InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Pseudofolliculitis barbae: symptomen, oorzaak en behandeling

Pseudofolliculitis barbae: symptomen, oorzaak en behandeling

Pseudofolliculitis barbae: symptomen, oorzaak en behandeling Pseudofolliculitis barbae (ingegroeide haren of scheerbultjes) wordt gekenmerkt door ontstekingen rond de haarzakjes. Deze zijn het gevolg van ingegroeide haren in het baardgebied (hals en gezicht). Er ontstaan rode en donkergekleurde bultjes, die pijnlijk, branderig of jeukend kunnen zijn. Vooral mannen van Afrikaanse, Latijns-Amerikaanse, Spaanse en Portugese afkomst worden erdoor getroffen. Gewoonlijk wordt de patiënt geadviseerd om zich (gedurende een bepaalde periode) niet meer te scheren. Behandeling bestaat uit het aanbrengen van een corticosteroïd crème in combinatie met vitamine A zuurcrème.
Klachten door het scheren van je oksels / Bron: Stevepb, PixabayKlachten door het scheren van je oksels / Bron: Stevepb, Pixabay

Wat is pseudofolliculitis barbae?

Pseudofolliculitis barbae is wat men noemt een vreemd lichaam ontstekingsreactie in de huid, waarbij papels (kleine, vaste huidverhevenheden) en pustels (puistjes) ontstaan. De afwijkingen ontstaan door het scheren van de baardstreek. Het komt vooral voor bij donkergekleurde mannen. Maar het komt ook voor bij een klein deel van de blanke mannen en bij sommige vrouwen die hun oksel- en/of schaamharen scheren. De aandoening kan als zeer belastend worden ervaren, vooral als de patiënt een representatief beroep heeft waarbij een gladgeschoren uiterlijk gewenst is.

Cosmetische schade
Hoewel pseudofolliculitis meestal niet wordt beschouwd als een ernstig medisch probleem, kan het cosmetische schade veroorzaken. De papels kunnen leiden tot littekens, postinflammatoire hyperpigmentatie (abnormale donkerverkleuring van de huid), secundaire infectie en keloïdvorming (wild vlees).

Ontsteking van een haarzakje
Een folliculitis is een ontsteking van een haarzakje. Bij pseudofolliculitis barbae is de ontsteking niet gericht tegen de follikel, maar tegen de binnendringende haar. Pseudo betekent dan ook schijnbaar of lijkend op. Pseudofolliculitis barbae lijkt op folliculitis, maar is het niet.

Synoniemen

Pseudofolliculitis barbae staat ok bekend als:
  • razor bumps;
  • ingegroeide haren;
  • pili incarnati;
  • razor bumps;
  • scheerbultjes.

Oorzaak en risicofactoren

Bij pseudofolliculitis barbae ontstaan kleine ontstekingen in de baardstreek als gevolg van ingegroeide baardharen. Dit noemt men ‘een vreemd lichaam ontstekingsreactie van de huid’. Het komt meer voor bij donkere mannen vanwege hun haarstructuur, die krullerig is. Hierdoor kan het haar na het scheren teruggroeien of terugkrullen, waarna ze in de huid binnendringen en een ontstekingsreactie veroorzaken. Doordat het afweersysteem de haren identificeert als iets wat niet op die plaats in de huid thuishoort - ergo ‘vreemd lichaam’ – ontstaan er ontstekingsreacties om deze haren eruit te werken.

Wie krijgt pseudofolliculitis barbae en hoe vaak komt het voor?

Tussen de 45 en 83% van de volwassen donkergekleurde mannen heeft in meer of mindere mate last van pseudofolliculitis barbae, met name degenen die zich regelmatig scheren. Ongeveer 5% van de blanke mannen heeft er last van. De aandoening komt ook bij vrouwen voor die hun okselharen en/of schaamharen scheren.

Symptomen van pseudofolliculitis barbae

Op geschoren lichaamsdelen – baardstreek, benen, oksels, schaamstreek – zijn vele kleine ontstekingen te zien van ongeveer 2 tot 3 mm groot, met een haarschacht in het midden. De huidafwijkingen zijn gerangschikt volgens het patroon van de ligging van de haren. De rode bultjes of puistjes kunnen aanleiding geven tot jeuk, branderigheid of zelfs pijn. Bij chronische of onjuist behandelde gevallen kunnen zich complicaties voordoen, zoals postinflammatoire hyperpigmentatie, het ontstaan van littekens en wild vlees.

Close-up van een keloïd / Bron: Parwin Prasomsuk/Shutterstock.comClose-up van een keloïd / Bron: Parwin Prasomsuk/Shutterstock.com

Complicaties

Indien vroegtijdig behandeld, kunnen de meest ernstige complicaties van scheerbultjes worden vermeden. In sommige gevallen bestaat er echter het risico op littekens als de bultjes niet (adequaat) worden behandeld. Dit kan onder meer bestaan uit keloïd littekens, bestaande uit harde, verhoogde bultjes. In zeldzame gevallen kunnen zich abcessen vormen, waarbij een chirurgische ingreep nodig is.

Onderzoek en diagnose

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van het klinisch beeld en het verhaal van de patiënt. Zo nodig zal de (huis)arts gebruik maken van een dermatoscoop, waarbij de huidaandoening beter bestudeerd kan worden.

