InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Tekenziekten: Door tekenbeten overgedragen infecties

Tekenziekten: Door tekenbeten overgedragen infecties

Tekenziekten: Door tekenbeten overgedragen infecties Teken zijn vervelende beestjes die overleven door in een dier of mens te bijten en zich te voeden met hun bloed. De tekenbeten brengen echter mogelijk bacteriële, virale of parasitaire infecties met zich mee indien de teek besmet was. De meeste beten van een teek leiden echter niet tot een ziekte. Omdat een teek meer dan één ziekmakend organisme kan herbergen, lijden patiënten soms tegelijkertijd aan verschillende door teken overgedragen ziekten. Dit zorgt voor bijkomende moeilijkheden voor de diagnose en behandeling. Het is daarom zeer belangrijk om een teek zo snel mogelijk van het lichaam te verwijderen en daarna goed te letten op mogelijke tekenen van een infectie want een snelle behandeling voorkomt mogelijk ernstige problemen. Tot slot komen niet alle tekenziekten in België en Nederland tot stand. Vooral de ziekte van Lyme, anaplasmose, tekenencefalitis en babesiose komen voor in deze landen volgens de RIVM (oktober 2014).
Vermoeidheid is één van de tekenen van anaplasmose / Bron: Concord90, PixabayVermoeidheid is één van de tekenen van anaplasmose / Bron: Concord90, Pixabay

Anaplasmose, bacteriële infectie door tekenbeet

Anaplasmose (humane granulocytaire ehrlichiose) is een bacteriële infectie die wordt verspreid door hetzelfde type teken dat de ziekte van Lyme veroorzaakt. Anaplasmose komt echter minder vaak voor dan de ziekte van Lyme. De bacterie valt witte bloedcellen aan, die ziekten in het lichaam bestrijden. Patiënten met anaplasmose kampen met vermoeidheid, koorts, koude rillingen, spierpijn, hoofdpijn en buikpijn. De symptomen verschijnen meestal één tot drie weken na een tekenbeet. De arts schrijft doxycycline, een soort antibioticum, voor om de ziekte te behandelen.

Babesiose (babesiosis)

Babesiose is een parasitaire tekenziekte die verspreid wordt door hertenteken. De parasiet valt na een beet de rode bloedcellen aan, meestal van volwassenen. Patiënten ervaren griepachtige symptomen, een lage bloeddruk, bloedarmoede en lever- of nierproblemen veroorzaken. De behandeling bestaat meestal uit een combinatie van antiparasitaire medicijnen en antibiotica. Tot één op de vijf patiënten met babesiose lijdt ook aan de ziekte van Lyme.

Colorado-tekenkoorts

Colorado-tekenkoorts wordt overgedragen door het Colorado-tekenkoortsvirus. Vooral in de westelijke regio van de Verenigde Staten komt deze ziekte voor. Braken, een verlies van eetlust, hoofdpijn, keelpijn, hoge koorts, koude rillingen, vermoeidheid, zwakte en een overgevoeligheid van licht zijn enkele veel voorkomende tekenen. Binnen de tien dagen zijn de meeste klachten verdwenen. Pijnstillende medicatie is wel inzetbaar. Verder moeten patiënten veel blijven drinken en goed uitrusten.

Ehrlichiose veroorzaakt mogelijk hoofdpijn / Bron: Geralt, PixabayEhrlichiose veroorzaakt mogelijk hoofdpijn / Bron: Geralt, Pixabay

Ehrlichiose door besmette tekenbeet

Ehrlichiose is een door teken overgedragen ziekte die gerelateerd is aan anaplasmose. De verspreiding van de infectie gebeurt echter door de Lonely Star-teek, die ook het alfa-gal-syndroom veroorzaakt (allergisch voor vlees door tekenbeet). Vooral in Zuidoost- en Zuid-Midden-Verenigde Staten komt de infectie voor. De symptomen bestaan uit onder meer koorts, hoofdpijn, misselijkheid, buikpijn, hoesten, diarree en een uitslag. Deze tekenen verschijnen meestal één tot twee weken nadat een patiënt is gebeten. Ook bij deze tekenziekte zet de arts doxycycline in.

Heartland-virusinfectie

De Lone star-teek herbergt mogelijk het Heartland-virus, die door een tekenbeet leidt tot een virale infectie. De ziekte komt anno september 2019 voornamelijk voor in Missouri en Tennessee in de Verenigde Staten. Meestal ontstaan milde, griepachtige symptomen zoals maagpijn, spierpijn, koorts, misselijkheid vermoeidheid, diarree en blauwachtige plekken. In de meeste gevallen zijn de symptomen mild en dan is een behandeling niet nodig. Bij ernstige symptomen zoals uitdroging is soms een ziekenhuisopname nodig waarbij de arts de patiënt ondersteunende zorgen toedient, want medicatie is anno september 2019 niet voorhanden voor het bestrijden van het virus.

