InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Te veel speeksel: oorzaken van overmatige speekselvloed

Te veel speeksel: oorzaken van overmatige speekselvloed

Te veel speeksel: oorzaken van overmatige speekselvloed Te veel speeksel of overmatige speekselvloed (hypersalivatie) is vaak het symptoom van een ziekte. In de meeste gevallen is het echter een onschadelijke klacht die gemakkelijk kan worden behandeld. Soms kunnen neurologische ziekten zoals de ziekte van Parkinson verantwoordelijk zijn voor overmatige speekselproductie. Er is een groot aantal speekselklieren in de mondholte, die dagelijks tot anderhalve liter speeksel produceren. Bijna 90 procent van het speeksel komt van de drie grote, gepaarde speekselklieren: de oorspeekselklier (glandula parotidea), de onderkaakspeekselklier (glandula submandibularis) en de tongspeekselklier (glandula sublingualis). De rest wordt afgescheiden door kleinere speekselklieren in het mondslijmvlies. Hierdoor wordt een mengsel van verschillende soorten speeksel in de mondholte aangetroffen. De exacte hoeveelheid speeksel hangt af van het type en de aard van het voedsel.
Menselijke mond / Bron: Lusb, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Menselijke mond / Bron: Lusb, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Te veel speeksel

Een verhoogde speekselstroom betekent overmatige productie van speeksel in de mond. Deze overmatige speekselvloed wordt ook wel hypersalivatie genoemd. Een gezond persoon produceert elke dag tot 1,5 liter speeksel in de mond. Als de hoeveelheid speeksel aanzienlijk hoger is, spreekt men van overmatige speekselvloed.

De verhoogde speekselvloed gaat vaak gepaard met kwijlen. Kwijlen van speeksel wordt aangeduid met de term sialorroe. Kwijlen is onbedoeld speekselverlies uit de mond. Het tegenovergestelde van verhoogde speekselvloed is hyposalivatie, een aandoening waarbij er door de speekselklieren te weinig speeksel gevormd wordt en er aldus een droge mond ontstaat. De speekselklieren produceren in dat geval te weinig speeksel. De oorzaken van overmatige speekselvloed zijn heel verschillend. Meestal zijn dit echter onschadelijke ziekten.

Symptomen

Overmatige speekselvloed of hypersalivatie manifesteert zich voornamelijk door overmatige speekselproductie. Dit leidt tot kwijlen, spraakstoornissen en andere klachten bij de getroffenen. Sommige personen ervaren bijvoorbeeld slikstoornissen of problemen met voedselinname. De verhoogde stroom van speeksel kan ook leiden tot aspiratie (verslikken of verslikking) als het in de slokdarm terechtkomt.

De overmatige speekselproductie kan ook je mentale toestand treffen. Hypersalivatie wordt als uiterst onaangenaam ervaren en vooral kwijlen veroorzaakt gevoelens van schaamte en kan een minderwaardigheidscomplex veroorzaken. In het ergste geval ontwikkelt zich een depressie.

Overmatige speekselvloed is aanvankelijk niet zichtbaar aan de buitenkant. Op de lange termijn kan kwijlen echter leiden tot ontsteking van de lippen en mondhoeken (lipontsteking en mondhoekeczeem). De getroffen gebieden worden vaak rood en zijn pijnlijk bij aanraking. Als de klacht niet wordt behandeld, kan ook uitdroging optreden, wat zich uit door vermoeidheid, duizeligheid en lichamelijke zwakte. Over het algemeen is overmatige speekselproductie onschadelijk en leiden de symptomen niet tot verdere gezondheidsproblemen.

Oorzaken van overmatige speekselvloed

De oorzaken van overmatige speekselvloed zijn zeer divers. Het kan komen door ernstige ziekten of onschadelijke oorzaken die snel verdwijnen. In de meeste gevallen is het geen ernstige ziekte die gemakkelijk te behandelen is. In veel gevallen neemt overmatige speekselvloed zeer snel af.

