InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Prionziekten: Dodelijke hersenziekten door prionen

Prionziekten: Dodelijke hersenziekten door prionen

Prionziekten: Dodelijke hersenziekten door prionen Prionziekten zijn een groep van verschillende aandoeningen waarbij de hersenen en het zenuwstelsel aangetast zijn door prionen. Prionen zijn kleine eiwitten die de gezonde hersencellen beschadigen wanneer ze door genen, door infecties of om onbekende redenen infectieus worden. Vaak heeft de patiënt deze eiwitten al meerdere jaren alvorens de symptomen optreden. De patiënt kampt dan met ernstige dementie of problemen met de controle van het lichaam. Deze uiterst zeldzame aandoeningen zijn zeer snel progressief en leiden tot de dood.

Synoniemen van prionziekten

Prionziekten zijn ook bekend als 'overdraagbare spongiforme encefalopathieën' of 'TSE-ziekten'.

Ziekte van Alzheimer versus prionziekten

Hoewel prionziekten dementie veroorzaken, zit de ziekte van Alzheimer niet in deze groep. Eiwitten die niet werken zoals ze moeten en hersencellen beschadigen, veroorzaken beide typen aandoeningen, maar verschillende genen en eiwitten liggen aan de basis van de ziekten. De symptomen van de ziekte van Alzheimer verergeren gedurende een paar jaar langzaam en geleidelijk. Prionziekten verergeren heel snel. Voor beide ziekten is echter geen genezing voorhanden (december 2018).

Types van dodelijke aandoeningen

Prionziekten die patiënten treffen zijn:

Oorzaken: Door infectieuze prionen (kleine eiwitten)

Prionen zijn kleine eiwitten in de hersenen, die normaal gezien bij elke persoon aanwezig zijn. Bij prionziekten worden de prionen echter infectieus. Ze vouwen zich over de verkeerde kant en verspreiden zich waardoor ook andere eiwitten met dezelfde onjuiste vorm worden gemaakt. Door de abnormale vorming van de prioneiwitten worden klonten in de hersenen gevormd. Vervolgens doden de prionen neuronen of hersencellen die het geheugen, de balans en de beweging reguleren. Het immuunsysteem kan ze niet bestrijden, dus er sterven meer gezonde cellen af.

Onduidelijke oorzaak (sporadisch)

De meeste patiënten krijgen prionziektes zoals de ziekte van Creutzfeld-Jakob zonder duidelijke reden.

Genen (familiaal)

Ongeveer 15% van de patiënten krijgt prionziekten omdat ze een probleemgen hebben met de naam PRNP. De ziekte is dan aanwezig in families.

Infecties (verworven)

Zeer zelden krijgen patiënten prionziekten door infecties, zoals van gedoneerd weefsel in een transplantatieoperatie of door onreine hulpmiddelen die de chirurg heeft gebruikt. Het is mogelijk om de variant Creutzfeldt-Jakob-ziekte te krijgen door het eten van rundvlees dat is geïnfecteerd met boviene spongiforme encefalopathie (de gekkekoeienziekte). Toen de gekkekoeienziekte uitbrak in het vee in Europa in de jaren 1990, ontwikkelde een klein aantal patiënten de variant Creutzfeldt-Jakob-ziekte die hieraan kwamen te overlijden. Ook kregen enkele patiënten deze ziekte door bloedtransfusies van een besmette donor. De manier van voeren van vee en de manier en behandeling van bloeddonatie is veranderd zodat het risico op de variant Creutzfeldt-Jakob-ziekte verlaagd wordt.

Symptomen

Prionziekten onderscheiden zich door lange incubatieperioden; de symptomen komen vaak pas na vele (tientallen) jaren tot uiting. Tekenen van prionziekten omvatten plotselinge veranderingen in de stemming, het geheugen en de beweging, zoals:

Diagnose en onderzoeken

Het is moeilijk om prionziekten te diagnosticeren. Als de patiënt symptomen zoals dementie heeft, probeert de arts eerst andere mogelijke oorzaken uit te sluiten. Hij bestelt volgende onderzoeken om een beroerte, hersentumor of ontsteking uit te sluiten:
  • een CT-scan (computertomografie): Een CT-scan maakt verschillende röntgenfoto's vanuit verschillende invalshoeken om een beter beeld te krijgen van de hersenen.
  • een lumbale punctie: Een arts plaatst een naald tussen twee van de wervels (botten in de rug) om een monster van de vloeistof rond de hersenen en het ruggenmerg te nemen.
  • een MRI-scan: Een MRI-scan maakt gebruik van krachtige magneten en radiogolven om gedetailleerde beelden van de hersenen te maken.

De arts is enkel in staat om een prionziekte te bevestigen als hij een monster van hersenweefsel verwijdert (hersenbiopsie). Dit is echter een gevaarlijke operatie, dus de arts voert dit enkel uit als hij denkt dat de patiënt vermoedelijk een andere aandoening heeft die anders misschien wel nog te behandelen is.

Behandeling van hersenziekten

Enkel ondersteunende behandelingen zijn mogelijk om de symptomen te verlichten. De arts zet medicatie in zoals antidepressiva, sedativa of antipsychotica. De patiënt heeft verder een urinekatheter nodig. Een voedingsbuis helpt de patiënt om te eten.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ziekteverwekker: PrionZiekteverwekker: PrionEen prion (proteinaceous infectious particle) is een infectieus eiwitdeeltje dat in defecte vorm de verwekker is van enk…
Het begin van BSEHet begin van BSEIedereen heeft er wel eens van gehoord, de gekkekoeienziekte of BSE. BSE staat voor Boviene Spongiforme Encefalopathie.…
Het verband tussen BSE en CJDHet verband tussen BSE en CJDLange tijd was men ervan overtuigd dat de gekkekoeienziekte niet besmettelijk was voor de mens en andere dieren. Door be…
De ziekte van Alzheimer en omgevingsfactorenDefecte genen vergroten weliswaar de kans dat iemand op latere leeftijd de ziekte van Alzheimer krijgt, maar lang niet a…
Alzheimer: verschil met andere vormen van dementieHet is belangrijk voor artsen om het verschil tussen de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie te kunnen zie…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Geralt, Pixabay
  • Geraadpleegd op 15 december 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Prion Disease Symptoms and Treatment, https://www.verywellhealth.com/prion-disease-2488810
  • Prion diseases, https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/prion-diseases.html
  • Prion diseases, https://www.cdc.gov/prions/index.html
  • Prionen: de nieuwste ziekteverwekkers bij mens en dier, https://www.nemokennislink.nl/publicaties/prionen-de-nieuwste-ziekteverwekkers-bij-mens-en-dier/
  • What Are Prion Diseases?, https://www.webmd.com/brain/prion-diseases#1

Reageer op het artikel "Prionziekten: Dodelijke hersenziekten door prionen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 23-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!