Krim-Congo hemorragische koorts

Krim-Congo hemorragische koorts wordt overgedragen door het CCHF-virus. De tekenziekte komt vooral tot uiting in het zuidelijk deel van Azië, Noord-Afrika en Zuid-Europa. Bekende symptomen zijn koorts, bloedingen, griepachtige symptomen en leverproblemen. Antivirale medicijnen en ondersteunende zorgen behandelen deze ziekte.

Een ruggenmergprik is nodig bij een Powassan-virusinfectie / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Een ruggenmergprik is nodig bij een Powassan-virusinfectie / Bron: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Powassan-virusinfectie

Wanneer een teek het Powassan-virus draagt en deze mensen infecteert, dan worden de hersenen en het weefsel eromheen aangevallen, wat leidt tot ontstekingen in de hersenen. Bij een Powassan-virusinfectie komen volgende mogelijke symptomen na één week tot één maand na de beet tot uiting: hoofdpijn, koorts, braken, verwardheid, coördinatieproblemen en epileptische aanvallen. De arts voert eerst een bloedonderzoek en lumbale punctie uit (onderzoek van het ruggenmergvocht) op de aanwezigheid van bepaalde antilichamen die het immuunsysteem maakt om infecties te bestrijden. Er zijn anno september 2019 geen medicijnen om deze virale infectie te behandelen. Wel zet de arts mogelijk medicijnen in om de hersenzwelling te verminderen. Deze infectie veroorzaakt soms blijvende zenuwschade.

Relapsing fever

Borrelia-soorten zoals B. hermsii, B. parkeri, B. duttoni, B. miyamotoi zijn bepaalde typen bacteriën die mogelijk leven op teken en na een tekenbeet ook mensen infecteren. Deze door teken overgedragen ziekte is voornamelijk aanwezig in Afrika, Spanje, Saoedi-Arabië, Azië in en bepaalde gebieden van Canada en de westelijke Verenigde Staten. De symptomen van relapsing fever bestaan uit onder meer terugkerende hoge koorts, griepachtige symptomen, hoofdpijn en spierpijn, en minder vaak ook stijfheid, gewrichtspijn, mentale veranderingen, hoesten, keelpijn, pijn bij het plassen en een huiduitslag. Antibiotica zijn de standaard behandeling voor relapsing fever, waarbij doxycycline, tetracycline of erytromycine de voorkeursbehandeling is.

Patiënten met Rocky Mountain Spotted Fever hebben mogelijk rode ogen / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Patiënten met Rocky Mountain Spotted Fever hebben mogelijk rode ogen / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Rocky Mountain Spotted Fever

De symptomen van Rocky Mountain Spotted Fever verschijnen meestal twee dagen tot twee weken na een tekenbeet. Patiënten ervaren door de bacteriële infectie koorts, hoofdpijn, braken, buikpijn, rode ogen, een veranderde mentale status en spierpijn. De meeste patiënten krijgen ook een rode vlekachtige uitslag die begint op de enkels of polsen. De huiduitslag verschijnt meestal enkele dagen nadat andere symptomen tot uiting zijn gekomen. Artsen schrijven het antibioticum doxycycline of tetracycline voor om deze ziekte te behandelen. Deze bacteriële infectie leidt onbehandeld of te laat behandeld tot ernstige complicaties.

Tekenencefalitis

Tekenencefalitis komt voor in Europa en Noord-Azië. Het organisme dat deze ziekte veroorzaakt, is het TBEV (FSME)-virus. Dit wordt verspreid via een beet van de hertenteek. Meestal ontstaan griepachtige symptomen maar sporadisch ontstaat een hersenontsteking of hersenvliesontsteking.

Tularemie

Tularemie is een zeer besmettelijke infectie die onbehandeld mogelijk levensbedreigend is. Patiënten kampen met huidzweren, koorts en zwelling in de lymfeklieren. De meeste patiënten herstellen na het nemen van antibiotica, maar de symptomen houden soms weken aan.