Ziekten van de speekselklieren, zoals een speelklierontsteking, kunnen verantwoordelijk zijn voor de verhoogde stroom van speeksel, evenals ziekten in de mondholte. Bij ernstige misselijkheid, vooral onmiddellijk vóór het braken, kan de speekselvloed ook toenemen. Vergiftiging (vaak kwikvergiftiging) en psychologische oorzaken (nervositeit, stress en angst) kunnen ook aanleiding geven tot overmatige speekselvloed.

Bovendien lijden Parkinsonpatiënten vaak aan verhoogde speekselvloed. De besmettelijke ziekte hondsdolheid, ook wel rabiës genoemd, kan ook de productie van speeksel aanzienlijk verhogen. Evenzo kan verhoogde speekselvloed optreden als bijwerking van medicatie. Infecties zoals een bacteriële keelontsteking leidt ook vaak tot verhoogde speekselvloed.

Huisarts raadplegen

Als hypersalivatie slechts tijdelijk optreedt en na korte tijd verdwijnt, hoeft geen arts te worden geraadpleegd. In dit geval kan hypersalivatie om verschillende redenen optreden en is het niet langer gevaarlijk voor mensen. Als de verhoogde stroom speeksel echter langer duurt en niet vanzelf stopt, moet een arts worden geraadpleegd.

Als de patiënt in contact is gekomen met giftige stoffen of deze per ongeluk heeft ingeslikt, is het essentieel om de noodarts te bellen als hypersalivatie optreedt. Hier moet de maag worden weggepompt en de giftige stof worden geneutraliseerd. Een arts moet ook worden geraadpleegd als hypersalivatie optreedt na het bijten van een groter zoogdier. Dit omvat bijvoorbeeld honden of katten. Dit kan hondsdolheid zijn en zich verspreiden naar mensen. Zelfs als de patiënt tegen hondsdolheid is gevaccineerd, moet een arts worden bezocht om aan de veilige kant te zijn.

Een toename van speekselvloed kan worden veroorzaakt door verschillende medicijnen. Hier moet de patiënt de bijwerkingen van het medicijn bestuderen en, indien nodig, de overstap naar een ander medicijn met een arts bespreken.

Overleg met de arts / Bron: Syda Productions/Shutterstock.comOverleg met de arts / Bron: Syda Productions/Shutterstock.com

Onderzoek en diagnose

Om een overmatige speekselvloed te diagnosticeren, zal de arts eerst allerlei vragen stellen over je klachten. In dit vraaggesprek is het van belang om de klachten zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven, vooral of ze permanent zijn of alleen in bepaalde situaties voorkomen. Bovendien moet eerst worden verduidelijkt of het eigenlijk een verhoogde speekselproductie of een slikstoornis betreft. Een dergelijke stoornis wordt door de betrokken persoon vaak aanvankelijk geïnterpreteerd als een overmatige speekselproductie, hoewel de hoeveelheid geproduceerd speeksel volkomen normaal is. Dus slikproeven worden heel vaak uitgevoerd tijdens het lichamelijk onderzoek. Dit is de enige manier om een ​​verstoring bij het doorslikken van het speeksel (slikproblemen) uit te sluiten.

De hoeveelheid speeksel kan ook worden gemeten. Deze speekseltest wordt vaak in een gespecialiseerd speekselcentrum gedaan. Speciale apparaten worden gebruikt die de hoeveelheid speeksel nauwkeuriger kunnen bepalen. Ontsteking van de speekselklieren kan ook worden gedetecteerd door de kaak te palperen. De speekselklieren kunnen gevoelig zijn.

Behandeling van te veel speeksel

De behandeling van overmatige speekselvloed hangt natuurlijk af van de oorzaak. De aanmaak van te veel speeksel is altijd een symptoom, dus is het belangrijk om de onderliggende ziekte te achterhalen en te behandelen. Er zijn medicijnen die de speekselproductie beïnvloeden en verminderen. Deze medicijnen zijn verkrijgbaar in de vorm van tabletten en als pleisters, die achter het oor worden geplakt. Daar bereikt het actieve ingrediënt de speekselklieren direct en remt hun speekselproductie.

