InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Primaire amenorroe: Nog geen menstruatie als zestienjarige

Primaire amenorroe: Nog geen menstruatie als zestienjarige

Primaire amenorroe: Nog geen menstruatie als zestienjarige Amenorroe duidt op de afwezigheid van de menstruatie. Dit is een voorbijgaande, intermitterende of permanente toestand als gevolg van een slechte werking van de hypothalamus, hypofyse, eierstokken, baarmoeder of vagina. Bij primaire amenorroe zijn de maandstonden nog niet aanwezig op zestienjarige leeftijd. Bij secundaire amenorroe is er een afwezigheid van menstruatie voor meer dan drie menstruatieperioden of zes maanden bij vrouwen die eerder menstrueerden. De primaire vorm kent tal van oorzaken. Naast de afwezige menstruatie komen soms nog bijkomende tekenen voor, zoals geen vergrote borsten of een afwezige groei van oksel- en schaamhaar. De behandeling verloopt via medicijnen, ondersteuning, chirurgie en/of leefstijlveranderingen. De vooruitzichten zijn doorgaans goed. Soms komen wel complicaties voor, zoals onvruchtbaarheid, sneller fracturen ontwikkelen en psychologische problemen.

Oorzaken van nog niet aanwezige maandstonden op zestienjarige leeftijd

Gonadale dysgenese

Gonadale dysgenese is één van de meest voorkomende gevallen van primaire amenorroe bij jonge vrouwen. Dit een aandoening waarbij de eierstokken voortijdig zijn uitgeput van follikels en eicellen.

Problemen met hypofyse en hypothalamus

Ziekten van de hypofyse en hypothalamus (een gebied van de hersenen dat belangrijk is voor de controle van de hormoonproductie) veroorzaken soms ook primaire amenorroe, omdat deze gebieden een cruciale rol spelen bij de regulatie van eierstokhormonen. Door deze problemen ontstaat een hormonale onbalans die voorkomt dat de menstruatie begint. Eetstoornissen, ondervoeding, hersenkanker, eierstokkanker, een hartaandoening, mucoviscidose (taaislijmziekte met verstopping van organen), schildklierproblemen, overmatige lichaamsbeweging en extreme fysieke of psychologische stress of een combinatie van deze factoren verstoren eveneens de normale werking van de hypothalamus of hypofyse, waardoor het begin van de menstruatie vertraagd is.

Turner-syndroom

Vrouwen met het syndroom van Turner missen één van de twee X-chromosomen die normaal bij meisjes aanwezig zijn, of anders is één van de twee X-chromosomen misvormd. Bij het syndroom van Turner vormt zich littekenweefsel in plaats van dat zich eierstokken vormen en is de oestrogeenproductie minimaal, hetgeen resulteert in een afwezige menstruatie. De externe vrouwelijke genitaliën en geslachtskenmerken zijn evenmin ontwikkeld bij vrouwen met het Turner-syndroom.

Andere genetische of anatomische afwijkingen

Primaire amenorroe is meestal het gevolg van een genetische of anatomische aandoening bij jonge vrouwen die nooit menstrueerden op zestienjarige leeftijd en niet zwanger zijn. Veel genetische aandoeningen kenmerken zich door amenorroe omdat sommige of alle normale inwendige vrouwelijke organen zich tijdens de ontwikkeling van de foetus niet normaal vormen of niet goed functioneren. Aandoeningen die mogelijke primaire amenorroe zijn, omvatten:
  • aangeboren adrenale hyperplasie
  • afwezigheid van baarmoeder of vagina
  • cryptomenorroe
  • de aanwezigheid van vaginaal septum (een wand die de vagina in twee delen verdeelt)
  • een abnormaal gesloten vagina
  • een ongeperforeerd maagdenvlies
  • geen opening van het hymen (hymen is een membraan dat de vagina bedekt); hierdoor is de uitstroom van de vagina belemmerd
  • het androgeen ongevoeligheidssyndroom (waarbij mensen XY (mannelijk) chromosomen hebben, maar niet de uiterlijke kenmerken van mannen ontwikkelen door een gebrek aan respons op testosteron en de effecten ervan)
  • het Kallman-syndroom (afwezige puberteit en reukzin)
  • het Prader-Willi-syndroom
  • het Swyer-syndroom
  • mannelijk pseudo-hermafroditisme (bij ongeveer 1 op de 150.000 bevallingen)
  • Mülleriaanse agenese / MRKH-syndroom
  • receptorafwijkingen voor hormonen FSH en LH
  • vaginale atresie

Symptomen

Een meisje of vrouw menstrueert niet na het bereiken van de leeftijd van de puberteit. Seksuele kenmerken, zoals okselhaar en schaamhaar en de borstontwikkeling zijn al dan niet aanwezig. Sommige vrouwen hebben mogelijk een tepelafscheiding die wijst op een hersentumor. Voorts ervaren een aantal een verhoogde haargroei in het gezicht als gevolg van een hormonale onbalans.

