InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Keratoacanthoom: oorzaken & symptomen goedaardige huidtumor

Keratoacanthoom: oorzaken & symptomen goedaardige huidtumor

Keratoacanthoom: oorzaken & symptomen goedaardige huidtumor Keratoacanthoom is een relatief veelvoorkomend en snelgroeiend huidtumortje; een knobbeltje op de huid. Het is niet altijd even makkelijk om het verschil te maken tussen een keratoacanthoom en een milde variant van een plaveiselcelcarcinoom. Men denkt bij het ontstaan van keratoacanthomen vooral aan blootstelling aan zonlicht, aangezien ze vooral ontstaan op plaatsen die veelvuldig aan zonlicht worden blootgesteld, zoals het gezicht, de oren, de armen en de handen. Zonder behandeling verdwijnt de tumor spontaan binnen maximaal een jaar. Behandeling wordt aangeraden om er zeker van te zijn dat de huidtumor geen vorm van kanker is. Na verwijdering van keratoacanthoom is de prognose gunstig. Soms keert de tumor echter terug.

Keratoacanthoom


Keratoacanthoom / Bron: Jmarchn, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Keratoacanthoom / Bron: Jmarchn, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is een keratoacanthoom?

Keratoacanthoom is een relatief veelvoorkomend en snelgroeiend huidgezwel of huidtumor (tumor is de Latijnse en medische term voor 'een zwelling'). Door sommigen wordt het beschouwd als een low-grade maligniteit (lage graad van kwaadaardigheid), sterk gelijkend op een plaveiselcelcarcinoom. In dat geval wordt er naar verwezen als 'plaveiselcelcarcinoom, keratoacanthoom-type'. Anderen beschouwen het weliswaar als een variant van een plaveiselcelcarcinoom, maar dan een milde vorm, die zich niet kwaadaardig gedraagt: geen invasie in naburige weefsels en metastasen, dat wil zeggen verspreiding door het lichaam.

Oorzaak van een keratoacanthoom

De oorzaak van het ontstaan van keratoacanthoom is niet geheel opgehelderd. Zowel blootstelling aan zonlicht als chemische carcinogenen (kankerverwekkers) die schade aan het DNA veroorzaken, spelen een rol in het ontstaan van de tumor. Ook kan bij de ontwikkeling van de tumor het humaan papillomavirus (HPV) betrokkene zijn. Ook trauma en genetische factoren zijn betrokken als etiologische factoren.

Blootstelling aan de zon

Men denkt bij het ontstaan van keratoacanthomen vooral aan blootstelling aan zonlicht, aangezien ze vooral ontstaan op plaatsen die veelvuldig aan zonlicht worden blootgesteld, zoals het gezicht, de oren, de armen en de handen. Ze kunnen echter ook op de romp ontstaan en op plaatsen waar weinig zon komt.

Risicofactoren

Risicofactoren zijn onder meer:
  • Blootstelling aan zonlicht;
  • Blootstelling aan chemische kankerverwekkende stoffen;.
  • Trauma;
  • Genetische factoren.

Wie krijgen keratoacanthomen?

Keratoacanthomen worden gemeld in alle leeftijdsgroepen, maar de incidentie neemt toe met de leeftijd. Kerato-acanthomen komen zelden voor bij personen jonger dan 20 jaar. Ze ontstaan vaak op oudere leeftijd (60+). De man-vrouw verhouding is 2:1. Vooral mensen die in het verleden veel blootgesteld zijn aan de zon, lopen risico.

Symptomen van een keratoacanthoom

Het tumortje groeit meestal snel en bereikt binnen enkele weken de grootte van 1-2 cm, gevolgd door een langzame involutieperiode van maximaal een jaar waarna een litteken achterblijft. Meestal wordt het tumortje voor die tijd preventief verwijderd door de dermatoloog.

Hoe zien ze eruit?

De laesies zijn meestal solitair en beginnen als een stevig, min of meer rond of bolvormig, huidgekleurde of rode pukkel die zich snel ontwikkelt tot een koepelvormige knobbeltje met een glad, glanzend oppervlak met meestal centraal een krater die gevuld is met een hoornprop. De plek ligt bovenop de huid en doet geen pijn. De plek jeukt ook niet. Het tumortje kan op een gegeven ogenblik een diameter hebben die varieert van enkele millimeters tot enkele centimeters.

Voorkeursplekken

De meeste keratoacanthomen verschijnen op gebieden die aan de zon staan blootgesteld, zoals het gezicht, de oren, de armen en de handen. Een keratoacanthoom verschijnt een enkele keer onder de nagels, en dan vooral onder de distale nagelplaat van de duim. Dit staat bekend als een subunguaal keratoacanthoom. Een tumor onder de nagel doet wel pijn en veroorzaakt mogelijk schade aan het onderliggende bot. Sporadisch treedt een keratoacanthoom op in het oogbindvlies. Ook is in de medische literatuur melding gemaakt van een persoon die een keratoacanthoom had op een plaats die niet blootgesteld werd aan de zon, namelijk in een neusgat waardoor hij last kreeg van een neuszwelling.