Ziekte van Lyme

De ziekte van Lyme is de meest voorkomende door teken overgedragen ziekte. De bacterie die het veroorzaakt (Borrelia burgdorferi sensu lato), valt het zenuwstelsel aan en mogelijk ook het hart, de lever, de ogen en de gewrichten. In het begin heeft de patiënt griepachtige symptomen zoals koorts, koude rillingen, hoofdpijn, gewrichtspijn of spierpijn. Drie tot dertig dagen na de tekenbeet ontstaat verder vaak een huiduitslag. Naarmate de uitslag groter wordt, wordt het centrum vaak helderder en verschijnt er een rode ring rond de buitenkant. Een antibioticum na een verdachte tekenbeet voorkomt de ziekte van Lyme al moet de patiënt dit dan wel binnen de eerste 72 uur na de beet innemen. Wanneer de ziekte aanwezig is, is een langere antibioticakuur nodig. De meeste patiënten herstellen volledig, maar de symptomen houden soms nog meer dan zes maanden aan. Onbehandeld ontstaat gevoelloosheid in de armen of benen of een verlamming aan één kant van het gezicht.

Teek verwijderen

Als er een vastgehechte teek op het lichaam aanwezig is, mag de patiënt deze verwijderen met een speciale tekentang. Ze nemen de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en trekken deze dan langzaam en gestaag omhoog. Het is niet de bedoeling om de teek los te trekken, want dan breken soms sommige monddelen af en blijft de rest in de huid achter. Zodra de teek verwijderd is, spoelen mensen deze het best door in het toilet. De teek pletten met de vingers is niet de bedoeling. Mensen die een teek met de handen vasthouden, wassen nadien de handen met alcohol of zeep en water.

Preventie van door teken overgedragen ziekten

De beste manier om een door teken overgedragen ziekte te voorkomen, is om niet door een teek gebeten te worden. Ze leven graag in gras, struiken of bladstapels. Ze hechten zich aan mensen terwijl ze langs hun leefgebieden lopen, vinden dan de blote huid en graven zich vervolgens in. Mensen die buiten vertoeven, blijven het best uit de buurt van hoge struiken of gras en wandelen steeds op het midden van een pad. Insectenwerende middelen (zoals DEET) gebruiken, is aanbevolen. Voorts dragen mensen een lange broek en stoppen ze deze in witte sokken zodat ze teken goed kunnen zien. Wanneer mensen terug binnen zijn na een buitenactiviteit, controleren ze tot slot goed hun kledij en lichaam.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Tekenbeet: voorkomen, teek verwijderen en de LymeziekteTekenbeet: voorkomen, teek verwijderen en de LymeziekteAls u in de natuur wandelt kan het dat u wordt gebeten door een teek. Een tekenbeet is pijnloos en wordt vaak niet eens…
Wat te doen bij een tekenbeetEen teek is een klein insect dat zich voedt met bloed van dieren of mensen. Teken leven voornamelijk in bossen en struik…
Help, een teek!Help, een teek!Het is weer zover; de zon schijnt en het is heerlijk weer om door het bos te wandelen. Eenmaal thuis ontdek je een beest…
Ehrlichiose: bescherm je hond tegen buitenlandse teken!Ehrlichiose: bescherm je hond tegen buitenlandse teken!Teken zuigen bloed bij zoogdieren, mensen en vogels en tekenbeten kunnen ontstekingen of abcessen veroorzaken. Teken zij…
De gevolgen van een tekenbeetDe gevolgen van een tekenbeetTekenbeten zijn vaak onschuldig. Toch is ongeveer 10-25 % van de teken, afhankelijk van het leefgebied, drager van een b…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Elionas, Pixabay
  • Geraadpleegd op 15 september 2019:
  • An Introduction to Common Tick-borne Diseases, https://www.poison.org/articles/tick-borne-diseases-192
  • Andere ziekten door teken en co-infecties, https://www.tekenradar.nl/ziekte-van-lyme/andere-ziekten-door-teken-en-co-infecties
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Colorado-tekenkoorts: Virale infectie door besmette houtteek, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/173062-colorado-tekenkoorts-virale-infectie-door-besmette-houtteek.html
  • Diseases that can be Transmitted by Ticks, https://www.health.state.mn.us/diseases/tickborne/diseases.html
  • Guide to Tick-Borne Diseases, https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/ss/tick-borne-diseases
  • Heartland-virus: Koorts en milde symptomen door tekenbeet, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/182497-heartland-virus-koorts-en-milde-symptomen-door-tekenbeet.html
  • Krim-Congo hemorragische koorts: Ernstige virale infectie, https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/184294-krim-congo-hemorragische-koorts-ernstige-virale-infectie.html
  • Tekenencefalitis, https://www.cm.be/ziekte-en-behandeling/klachten-en-ziekten/tekenencefalitis
  • Teken-overdraagbare ziekteverwekkers, https://www.rivm.nl/wilde-knaagdieren-en-zo-nosen/ziekteverwekkers/teken-overdraagbare-ziekteverwekkers
  • Afbeelding bron 1: Concord90, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Brainhell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Reageer op het artikel "Tekenziekten: Door tekenbeten overgedragen infecties"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Tekenziekten
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!