InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > Peterselie: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en teelt

Peterselie: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en teelt

Peterselie: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en teelt Peterselie (Petroselinum crispum) is een van de bekendste en meest veelzijdige culinaire kruiden. De kruidenplant wordt al sinds mensenheugenis als keukenkruid en als medicinaal kruid gebruikt. Tegenwoordig zijn er drie verschillende variëteiten bekend, die op verschillende manieren kunnen worden gebruikt. De krulpeterselie is enigszins grof en heeft een minder uitgesproken smaak. Platte peterselie of Italiaanse peterselie heeft een meer verfijnde, zoete smaak. En verder is er de wortelpeterselie die veel minder vaak wordt gebruikt.
Wortel van de wortelpeterselie / Bron: MarkusHagenlocher, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Wortel van de wortelpeterselie / Bron: MarkusHagenlocher, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is peterselie?

Peterselie (Petroselinum crispum) is een tweejarige, winterharde, donkergroene, kruidachtige plant uit de schermbloemenfamilie, die wel tot 100 centimeter groot kan worden. Hij groeit in het wild in het Middellandse-Zeegebied en op de Canarische Eilanden. Vanwege het diuretische effect wordt het onder meer in de volksgeneeskunde gebruikt voor de behandeling van urineweginfecties.

Voorkomen en teelt

In de middeleeuwen werd in Midden-Europa de peterselie voor het eerst in kloosters gebruikt als geneeskrachtig kruid en pas daarna als keukenkruid. De peterselie in zijn wilde vorm gedijt rond de Middellandse Zee en op de Canarische eilanden. Het wordt rond de hele Middellandse Zee en Europa als gewas verbouwd. De plant wordt ongeveer 20 tot 60 centimeter hoog. Zelden groeien ze tot 100 centimeter. De peterselie geeft de voorkeur aan voedingsrijke, verse kleigronden. Er zijn drie hoofdvormen. De platte peterselie wordt gekenmerkt door zijn gladde bladeren, de krulpeterselie wordt gekenmerkt door gekrulde bladeren. De derde wordt vooral om zijn penwortel gekweekt.

Peterselie / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)Peterselie / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Peterselie behoort tot de schermbloemenfamilie. De schermbloem is gerelateerd aan dille, lavas, koriander en kervel. Jonge planten en zaden kunnen worden gekocht op markten of bij gespecialiseerde kwekerijen. Deze planten opkweken in een potje op de vensterbank is mogelijk. De planten kunnen echter het beste langdurig in de tuin staan. Te veel water is schadelijk voor de plant, maar te droog staan ook. Vooral binnenshuis droogt de plant snel uit en moet je deze daarom regelmatig water geven.

Grond en standplaats

Peterselie stelt enkele eisen aan de plek waar hij staat. Een zonnige locatie heeft de voorkeur, maar de plant moet niet de hele dag in de volle zon staan. Schaduwrijke locaties zijn ook mogelijk, maar geven een lagere opbrengst. De grond moet rijk zijn aan voedingsstoffen, licht vochtig, licht kalkhoudend en goed doorlatend. Leemachtige grond moet worden gemengd met een beetje zand. Als de peterselie in de pot of kuip opgroeit, kan een goede kant-en-klare kruidengrond worden aangeschaft, welke speciaal is ontwikkeld voor de aanplant van kruiden in potten, kweekbakken en kassen.

Zaaien

Zaaien kan het beste buitenshuis in mei of tussen maart en april in een bakje in huis worden gedaan. De zaden hebben warmte nodig om zich optimaal te ontwikkelen. Op een afstand van ongeveer 15 cm wordt een zaadje ongeveer 3 cm in de grond gedrukt. Het kan tot vier weken duren voordat de eerste zaadlob verschijnt. De grond moet altijd licht vochtig worden gehouden. De planten kunnen uitstekend worden gekweekt in een kruidentuin. Een teelt op het balkon is ook mogelijk, maar kies dan wel voor een wat diepere pot zodat er voldoende ruimte is voor de wortels.

