InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Tranen: samenstelling van een traan, functie en anatomie

Tranen: samenstelling van een traan, functie en anatomie

Tranen: samenstelling van een traan, functie en anatomie Tranen zijn een vloeistof die de hele dag door wordt geproduceerd. Een traan is een zoute druppel oogvocht. De vloeistof waaruit tranen bestaan wordt traanvocht genoemd. Hoewel je tranen meestal alleen maar opmerkt als je huilt of tranende ogen hebt door guur weer, hebben tranen een belangrijke functie. Tranen dienen allereerst ter bevochtiging van het oog. Ogen worden permanent vochtig gehouden door dit traanvocht. Droge ogen zijn niet alleen onaangenaam. Ze kunnen ook een negatief effect hebben op je gezondheid. Daarnaast drijven tranen stofdeeltjes af die langs de wimpers weten te komen en in het oog terechtkomen. Ook bevatten tranen stoffen als lysozym, een enzym dat de celwanden afbreekt van bacteriën die daarvoor gevoelig zijn.
Oog met traanklier en traanzakje. Glandula lacrimalis = traanklier Ductus nasolacrimalis = traanbuis. / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Oog met traanklier en traanzakje. Glandula lacrimalis = traanklier Ductus nasolacrimalis = traanbuis. / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Samenstelling van een traan

Traanvocht

Tranen bestaan voornamelijk uit water. Andere componenten zijn:
  • verschillende eiwitten, zoals lysozym dat de celwanden van bacteriën afbreekt
  • slijmhoudende componenten
  • immunoglobulinen, ook antistoffen of antilichamen genoemd
  • glucose
  • elektrolyten als natrium, kalium, calcium en magnesium

Traanvocht beschermt onder meer tegen binnendringende bacteriën en is een soort glijmiddel voor het openen en sluiten van het ooglid. Droge ogen leiden tot allerlei klachten, zoals een branderig, moe, zanderig, jeukend of geïrriteerd gevoel in de ogen.

Anatomie

Eiwitten

Naast water bevatten tranen ook eiwitten. Op het gebied van eiwitten kunnen onder andere lysozyme en immunoglobulinen worden aangetroffen. Beide spelen een belangrijke rol in het immuunsysteem en de afweer. De pH van tranen is ongeveer 7,35.

Traanfilm bestaat uit drie lagen / Bron: BlackNL, Wikimedia Commons (Publiek domein)Traanfilm bestaat uit drie lagen / Bron: BlackNL, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Traanfilm

Op het oog rust een traanlaagje, het laagje vocht dat op de oogbol ligt. Dat laagje wordt de traanfilm genoemd, Een traanfilm is opgebouwd uit verschillende lagen, die elk een andere taak hebben: een vettige laag, een waterige laag, en een mucus-/mucinelaag. De slijmlaag staat in contact met het hoornvlies. Deze bestaat uit mucine, een bestanddeel van slijm, en glycoproteïnen, een eiwit met daaraan gekoppeld een of meer suikereenheden. Door zijn consistentie zorgt het voor de gelijkmatige verdeling van tranen in het oog. Bovendien zorgt het ervoor dat de traan zich goed aan het oog vasthecht. De tweede laag kan als waterig worden waargenomen en vertegenwoordigt in feite de daadwerkelijke traan. Deze middelste laag zorgt voor de afvoer van vuil en stof. Aan de buitenkant is er de vetlaag. Zijn olieachtige aard helpt het hoornvlies en dus het hele oog te beschermen. Deze laag wordt geproduceerd door de klieren van Meibom in de tarsus (een bindweefselplaat achter de spier van het bovenooglid). Deze laag heeft als taak om te voorkomen dat het traanvocht te snel verdampt.

a: traanklier / Bron: FML, edited by Erin Silversmith , Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)a: traanklier / Bron: FML, edited by Erin Silversmith , Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Traanklieren

Tranen worden gemaakt in traanklieren. Het grootste deel wordt geproduceerd in de klier, die zich boven het ooglid bevindt. Over het algemeen leiden ongeveer 6 tot 12 traankanaaltjes de vloeistof in het oog. De ooglidslag zorgt voor een gelijkmatige verdeling van de tranen. Per ooglidslag wordt grofweg 10 microliter (0,01 ml) traanvocht weggespoeld.

Hoeveelheid geproduceerde tranen

De hoeveelheid dagelijks geproduceerde tranen kan niet worden gegeneraliseerd omdat deze afhankelijk is van vele factoren, zoals de leeftijd en factoren die de traansecretie stimuleren, zoals:
  • droogheid van bindvlies of hoornvlies
  • mechanische prikkels (zandkorreltjes, vliegje of vuiltje in het oog)
  • chemische prikkels (uien snijden, traangas, rook)
  • allergische prikkels (hooikoorts)
  • psychische prikkels (huilen door vreugde of verdriet)

Daardoor kun je dagelijks tussen 1 en 500 milliliter aan traanvocht produceren. 's Nachts wordt in principe minder traanvocht aangemaakt.