Een bloedonderzoek is vaak vereist / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is vaak vereist / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Diagnose en onderzoeken

Wanneer primaire amenorroe aanwezig is, moet een arts dit steeds grondig onderzoeken om de oorzaak te identificeren. Primaire amenorroe stelt de arts vast bij meisjes op veertienjarige leeftijd als er geen secundaire geslachtskenmerken zijn, zoals vergrote borsten en lichaamshaar. Als secundaire geslachtskenmerken aanwezig zijn, maar de menstruatie dat niet is, stelt de arts primaire amenorroe vast op zestienjarige leeftijd. De diagnose van amenorroe vereist een zorgvuldige medische geschiedenis, een lichamelijk onderzoek en een gynaecologisch onderzoek. Afhankelijk van de onderzoeksresultaten zet de arts verdere diagnostische testen in. Een bloedonderzoek is nodig om de ovarium-, hypofyse- en schildklierhormonen te onderzoeken. Deze onderzoeken meten prolactine, het follikelstimulerend hormoon (FSH), oestrogeen, thyrotropine, dehydroepiandrosteronsulfaat (DHEA-S) en testosteron. Voor sommige meisjes of vrouwen is een zwangerschapstest de eerste uitgevoerde test. Beeldvormende onderzoeken zoals een echografie, röntgenfoto's en een CT-scan of MRI-scan zijn eveneens aanbevolen bij bepaalde meisjes of vrouwen om de oorzaak van primaire amenorroe te achterhalen.

Behandeling van nog geen maandstonden op zestienjarige leeftijd

De behandeling van primaire amenorroe is afhankelijk van de specifieke oorzaak. Wanneer genetische of anatomische afwijkingen de oorzaak zijn van de afwezige maandstonden, is een operatie aanbevolen. Hormonale therapie is inzetbaar om de vrouwelijkheid te behouden Als primaire amenorroe het gevolg is van een eetstoornis of overmatige lichaamsbeweging, starten de menstruatiebloedingen vaak wanneer het lichaamsgewicht weer normaal is of wanneer de lichaamsbeweging verminderd wordt. Voor sommige oorzaken van primaire amenorroe bestaat geen behandeling. Meisjes en vrouwen krijgen dan psychologische ondersteuning.

Prognose van primaire amenorroe

Primaire amenorroe heeft doorgaans een zeer goede prognose. Wanneer de afwezige maandstonden resulteren uit een genetische aandoening, zijn de vooruitzichten variabel en afhankelijk van de eventuele andere symptomen.

Complicaties van afwezige menstruatiecyclus bij meisjes en vrouwen

Onvruchtbaarheid (vrouwelijke onvruchtbaarheid) is een belangrijke complicatie van amenorroe voor vrouwen die zwanger willen worden. Ook osteoporose (verlies van botmassa met risico op botbreuken ) of osteopenie (verminderde botdichtheid) komen mogelijk tot stand, hetgeen snel resulteert in breuken, met name van de heup (heupfractuur) en de pols (gebroken pols). Verder heeft de aandoening psychologische effecten op vrouwen zoals een slecht gevoel van eigenwaarde, toegenomen verlegenheid en sociale angst Andere complicaties van amenorroe zijn afhankelijk van de onderliggende oorzaak van de amenorroe.

Lees verder

© 2018 - 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De menstruatie blijft uit, wat is er aan de hand?De menstruatie blijft uit, wat is er aan de hand?Vrouwen menstrueren omdat in zevenentwintig dagen in het baarmoederslijmvlies niet een bevrucht eitje is gaan nestelen.…
Het PCO-syndroomHet PCO-syndroomHet PCO-syndroom is de afkorting van het polycysteus ovariumsyndroom. Verschillende symptomen kunnen op dit syndroom wij…
Op welke leeftijd start de borstgroei en menstruatie?Op welke leeftijd start de borstgroei en menstruatie?Zodra de puberteit start heeft het kind reeds enige borstgroei en zal de bloeding snel op gang komen. Hoe snel dit van t…
Hoe wordt prolactinoom (tumor aan de hypofyse) behandeld?Hoe wordt prolactinoom (tumor aan de hypofyse) behandeld?Door prolactinoom is de hormoon huishouding in de war, waardoor de vrouw verminderd vruchtbaar en de man minder seksueel…
Asherman-syndroom: Verklevingen in de baarmoederAsherman-syndroom: Verklevingen in de baarmoederBij het Asherman-syndroom ontstaan verklevingen door littekenweefsel in de baarmoeder als gevolg van een uteriene curett…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 19 september 2018:
  • Syndroom van Turner, https://www.erfelijkheid.nl/ziektes/syndroom-van-turner
  • Geraadpleegd op 18 september 2018:
  • Absent menstrual periods primary, https://medlineplus.gov/ency/article/001218.htm
  • Amenorrhea, https://www.medicinenet.com/amenorrhea/article.htm#amenorrhea_facts
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Etiology and management of primary amenorrhoea: A study of 102 cases at tertiary centre, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1028455917302498
  • Evaluation and management of primary amenorrhea, https://www.uptodate.com/contents/evaluation-and-management-of-primary-amenorrhea
  • Primary Amenorrhea due to Turner Syndrome (TS), https://www.clinicaladvisor.com/labmed/primary-amenorrhea-due-to-turner-syndrome-ts/article/613740/
  • Primary Amenorrhea, https://www.dovemed.com/diseases-conditions/primary-amenorrhea/
  • Primary amenorrhea, https://www.uptodate.com/contents/causes-of-primary-amenorrhea
  • Primary amenorrhoea, https://www.ogmagazine.org.au/19/3-19/primary-amenorrhoea/
  • What are the causes of primary amenorrhea?, https://www.webmd.com/sexual-conditions/qa/what-are-the-causes-of-primary-amenorrhea
  • What causes primary amenorrhea?, https://www.nichd.nih.gov/health/topics/amenorrhea/conditioninfo/causes
  • Afbeelding bron 1: Frolicsomepl, Pixabay

Reageer op het artikel "Primaire amenorroe: Nog geen menstruatie als zestienjarige"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 27-12-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!