InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > De ingenieuze werking van het hart

De ingenieuze werking van het hart

De ingenieuze werking van het hart Het hart bestaat uit twee holle spieren, gescheiden door een bindweefselring die zich tussen de boezems (atria) en de kamers (ventrikels) bevindt. Dit orgaan is de motor van de bloedsomloop en – volgens velen – de zetel van de emoties. Het hart, zo groot als een vuist, bestaat bovendien uit onwillekeurige spieren. We hebben er met andere woorden geen zeggenschap over: prozaïsch gezegd leidt het hart min of meer een eigen leven. De elektrische geleiding, uitmondend in de hartslag, wordt gecoördineerd door de sinusknoop en atrioventriculaire knoop.

Inhoud


Hart / Bron: Tvanbr, Wikimedia Commons (Publiek domein)Hart / Bron: Tvanbr, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Boezems (atria) en kamers (ventrikels)

Het hart bestaat uit vier compartimenten: twee boezems en twee kamers, waarbij de linkerhelft de grote bloedsomloop verzorgt en de rechterhelft de kleine bloedsomloop. In de boezems monden de aders uit en uit de kamers ontspringen de slagaders. Het spreekt vanzelf dat de hartspier van de kamers dikker is dan die van de boezems, die het bloed alleen maar naar de kamers hoeven te pompen. Van binnen naar buiten bestaat de hartwand uit:
  1. endocard, ofwel een laag endotheelcellen met een bindweefsellaag.
  2. myocard, ofwel het spierweefsel. Deze laag is het dikst.
  3. epicard, een dun en zeer elastisch weivlies.

Epicard en pericard

Het epicard vormt samen met het pericard – het buitenste vlies – het hartzakje.Tussen de weivliezen bevindt zich vocht, dat ervoor zorgt dat er nauwelijks wrijving ontstaat.

Kransslagaderen en bloeddruk

De kransslagaderen voorzien de hartspier van zuurstof en voedingsstoffen. Ze omringen het hart en ontspringen uit de aorta. Het hart is een feitelijk een pomp, de motor van de bloedsomloop. Bij de werking ervan onderscheiden we twee fasen:
  1. De systolische fase. De kamer trekt samen (systole), waarbij de zeer elastische slagader wijder wordt. De boezem zet uit en zuigt als gevolg daarvan bloed aan. Op dat moment gaat de klep tussen boezem en kamer dicht. De klep tussen de kamer en de slagader staat open.
  2. De diastolische fase. In dit stadium verwijdt de kamer zich en zuigt dus bloed aan van de boezem, waarbij de klep tussen atrium (boezem) en ventrikel (kamer) openstaat en de klep tussen de kamer en de slagader dichtgaat.

Slagaders

Dankzij de pompwerking van het hart ontstaat er druk in de slagaders. Dit noemen we de bloeddruk, die vlak bij het hart, dicht bij de linkerkamer, het hoogst is. De bloeddruk stijgt tijdens het klimmen van de jaren omdat de vaten stugger worden.

Elektrische geleiding van het hart

Het hart heeft een zekere autonomie wat betreft de elektrische impulsgeleiding, die ervoor zorgt dat de hartspieren contraheren. Deze impulsen ontstaan in het hart zelf. Elke hartspiervezel kan ze produceren. Twee ‘zenuwknopen’ zorgen er echter voor dat de impulsen tot hartcontracties leiden. De twee zenuwknopen zijn:

Sinusknoop

Deze knoop bevindt zich in de wand van de rechterboezem, bij de holle aders, en wordt ook wel ‘gangmaker’ genoemd. De impulsen die de sinusknoop normaliter 60 tot 80 keer per minuut uitzendt, verspreiden zich over de boezems en doet ze samentrekken.

Hart en longen / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Hart en longen / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
AV-knoop (atrioventriculaire knoop)
Deze zenuwknoop, de atrio-ventriculaire knoop, bevindt zich tussen de boezems en de kamers. De AV-knoop geleidt de impulsen van de sinusknoop via de bundel van His naar de kamers, als een soort waaier. De kamers contraheren vervolgens. Dankzij dit harmonieuze samenspel tussen de sinusknoop en de AV-knoop doet het hart precies wat het moet doen en wordt de bloedsomloop in stand gehouden. De ionenverschuivingen van de potentiaalverschillen zijn meetbaar met een ECG (elektrocardiogram).

Aandoeningen van het hart

Variërend van klepgebreken tot geleidingsstoornissen. Enkele veel voorkomende aandoeningen zijn:

Atrium- en ventrikelseptumdefect

Bij deze aandoening bevindt zich een opening tussen de scheidingswand van de kamers of boezems. Bij drukverschillen lekt dan bloed weg, waardoor het hart niet optimaal kan functioneren. Ook een aortastenose en een pulmonaalstenose komen regelmatig voor. Het betreft een vernauwing van respectievelijk de aorta of de longslagader.

Klepgebreken

Ze ontstaat onder andere door acuut gewrichtsreuma. Beschadiging van een van de hartkleppen leidt tot klepinsufficiëntie, waarbij bloed terugstroomt naar de boezems. Op de langere termijn volgt stuwing in de bloedsomloop, ofwel decompensatio cordis.

Ritmestoornissen

Ook het elektrische geleidingssysteem van het hart zit ingenieus in elkaar. Bij beschadiging ervan, ongeacht de oorzaak, ontstaan er anomalieën in de voortgeleiding van de impulsen, zoals extrasystolen, boezemfibrilleren, boezemflutter of een AV-blok. Indien de sinusknoop het geleidingsprobleem veroorzaakt, brengt een pacemaker vaak soelaas.

Lees verder

© 2013 - 2018 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
BoezemfibrillerenBoezemfibrilleren is de meest voorkomende hartritmestoornis. Wat zijn de gevaren van boezemfibrilleren en hoe merk je da…
Cyclus van het hartDe hartspier heeft zijn eigen besturing. Dit gebeurt door twee zenuwknopen, de sinusknoop en de atriumventrikelknoop (at…
Hoe kan het hart buiten het lichaam blijven kloppen?Hoe kan het dat het hart buiten het lichaam blijft samentrekken? Dit komt omdat het hart zijn eigen ritme opwekt. Het in…
Werking en functie van het hartWerking en functie van het hartHet hart is zo groot als een flinke vuist, en ligt links achter het borstbeen (Latijn: sternum). Het is als het ware gek…
Hoe werkt ons hart?Hoe werkt ons hart?Jaarlijks worden veel mensen getroffen door een hartkwaal. De klachten en verschijnselen hebben grote invloed op het lev…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "De ingenieuze werking van het hart"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 17-01-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Hart- en vaatstelsel
Bronnen en referenties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!