Acne vulgaris op het voorhoofd / Bron: Roshu Bangal, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Acne vulgaris op het voorhoofd / Bron: Roshu Bangal, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Differentiële diagnose
Pseudofolliculitis barbae moet qua uiterlijke verschijningsvorm niet verward worden met:
  • Acne vulgaris (jeugdpuistjes);
  • Folliculitis (een ontsteking van een haarzakje);
  • Sarcoidose (een chronische ziekte waarbij ook huidafwijkingen kunnen optreden);
  • Tinea barbae (een schimmelinfectie van de baarstreek).

Behandeling van pseudofolliculitis barbae

Behandeling bestaat vaak uit advies en lokale therapie.

Zelfzorg en scheren

Gewoonlijk wordt de patiënt geadviseerd om zich (gedurende een bepaalde periode) niet meer te scheren, zodat de baardharen de huid niet meer kunnen doorsteken. Patiënten die niet hun baard willen laten groeien, dienen zich bij voorkeur niet iedere dag te scheren maar om de dag. Voorts is het verstandig de baardharen soepeler te maken door een warme handdoek tegen de baardstreek te houden en door gebruik te maken van een verzachtende scheergel. Maak daarbij gebruik van een enkelvoudig scheermesje en scheer het haar in één streek weg zonder de huid strak te trekken. Het beste kan gebruik gemaakt worden van een elektrisch scheerapparaat of, nog beter, een tondeuse, zodat de haren niet zo kort worden afgeschoren. Het zijn namelijk kort afgeschoren haren die het risico verhogen op ingegroeide haren. Je kunt ook gebruik maken van speciale scheermessen zoals de bump fighter razor.

Laserbehandeling

Lasertherapie die tot doel heeft de haren te verwijderen, kan worden overwogen. Lasertherapie kan echter nadelige gevolgen hebben, zoals hyperpigmentatie (donkerverkleuring van de huid) of hypopigmentatie (pigmentverlies). Bovendien is het een tijdrovende en kostbare procedure. Elektrische epilatie wordt normaal gesproken niet ingezet bij deze aandoening, vanwege de geringe effectiviteit en de grote kans op het ontstaan hyperpigmentatie.

Zalf of lokaal antibioticum

Lokale therapie kan de huidontsteking verlichten. Men kan hierbij denken aan een milde corticosteroïdenzalf in combinatie met vitamine A zuurcrème. In ernstige gevallen kan en oraal antibioticum worden voorgeschreven.

Natuurlijke behandeling

Sommige mensen kiezen voor een behandeling met aloë vera-gel of tea tree olie. Het is niet bekend of en in hoeverre dit effectief is.

Preventie

Om herhaling te voorkomen, is het belangrijk om goed te scheren, je baard te laten staan of ontharing te overwegen. Methoden kunnen bestaan uit:
  • Eflornithine crème: het werkzame bestanddeel eflornithine vermindert de werking van het enzym ornithine decarboxylase, waardoor de haargroei wordt geremd.
  • Chemische ontharingsmiddelen zoals bariumsulfidepasta en calciumthioglycolaat; deze kunnen de huid irriteren.
  • Een lichtontharingsapparaat: deze maakt gebruik van Intense Pulsed Light (IPL).
  • Laserontharing, vooral Nd: YAG en diodelasers, maar er is een risico dat er witte of donkere vlekken in de huid ontstaan.

Prognose

De kans op het krijgen van een pseudofolliculitis barbae zal altijd blijven bestaan, ook al heb je de risico's verminderd na het nemen van bovengenoemde voorzorgsmaatregelen.

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Pseudofolliculitis barbae: Scheerirritatie met rode bultjesPseudofolliculitis barbae: Scheerirritatie met rode bultjesPseudofolliculitis barbae is een huidaandoening die tot stand komt door scheerirritatie. De patiënt kampt namelijk met c…
Scheerbultjes: bultjes na het scheren voorkomen bij mannenScheerbultjes: bultjes na het scheren voorkomen bij mannenScheerbultjes, ook bekend als razor bumps en pseudofolliculitis barbae, zijn kleine bultjes op de huid die ontstaan R…
Baardschurft: symptomen, oorzaak en behandeling tinea barbaeBaardschurft: symptomen, oorzaak en behandeling tinea barbaeTinea barbae of baardschurft is een schimmelinfectie in de baardstreek. Tinea barbae staat ook bekend onder de namen 'my…
Tinea barbae: Schimmelinfectie aan baardstreek van mannenTinea barbae: Schimmelinfectie aan baardstreek van mannenTinea barbae is een vrij zeldzame schimmelinfectie van de haren van de baardstreek van volwassen mannen. De overdracht v…
Alopecia barbae: Haaruitval aan baardgebied bij mannenAlopecia barbae: Haaruitval aan baardgebied bij mannenAlopecia, de medische term voor haaruitval, is bekend bij minstens 50% van de volwassen bevolking. Sommige mannen verlie…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/AW
  • DermNet New Zealand. Folliculitis barbae and pseudofolliculitis barbae. https://www.dermnetnz.org/topics/folliculitis-barbae/ (ingezien op 14-1-2018)
  • Healthline. Razor Bumps: Causes, Home Remedies, and Treatment. https://www.healthline.com/health/razor-bumps (ingezien op 13-3-2018)
  • Huidarts. Pseudofolliculitis barbae. https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/pseudofolliculitis-barbae/ (ingezien op 14-1-2018)
  • Huidziekten. Pseudofolliculitis barbae. https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ptxt/PseudofolliculitisBarbae.htm (ingezien op 14-1-2018)
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Parwin Prasomsuk/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: Roshu Bangal, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Reageer op het artikel "Pseudofolliculitis barbae: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 26-12-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Vlekken in gezicht
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!