Functie van tranen

Bescherming van het oog

Tranen hebben verschillende functies. Eerst en vooral dienen ze om het oog te beschermen. Traanvocht beschermt het oog tegen uitdroging, maar het is ook belangrijk voor de afweer van een vuiltje of zandkorreltje. Samen met de oogleden verwijdert het kleinere deeltjes.

Sommige ingrediënten van een traan, zoals lysozym, voorkomen de binnenkomst van pathogenen. Op deze manier kunnen tranen gezien worden als een verdediging tegen ziekteverwekkers van biologische oorsprong. Bovendien laten ze een glad ooglid toe. Zonder tranen zou het ooglid direct rusten op het hoornvlies en dit zou niet alleen leiden tot een onaangenaam gevoel, maar veroorzaakt dan ook permanente irritatie en letsel.

Een huilende jongen / Bron: Miika Silfverberg (MiikaS) from Vantaa, Finland, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)Een huilende jongen / Bron: Miika Silfverberg (MiikaS) from Vantaa, Finland, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)

Voeding en zuurstof

Het hoornvlies staat niet in contact met bloedvaten. Dienovereenkomstig worden ze niet door het bloed voorzien van voedingsstoffen en andere belangrijke elementen, zoals zuurstof. Deze taak neemt het traanvocht op zich. Ze dragen aanzienlijk bij aan de voeding van de cellen van het hoornvlies en houden ze in leven.

Huilen

De mens huilt met tranen. Dit is een zichtbare expressie van je emoties. Het kan hierbij gaan om zowel verdriet als vreugde.

Aandoeningen

Het belang van tranen in het dagelijks leven van de mens wordt meestal alleen duidelijk wanneer bepaalde omstandigheden droge ogen veroorzaken. De oorzaken zijn veelvoudig. Sommige ziekten en aandoeningen kunnen leiden tot een verminderde traanproductie. Hierbij gaat het vooral om reumatische aandoeningen, schildklieraandoeningen en diabetes.

Het is daarbij belangrijk dat je goed ingesteld bent op medicijnen en eventueel leefstijlaanpassingen doet als de arts dat aanbeveelt. Anders moeten andere maatregelen, zoals het gebruik van kunsttranen, worden genomen. Tijdens de overgang wordt het hormonale evenwicht soms verstoord. Een hormonale disbalans veroorzaakt bij sommige vrouwen droge ogen. Soms worden droge ogen veroorzaakt door bepaalde medicijnen. In dat geval moet in overleg met de behandelende arts een alternatief worden overwogen. Soms kunnen omgevingsfactoren zoals droge verwarmingslucht, airconditioners en sigarettenrook zorgen ervoor dat je last krijgt van droge ogen.

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Tranende ogen (epiphora): oorzaken en behandelingTranende ogen (epiphora): oorzaken en behandelingTraanvocht heeft een belangrijke functie, namelijk het vochtig houden van het oog. Tijdens het knipperen van het oog, ve…
Hemolacrie: huilen met tranen van bloedHemolacrie: huilen met tranen van bloedIn sommige delen van de wereld wordt het gezien als iets religieus, maar er zijn ook mensen die denken dat het huilen va…
Tranen met tuitenWaarom hebben we eigenlijk tranen? Wat is het belang van huilen? Hebben we dat kunnen leren van de vorige generaties of…
Droge ogen syndroom: Oogimplantaat maakt tranen bij patiëntDroge ogen syndroom: Oogimplantaat maakt tranen bij patiëntEen groep van wetenschappers en onderzoekers van de universiteit van Stanford onder leiding van professor Daniel Palanke…
Waarom huilen we, en hoe kunnen we onze tranen bedwingen?We kennen allemaal wel die situaties waarin we ineens de tranen in de ogen krijgen en beseffen dat we onszelf in verlege…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: VISHNU KV, Pixabay
  • https://www.verywellhealth.com/artificial-tears-3422086
  • https://medlineplus.gov/tears.html
  • https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/facts-about-tears
  • https://www.mmc.nl/oogheelkunde/aandoening-en-behandeling/tranende-ogen/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Traan_(oog)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Tears
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Immunoglobuline
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Traanfilm
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Traanklier
  • https://www.brabantsewijnbouwers.nl/index.php?section=14&page=196&student=752
  • https://willemwever.kro-ncrv.nl/vraag_antwoord/het-menselijk-lichaam/waar-komen-tranen-vandaan
  • https://www.encyclo.nl/begrip/Glycoproteine
  • https://www.oogartsen.nl/oogartsen/oogleden/bouw_anatomie_functie_ooglid/
  • Afbeelding bron 1: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: BlackNL, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: FML, edited by Erin Silversmith , Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
  • Afbeelding bron 4: Miika Silfverberg (MiikaS) from Vantaa, Finland, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)

Reageer op het artikel "Tranen: samenstelling van een traan, functie en anatomie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 15-06-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Oogaandoeningen
Bronnen en referenties: 18
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!