Complicaties

Soms recidiveert een keratoacanthoom en soms zelfs hardnekkig. Door de agressieve groeiwijze kan de aandoening ernstige lokale weefselschade veroorzaken.

Prurigo nodularis als differentiële diagnose / Bron: Michael Katotomichelakis, Dimitrios G Balatsouras, Konstantinos Bassioukas, Nikolaos Kontogiannis, K, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Prurigo nodularis als differentiële diagnose / Bron: Michael Katotomichelakis, Dimitrios G Balatsouras, Konstantinos Bassioukas, Nikolaos Kontogiannis, K, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Diagnose en onderzoek

Weefselonderzoek zal plaatsvinden om de diagnose te kunnen stellen. Bij een 'oppervlakkige' biopsie is een keratoacanthoom vaak niet te onderscheiden van invasieve plaveiselcelcarcinoom. Daarom heeft een biopsie, waarbij een diepe incisie wordt gemaakt, de voorkeur. Bij onduidelijkheid luidt de uitslag: 'keratoacanthoom, maar een plaveiselcarcinoom is niet helemaal uit te sluiten'.

Differentiële diagnose

De volgende huidaandoeningen kunnen sterke gelijkenis vertonen met een keratoacanthoom:
  • actinische keratose (huidletsels als gevolg van frequente blootstelling aan de zon);
  • angiosarcoom (een kwaadaardige tumor die ontstaat in de cellen van bloedvaten of lymfevaten);
  • merkelcelcarcinoom (zeer agressieve vorm van huidkanker);
  • metastatische carcinomen (uitzaaiingen van kanker);
  • molluscum contagiosum (waterwratjes);
  • Muir-Torre syndroom (onderdeel van het Lynch-syndroom);
  • prurigo nodularis (een zeldzame, chronische sterk jeukende huidaandoening van onbekende oorsprong);
  • sporotrichose (een infectie die wordt veroorzaakt door de schimmel Sporothrix schenckii); en
  • verruceus carcinoom (epithelioma cuniculatum, Marjolin ulcer), een goed gediffentieerd plaveiselcelcarcinoom.

Keratoacanthoom behandeling

Behandeling van keratoacanthoom kan bestaan uit het volledig chirurgisch verwijderen van de afwijking door deze uit te snijden, gevolgd door hechten. Het verwijderen van het keratoacanthoom kan ook met een eenvoudige techniek, waarbij na lokale verdoving de huid wordt afgeschraapt met een lepelvormig instrument, waarna de bodem elektrisch wordt dichtgeschroeid.

Prognose

Een keratoacanthoom groeit aanvankelijk gedurende enkele weken zeer snel, blijft dan een tijdje stabiel om vervolgens na ongeveer vier tot zes maanden (en maximum tot één jaar) spontaan te verdwijnen. Chirurgische verwijdering is nodig om er zeker van te zijn dat de huidtumor geen vorm van kanker is. De prognose is uitstekend na verwijdering van de tumor.

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Keratoacanthoom: Goedaardige snelgroeiende huidtumorKeratoacanthoom: Goedaardige snelgroeiende huidtumorEen keratoacanthoom (keratoacanthoma) is een snelgroeiende goedaardige huidtumor. Meestal ontstaat dit huidletsel op een…
Keratoacanthoom: symptomen, oorzaak en behandelingKeratoacanthoom: symptomen, oorzaak en behandelingKeratoacanthoom is een goedaardige en snelgroeiende huidtumor dat vrij algemeen voorkomt. Vermoedelijk speelt (veelvuldi…
Melanomen bij paardenEen melanoom is een huidtumor die vooral voorkomt bij paarden met weinig pigment zoals bonten en schimmels. Melanomen zi…
Gezondheidsproblemen bij de hond: HuidtumorenGezondheidsproblemen bij de hond: HuidtumorenEr zijn zeer veel soorten tumoren die kunnen voorkomen bij de hond. Dit zijn onder andere melkkliertumoren, lymfekliertu…
Atypisch fibroxanthoom: symptomen, oorzaak en behandelingAtypisch fibroxanthoom: symptomen, oorzaak en behandelingAtypisch fibroxanthoom (AFX) is een in de regel goedaardige, snel groeiende huidtumor. Kenmerkend is dat de patiënt een…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/daizuoxin
  • G.H.M. Schoon-Blaauw, P.J.M. Berretty, A.H.L.B. Ideler en I. Tan-Go. Effectieve behandeling van recidiverend kerato-acanthoom met methotrexaat. Ned Tijdschr Geneeskd. 1994;138:410-3
  • http://www.huidziekten.nl
  • http://www.huidinfo.nl
  • Medscpae. Keratoacanthoma Differential Diagnoses. http://emedicine.medscape.com/article/1100471-differential-diagnoses#showall (ingezien op 2-4-2017)
  • Patient.info. Keratoacanthoma. https://patient.info/doctor/keratoacanthoma-pro (ingezien op 2-4-2017)
  • Afbeelding bron 1: Jmarchn, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Michael Katotomichelakis, Dimitrios G Balatsouras, Konstantinos Bassioukas, Nikolaos Kontogiannis, K, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "Keratoacanthoom: oorzaken & symptomen goedaardige huidtumor"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 21-10-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Zon-gerelateerde aandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!