InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Clownseczeem: symptomen en behandeling dermatitis perioralis

Clownseczeem: symptomen en behandeling dermatitis perioralis

Clownseczeem: symptomen en behandeling dermatitis perioralis Dermatitis perioralis is een dermatose die ook wel 'clownseczeem' wordt genoemd, omdat het wordt gekenmerkt door kleine rode bultjes (papels) rond de mond. Typisch is dat langs de lippen een smalle zone van normale huid zichtbaar is. Dermatitis perioralis komt het meest voor bij jonge vrouwen. De precieze oorzaak is onbekend. De aandoening kan uitgelokt worden door corticosteroïd crèmes of zalven of door frequent gebruik van cosmetica. De arts stelt de diagnose op grond van de kenmerkende afwijkingen. Behandeling van dermatitis perioralis of clownseczeem gebeurt meestal met een gel of crème die metronidazol of erytromycine bevat. De prognose is gunstig en meestal trekt het eczeem vrij snel weg na behandeling met zalf en het nemen van zelfzorgmaatregelen. Het eczeem kan wel terugkeren en dan is behandeling weer geboden.

Dermatitis perioralis


Clownseczeem rond de mond / Bron: James Heilman, MD / Wikimedia CommonsClownseczeem rond de mond / Bron: James Heilman, MD / Wikimedia Commons

Wat is dermatitis perioralis?

Dermatitis perioralis is een huidaandoening die wordt gekenmerkt door kleine rode bultjes (papels), rond de mond. Het is een goedaardige huidontsteking die zich voornamelijk manifesteert bij jonge vrouwen, maar ook mannen en kinderen kunnen erdoor getroffen worden. Dermatitis betekent ontsteking van de huid of huidontsteking en perioralis betekent rondom de mond.

Rond de ogen

Een soortgelijke huiduitslag wordt soms rond de ogen gezien. In dat geval spreekt men van dermatitis periocularis. Periocularis betekent rond de ogen.

Oorzaak dermatitis perioralis

Hoewel de precieze oorzaak onbekend is, bestaat er een sterke relatie met het gebruik van corticosteroïd (hormoon) crèmes of zalven in het gezicht in verband met de behandeling van een andere aandoening. Het frequent gebruik van cosmetica, zoals foundation make-up, rondom de mond kan de huidaandoening ook uitlokken. Onlangs wees onderzoek uit dat sommige zonnebrandcrèmes die worden gebruikt op het gezicht, ook een trigger kan zijn voor dermatitis perioralis bij sommige kinderen en volwassenen. Make-up, reinigingsmiddelen en cosmetica die op het gezicht worden toegepast, kunnen ook een uitlokkende factor zijn. Bepaalde bestanddelen van cosmetica kunnen de trigger zijn. Fysische factoren zoals sterke wind en ultraviolet (UV) licht kunnen ook een rol spelen. De anticonceptiepil kan een uitlokkende factor zijn in sommige gevallen. Tot slot kunnen hormonale factoren een rol spelen. Zo ervaren sommige vrouwen dat de uitslag verergert vlak voor de menstruatie.

Variant van rosacea of seborroïsch eczeem

Er zijn dermatologen die van mening zijn dat dermatitis perioralis een variant is rosacea of een seborroïsch eczeem dat verergert onder invloed van zonlicht.

Wie ontwikkelt clownseczeem?

Dermatitis perioralis komt het meest voor bij jonge vrouwen, meestal in de leeftijden van 15-45 jaar. Minder dan 10% van de patiënten is man. Kinderen krijgen het ook minder vaak dan vrouwen. Aangezien het aantal mannen dat gezichtshuidproducten gebruikt toeneemt, neemt ook het aantal mannen met periorale dermatitis navenant toe.

Symptomen dermatitis perioralis

Dermatitis perioralis wordt gekenmerkt door kleine rode bultjes en pusteltjes rond de mond, die een onaangenaam branderig gevoel kunnen veroorzaken. Meestal is de ondergrond rood. Jeuk is niet een veel voorkomend symptoom. Er kan enige schilfering optreden. Het ontstaat meestal vrij plotseling op de bovenlip, naast de neus en/of op de kin. In veel gevallen is het gehele gebied rondom de mond aangedaan. Typisch is dat langs de lippen een smalle zone van normale huid zichtbaar is. De huid is gevoelig voor externe prikkels, zoals water, zeep en blootstelling aan zonlicht.

Complicaties

CGPD

Facial Afro-Caribbean childhood eruption (FACE), tegenwoordig aangeduid als childhood granulomateuze periorificiale dermatitis (CGPD), wordt veelal beschouwd als een ongewone variant van clownseczeem die gepaard gaat met persistente geelachtige papules. Het komt vooral voor bij jonge kinderen en volgt bijna altijd het gebruik van een corticosteroïde.

Acne steroidalis

Acne steroidalis (Engels: steroid induced acne) is een op gewone acne lijkende beeld veroorzaakt door systemische steroiden of anabole steroiden. Lokale corticosteroïden (in crème of zalf) kunnen ook een acneïforme eruptie of uitslag veroorzaken, vooral rond de mond.