Een andere medicamenteuze behandelingsoptie is het gebruik van botulinumtoxine, beter bekend als botox. Het is een actief ingrediënt dat gerichte verlamming veroorzaakt. Als de arts botox in de speekselklieren injecteert, worden ze geremd bij de productie van speeksel en wordt de verhoogde speekselstroom verminderd. Als er een verhoogde speekselvloed is vanwege verkeerd uitgelijnde tanden, moeten deze worden gecorrigeerd. Om dit te doen, kunnen beugels worden gebruikt; in ernstige gevallen kan een chirurgische ingreep nodig zijn.

Bij infectieziekten die een verhoogde speekselvloed veroorzaken, is het noodzakelijk om de betreffende ziekte te behandelen. Als de onderliggende ziekte afneemt, keert de speekselproductie ook terug naar het normale niveau van voor de infectie. Als de oorzaak van de verhoogde speekselproductie vergiftiging is, moeten passende maatregelen worden genomen om het gif in het lichaam af te voeren. Er is kortom geen uniforme behandeling voor verhoogde speekselvloed, omdat de onderliggende oorzaak altijd moet worden behandeld en deze kan variëren.

Preventie

Een gerichte preventie tegen verhoogde speekselvloed is niet mogelijk. Omdat overmatige speekselproductie altijd een symptoom van een ziekte is en deze ziekten van zeer verschillende aard kunnen zijn, is directe preventie in dit verband niet mogelijk. Het wordt echter altijd aanbevolen om aandacht te besteden aan een gezonde en evenwichtige levensstijl. Dit omvat een gezond dieet met veel vitamines en voldoende beweging in de frisse lucht. Dit is de enige manier waarop het immuunsysteem sterk blijft en een aantal ziekten kan afweren die verantwoordelijk zijn voor overmatige speekselvloed.

Lees verder

© 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Zwanger, veel speekselZwanger, veel speekselVeel speeksel tijdens de zwangerschap. Speeksel of spuug is het vocht dat de speekselklieren produceren. Het heeft een n…
Tanderosie en droge mond: snoepjes en speekselTanderosie en droge mond: snoepjes en speekselSnoepjes zijn niet zo onschuldig zoals vele mensen denken. Natuurlijk bevatten de meeste suiker, dat vorming van cariës…
Speeksel versnelt de wondgenezingSpeeksel versnelt de wondgenezingWie kent het niet van vroeger: "Zal mama er een kusje op geven?". Troostende woorden van je moeder, en die ene speciale…
Speeksel, waarvoor dient het eigenlijk?Speeksel, waarvoor dient het eigenlijk?Speeksel, in de volksmond ook wel spuug genoemd, is er niet alleen om voedsel door te slikken en de mond tegen uitdrogen…
Teveel speeksel-aanmaak bij het zien of ruiken van etenTeveel speeksel-aanmaak bij het zien of ruiken van etenNeemt een persoon voedsel in, dan worden kliertjes in de mond geactiveerd om speeksel eraan toe te voegen. Het kan reeds…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Konstantin Chagin/Shutterstock.com
  • https://www.apotheek.nl/klachten-ziektes/overmatige-speekselvloed
  • https://www.knocare.nl/hals/speekselklieren/
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/318728.php
  • https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-90-313-6317-9_23
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Xerostomie
  • https://www.rivm.nl/rabies
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Botulinetoxine
  • https://www.healthline.com/health/dental-and-oral-health/hypersalivation
  • https://spaarnegasthuis.nl/app/uploads/2017/04/dsg-1113-teveel-aan-speeksel-of-te-droge-mond.pdf
  • https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/hypersalivation
  • https://medicine.uiowa.edu/iowaprotocols/hypersalivation-ptyalism-sialorrhea
  • Prof. dr. R.O.B. Gans, prof. dr. P.E.Y. Van Schil, prof. dr. J.P. Vandenbroucke, prof. dr. C. van Weel (hoofdred.). Codex Medicus. Reed Business, Amsterdam, 13e geheel herziene en opnieuw bewerkte druk, 2009, tweede en derde oplage 2010 en 2012.
  • Afbeelding bron 1: Lusb, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Syda Productions/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Te veel speeksel: oorzaken van overmatige speekselvloed"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 14-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!