spaarlampen: Wanneer deze kapotgaan, ademen mensen mogelijk kwikdampen in en hebben ze hiermee mogelijk contact met de huid.

Symptomen

Een overmatige blootstelling aan kwik leidt tot diverse symptomen aan de hersenen, de de longen, de nieren en het spijsverteringsstelsel. Naarmate de hoeveelheid kwik in het lichaam stijgt, ervaart de patiënt meer tekenen. Deze symptomen variëren afhankelijk van de leeftijd van de patiënt en de blootstellingswaarden. De vergiftiging met kwik ontwikkelt zich doorgaans geleidelijk wanneer de patiënt vaak in contact komt met kwik. In sommige gevallen komt kwikvergiftiging echter snel tot stand, bijvoorbeeld door een specifiek incident. Bij een plotseling begin van de symptomen is een snel contact met de arts noodzakelijk.

Dubbelzien is één van de mogelijke symptomen van kwikvergiftiging / Bron: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)Dubbelzien is één van de mogelijke symptomen van kwikvergiftiging / Bron: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)

Hersenen

Kwik tast het zenuwstelsel aan wat leidt tot neurologische symptomen zoals:

Pijn op de borst komt ook voor bij het inademen van kwikdampen / Bron: Freestocks.org, PexelsPijn op de borst komt ook voor bij het inademen van kwikdampen / Bron: Freestocks.org, Pexels

Longen

De inademing van acute kwikdampen veroorzaakt hoesten, pijn op de borst, bronchitis (ontsteking van de luchtpijpvertakkingen) en soms een longontsteking (pneumonie). In een latere fase ontstaan ademhalingsproblemen.

Maag en darmen

Het inslikken van anorganische en organische kwikverbindingen veroorzaakt een irriterende gastro-enteritis (buikgriep) met misselijkheid, braken, bloederige diarree en buikkrampen. Dit leidt mogelijk tot de instorting van de bloedsomloop en een shock.

Nieren

Proteïnurie (verlies van eiwit via de urine door nierschade) en het nefrotisch syndroom (nierziekte met te veel eiwit in de urine) komen sporadisch tot stand.

Een urineonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen urineonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Diagnose en onderzoeken
Een vraaggesprek, lichamelijk onderzoek, een urineonderzoek en een bloedonderzoek bevestigen meestal de diagnose van kwikvergiftiging. Via het bloed- of urineonderzoek meet de hoeveelheid kwik in het lichaam.

Behandeling

De patiënt moet elke vorm van blootstelling of contact met het metaal vermijden. Dit is bijvoorbeeld mogelijk door veiligheidsmaatregelen te treffen op het werk. Daarnaast mag de patiënt geen zeevruchten consumeren. Bij ernstige kwikvergiftiging is chelatietherapie vereist. De geneesmiddelen binden zich bij chelatietherapie aan zware metalen in de bloedbaan en verdwijnen uit het lichaam via de urine. Chelatietherapie heeft wel risico's en bijwerkingen, dus het is van belang om de medicatie alleen te gebruiken wanneer dat nodig is.

Complicaties: Vooral aan hersenen

De blootstelling aan hoge kwikwaarden leidt ook op langetermijncomplicaties. Vooral het hart, de hersenen, de voortplanting zijn aangetast. Bij erg grote blootstellingen komen patiënten te overlijden.

Hart- en vaatproblemen

Kwik bevordert de ophoping van vrije radicalen in het lichaam, waardoor sneller schade ontstaat aan de cellen. Dit leidt tot een hoge bloeddruk (hypertensie) met een verhoogd risico op hartproblemen (hartaanval en coronaire hartziekte: aandoening aan kransslagaders).

Neurologische schade

Op lange termijn leiden hoge kwikconcentraties in het bloed tot neurologische schade. Deze effecten zijn meer uitgesproken bij kinderen die nog volop bezig zijn met hun ontwikkeling. Langdurige kwikvergiftiging leidt tot volgende neurologische symptomen:
  • een beschadigde motoriek
  • een doof gevoel
  • intelligentieproblemen en een laag IQ
  • langzame reflexen
  • problemen met geheugen en de concentratie
  • symptomen van ADHD (moeite met aandacht en controleren van energie)
  • verlamming

Voortplantingsproblemen

Kwikvergiftiging vormt ook een risico voor het voortplantingssysteem, doordat de hoeveelheid sperma vermindert. Ook zijn vrouwen minder vruchtbaar (vruchtbaarheidsproblemen). Daarnaast leidt een overmatige blootstelling aan kwik soms tot problemen met de foetus (misvormingen en een verminderde overlevingskans). Pasgeborenen zijn bovendien kleiner in grootte dan gemiddeld en groeien minder snel in vergelijking met andere baby’s.
© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Minamataziekte; oorzaak, symptomen en behandelingMinamataziekte; oorzaak, symptomen en behandelingKwik is een metaal dat zwaar toxisch (giftig) is voor de mens. Dit overgangsmetaal is vloeibaar bij kamertemperatuur. We…
Kwikvergiftiging, oorzaak en symptomenKwikvergiftiging, oorzaak en symptomenKwik is een zilverwit metaal dat kan zorgen voor een acute of een chronische kwikvergiftiging. Kwik komt vooral voor in…
Mangaanvergiftiging: Overmatige blootstelling aan mangaanMangaanvergiftiging: Overmatige blootstelling aan mangaanMangaan is een soort metaal dat zowel in de omgeving als in beroepsmatige plaatsen aanwezig is. Door een overmatige bloo…
Kobaltvergiftiging: Overmatige blootstelling aan kobaltKobaltvergiftiging: Overmatige blootstelling aan kobaltKobalt is een zwaar metaal dat van nature aanwezig is in de bodem. Het is een heel klein deel van onze omgeving en zowel…
Thalliumvergiftiging: Overmatige blootstelling aan thalliumThalliumvergiftiging: Overmatige blootstelling aan thalliumThallium is een van nature voorkomend spoorelement dat wijd verspreid is in de bodem, maar in zeer lage concentraties. B…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 14 maart 2018:
  • Avoiding Mercury in Fish - Topic Overview, https://www.webmd.com/food-recipes/tc/avoiding-mercury-in-fish-topic-overview#1
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Mercury and health, http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs361/en/
  • Mercury exposure and poisoning, https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/mercury-exposure-and-poisoning
  • Mercury Poisoning Symptoms & How to Avoid or Recover from Them, https://draxe.com/mercury-poisoning/
  • Mercury Poisoning: Causes, Effects & Fish, https://www.livescience.com/53837-mercury-poisoning.html
  • Mercury poisoning: Symptoms and treatment, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320563.php
  • Mercury, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgeverij: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 945
  • Afbeelding bron 1: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 2: Freestocks.org, Pexels
  • Afbeelding bron 3: Frolicsomepl, Pixabay

Reageer op het artikel "Kwikvergiftiging: Overmatige blootstelling aan kwik"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 28-12-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Metaalvergiftiging
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!