Flare-up

Een ernstige terugkeer van clownseczeem kan optreden na abrupte stopzetting van de toepassing van topische steroïde zalf op de gezichtshuid.

Diagnose en onderzoek

Meestal wordt alleen op basis van de kenmerkende afwijkingen de diagnose gesteld. Wat vooral opvalt is een erytheem rond de mond waarbij een smalle zoom om het lippenrood vrij blijft, met kleine rode en soms schilferende papels en tijdens een exacerbatie ook pusteltjes. Aanvullend onderzoek heeft vaak geen meerwaarde. In een enkel geval vindt de dermatoloog het nodig om onder plaatselijke verdoving een stukje huid weg te nemen (een biopt) voor microscopisch onderzoek.

Behandeling dermatitis perioralis

Zelfzorgmaatregelen

Het is aan te bevelen dat de patient het gebruik van lokale corticosteroïdpreparaten en cosmetica staakt. De patiënt doet er ook verstandig aan om het gelaat te reinigen met lauw water in plaats van zeep. Vaak is de aandoening self-limiting, dat wil zeggen dat de huidaandoening vanzelf verdwijnt, gemiddeld binnen drie maanden. Na het staken van lokale corticosteroïdpreparaten kan de aandoening in eerste instantie verergeren. Daarnaast is het belangrijk dat je stopt met met dag-/nachtcrèmes en make-up.

Soms zijn pillen nodig bij clowseczeem / Bron: Stevepb / PixabaySoms zijn pillen nodig bij clowseczeem / Bron: Stevepb / Pixabay
Medicijnen
Door de huisarts kan een indifferente, niet vettende crème worden voorgeschreven. Ook kan een gel of crème die metronidazol bevat worden voorgeschreven. Als dit onvoldoende effect heeft of als de klachten verergeren, kan een orale kuur met tetracycline worden voorgeschreven. Er is onvoldoende bewijs dat lokale antibiotica een positief effect heeft.

Vooruitzichten en prognose

De aandoening is in principe zelfbeperkend, maar kan soms terugkeren na herstel. Het herstel verloopt meestal voorspoedig bij adequate behandeling. Soms duurt het wel enkele weken alvorens een merkbare verbetering optreedt en het eczeem wegtrekt.

Preventie

Clownseczeem kan doorgaans voorkomen worden door het vermijden van topische steroïden en occlusieve gezichtscrèmes, dat wil zeggen crèmes die de huid afsluiten. Wanneer topische steroïden nodig zijn om een ontstekingsuitslag te behandelen, moeten ze nauwkeurig op het aangetaste gebied worden toegepast, niet meer dan eenmaal daags (of zoals voorgeschreven) in een zo laag mogelijke sterkte, en de behandeling moet worden gestaakt zodra de uitslag weg is.

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Periorale dermatitis of clownseczeemPeriorale dermatitis ook wel clownseczeem genaamd, komt nogal eens voor in meer of minder drastische vorm. Deze vorm van…
Seborroïsch eczeem: rode vlekken & roodheid in het gezichtSeborroïsch eczeem: rode vlekken & roodheid in het gezichtSeborroïsch eczeem is een courante huidaandoening, die naar schatting bij 5% van de bevolking voorkomt. Meer mannen dan…
Folliculitis: symptomen, oorzaak, voorkomen en behandelingFolliculitis: symptomen, oorzaak, voorkomen en behandelingFolliculitis duidt op een ontsteking van het bovenste deel van het haarzakje of haarfollikel. Vaak ontstaat de ontstekin…
Liplik eczeem symptomen: ontstoken lippen & schilferende lipLiplik eczeem symptomen: ontstoken lippen & schilferende lipLiplik eczeem symptomen zijn ontstoken lippen met roodheid en schilfering. Liplik eczeem is een ortho-ergisch of irritat…
Gistpuistjes symptomen: rode bultjes en puistjes op de huidGistpuistjes symptomen: rode bultjes en puistjes op de huidRode bultjes en puistjes op je voorhoofd, nek, rug of borst? Mogelijk heb je last van gistpuistjes of pityrosporum folli…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: James Heilman, MD / Wikimedia Commons
  • DermNet New Zealand. Periorificial dermatitis. https://www.dermnetnz.org/topics/periorificial-dermatitis/ (ingezien op 30-7-2017)
  • Huidziekten.nl. Steroïd acne. https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/atxt/acne-steroidalis-steroid-acne.htm (ingezien op 30-7-2017)
  • Patient.info. Perioral Dermatitis. http://patient.info/health/perioral-dermatitis-leaflet (ingezien op 12-2-2017)
  • W. Schuurman: Dermatitis perioralis, in: Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk, vijfde geheel herziene druk, tweede oplage, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, 2010, p.468-470.
  • Afbeelding bron 1: James Heilman, MD / Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 2: Stevepb / Pixabay

Reageer op het artikel "Clownseczeem: symptomen en behandeling dermatitis perioralis"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 01-09-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Eczeem
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!