De geneeskracht van paranoten

Paranoten moet je slechts in kleine hoeveelheden eten, maximaal 5 of 6. Een ons paranoten kan namelijk tot seleenvergiftiging leiden. Deze noot komt van oorsprong van een Zuid-Amerikaanse boom die 800 jaar oud kan worden. De Nederlanders zijn in de 17e eeuw begonnen met het exporteren van paranoten naar de rest van de wereld. De Nederlandse handelsplaats in Brazilië werd door het Portugese leger overmeesterd waarna Brazilië Portugees werd.
Let op! Dit artikel is geschreven vanuit de persoonlijke visie van de auteur en bevat mogelijk informatie die niet wetenschappelijk onderbouwd is en/of aansluit bij de algemene zienswijze.

Bijzonderheden paranotenboom

De paranotenboom is een tropische boom die inheems is in Zuid Amerika. Hij kan 50 meter hoog worden. Het is een van de grootste bomen in een tropisch regenwoud en ze kunnen 500 tot 800 jaar oud worden. Sommige paranootbomen stammen uit de tijd dat Columbus Amerika nog niet ha ontdekt. De paranoot heeft een hoekige, driezijdige schil die in een punt uitloopt. Deze noot wordt ook de brasielnoot of de amazonianoot genoemd. De oorspronkelijke Indianen uit het Zuid Amerikaanse regenwoud gebruikten deze noot als geld. De vrucht van de brasielnotenboom is 2.5 kilo zwaar en bevat ongeveer 10 tot 25 lossen segmenten waar de noot zelf in zit. Een boom kan 300 van deze grote vruchten per jaar krijgen.

Paranoten zitten in deze grote vrucht / Bron: Lior Golgher, Wikimedia Commons (GFDL)

Eet maximaal 6 paranoten op één dag

Wanneer je normale hoeveelheden paranoten eet dan is er niks aan de hand. Je kunt best 2-3 keer per week 6 van deze noten eten maar meer is niet verstandig. Er zitten bijzonder veel mineralen in paranoten. Het percentage voor seleen is echter duizelingwekkend hoog. Seleen is gewoon een gezond mineraal maar zoals bij alles is teveel van iets nooit goed. Normale hoeveelheden seleen kunnen kanker voorkomen, met name prostaatkanker. In een ons paranoten zit maar liefst 3485% van de ADH aan seleen. Dit is zo hoog dat er nooit 100 gram paranoten per dag gegeten moeten worden want anders kun je een seleenvergiftiging krijgen. Vijf tot zes noten zijn daarom echt genoeg; je komt dan aan de maximale toegestane hoeveelheid voor seleen. Officieel zit er in 1 a 2 paranoten al genoeg van de aanbevolen minimale dosering. Een seleenvergiftiging kan leiden tot maagpijn, vermoeidheid, broze nagels, witte nagels, haaruitval, jeuk, huiduitslag en geïrriteerdheid.

Mineralen paranoten

Paranoten zitten voornamelijk in notenmixen. Naast seleen zitten er natuurlijk meer mineralen in de paranoot. De ADH-percentages van andere mineralen zijn bijzonder goed. Koper(194%ADH), fosfor(103%ADH), magnesium(94%ADH), mangaan(53%ADH), zink(38%ADH), ijzer(30%ADH), calcium,(16%ADH) en kalium(13%ADH). Het komt niet vaak voor dat van alle belangrijke mineralen er zoveel voedingstoffen in één voedselsoort zitten.

Bron: Lior Golgher, Wikimedia Commons (GFDL)

Vitaminen paranoten

De vitaminen die een mens dagelijks moet innemen worden in ADH-adviezen wat staat voor Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid gevat. In 100 gram paranoten zit veel vitamine E en vitamine B1. Er zit respectievelijk 52% en 51% van de ADH paranootjes. Overige vitaminen die in deze lekkere en glutenvrije noot zitten zijn: B6 of pirydoxine(8%ADH), foliumzuur(5.5%ADH) en pantotheenzuur(4%ADH). Er zitten meer vitaminen in deze noot maar met lagere percentages dan 3%.

Aminozuren in paranoten

Paranoten bevatten diverse belangrijke aminozuren. Methionine, cysteïne,arginine, glutamidezuur en glutamine zitten er in deze Braziliaanse noot. Sommige aminozuren, met name methionine, kunnen het effect van seleen versterken.

Traditionele medicinale toepassing

De noot is in de traditionele Zuid Amerikaanse geneeskunde die de Indianen, de bewoners van het Zuid Amerikaanse oerwoud, toepasten als medicijn voor maagpijn en leverproblemen aangewend. Er werd thee gezet van de schillen van deze noot tegen maagpijn en thee van de boombast verlichtte levercirrhosis of andere leverproblemen.

Gepelde paranoten / Bron: Quadell, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Nieuwe medische toepassingen

Nieuwe medische inzichten zeggen dat deze noot door alle gezonde vetten die erin zitten goed past in een dieet voor mensen met hartproblemen. De noot heeft ook kankerbestrijdende werkingen. Seleen en vitamine E werken samen als krachtige antioxidanten in het lichaam. Tegenwoordig wordt de noot tot haarlotion of conditioner verwerkt; er is een goede shampoo van te maken. De noot zit ook in producten die huidziekten bestrijden. Paranotenolie helpt mee om de huid glad te houden.

Vetten in paranoot goed voor het hart

In de paranoot zitten onder andere de gezonde, onverzadigde vetzuren oliezuur en palmitoleïnezuur. Er zit ook linolzuur en alfa-linoleenzuur in. Deze vier vetten werken alledrie positief voor mensen met hart- en vaatziekten en voor diegenen die uit zijn op het voorkomen daarvan. De paranoot omvat een rijk scala aan vetzuren. Myristinezuur en stearinezuur zijn twee verzadigde vetten die in deze tropische noot voorkomen.

Gepelde en ongepelde paranoot / Bron: Lior Golgher, Wikimedia Commons (GFDL)

Verder gebruik van de paranoot

De Indianen in Zuid Amerika gebruikten van oudsher de grapefruitgrote bollen waar de noten inzitten als drinkbekers. Van de noten wordt ook een bakolie gemaakt. Bovendien werden de noten zelf als ruilmiddel gebruikt. De noot was daarmee een belangrijk middel in Zuid Amerika voor het Indiaanse, maatschappelijke leven.

Eettips paranoten

Het is lekker om ze zo te eten in een notenmix. Paranoten kun je prima door een groene salade mengen maar misschien wil je ze eerst stuk maken omdat ze redelijk groot en een beetje hard kunnen zijn. De paranoot doet het prima in een pesto: meng eens 6 paranoten en wat basilicumblaadjes samen door het te pureren in een vijzel. Paranoten kunnen uitstekend gebroken worden en in brood, cake, koekjes en taarten worden gedaan. Wanneer je een recept met gehakt ziet en je wilt daar een vegetarische variant op maken, gebruik dan verkruimelde paranoten gemengd met walnoten, pistachenoten en sesamzaad.