Platte peterselie / Bron: Martin SulmanPlatte peterselie / Bron: Martin Sulman

Oogst

Peterselie kan het hele jaar door worden geoogst, zolang hij maar binnenshuis staat, bijvoorbeeld als de plant wordt gekweekt op de vensterbank. In het veld kan het, afhankelijk van de weersomstandigheden, tussen maart en september worden geoogst. Het kruid groeit vrij snel en moet tijdens de oogst van de bodem worden afgesneden. Als de peterselie in het veld moet overleven, dan zal hij in het tweede jaar bloeien. De geur en smaak van bloeiende peterselie is meestal zwakker. Je kan daarom het beste nieuwe peterselie zaaien.

Water geven

Peterselie houdt van grond en aarde, die altijd licht vochtig is. Vooral op warme of langdurige warme dagen moeten de planten 's avonds regelmatig water worden gegeven. Een slechte watervoorziening bij peterselie bevordert snel de ontwikkeling van ziekten en verdorring. Hetzelfde geldt voor een te overvloedige watervoorziening. Normaal gietgedrag wordt daarom aanbevolen.

Krulpeterselie / Bron: Donovan Govan., Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Krulpeterselie / Bron: Donovan Govan., Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Bemesting

Als de plant groeit op voorbemeste en voedselrijke grond, moet deze gedurende het jaar spaarzaam worden bemest. Aanbevolen om wat mest toe te geven aan het begin van de zomer. Geschikt zijn compost die oppervlakkig in de grond wordt gemengd of organische plantaardige of speciale kruidenmeststoffen. Als het kruid in de pot groeit, moet het om de 4 tot 5 weken worden bemest met vloeibare kruidenmeststof of met organische meststoffen.

Zorg en ziekten

Als de groene peterseliebladeren geelachtige tot lichtbruine vlekken of stengels vertonen, kan dit verschillende oorzaken hebben. Dorre bladeren ontstaan door te weinig water of juist te veel water. Schade door insecten kan worden voorkomen door peterselie in gezelschap van andere planten te laten groeien. Goudsbloemen en uien hebben bewezen natuurlijk insectenwerende planten te zijn.

Toepassing van peterseliet

In de keuken worden meestal de rauwe, hele bladeren gebruikt als kruid. Peterselie is een integraal onderdeel van de mediterrane keuken. In de voedingsindustrie worden de etherische oliën van de plant gebruikt om sauzen te verfijnen of is het een ingrediënt van kruidenmengsels. Als medicinale plant wordt verse peterselie met blad en wortel gebruikt.

Peterseliezaadjes / Bron: Atudu, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Peterseliezaadjes / Bron: Atudu, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
De etherische oliën van de plant hebben een vochtafdrijvend effect. Ze worden daarom gebruikt voor verschillende urinewegaandoeningen, nierproblemen en een prikkelbare blaas. Bovendien werkt peterselie preventief tegen nier- en blaasstenen. De bladeren van de plant zijn geschikt voor uitwendig gebruik. Kompressen met peterselie kunnen jeuk bij huidirritatie verlichten.

Peterselie-extracten worden onder meer gebruikt bij de behandeling van urineweginfecties. Naast het diuretische effect, wordt van de plant ook gezegd dat deze goed is voor de spijsvertering en daarnaast een menstruatiebevorderende, bloedzuiverende, huidverzachtende en geheugenbevorderende werking heeft.

Gezondheidsvoordelen van peterselie

Peterselie wordt in de plantengeneeskunde gebruikt voor:

Een bekende arts uit de oudheid, Pedanius Dioscorides (circa 40-90 na Christus), schreef een monografie over meer dan 1000 plantensoorten. In dit verband schreef hij peterselie toe aan een therapeutisch toepassingsgebied voor nier- en blaasklachten en winderigheid. De positieve effecten op de menselijke gezondheid zijn onder andere te wijten aan de essentiële oliën van peterselie. In de volksgeneeskunde worden alle delen van de plant, dus zowel wortel, stengels als bladeren, gebruikt voor therapeutische doeleinden.

Voedingswaarde

De plant levert slechts ongeveer 36 kilocalorieën per 100 gram en kan goed worden gebruikt tijdens een dieet. Peterselie biedt essentiële vitamines, mineralen en vezels. Naast etherische oliën bevat de plant flavonoïden, dit zijn antioxidanten die weefsels en het DNA in cellen beschermen tegen vrije radicalen. Ze kunnen ongewenste stoffen vangen en onschadelijk maken. Niet te verwaarlozen is het hoge gehalte aan vitamine C. Peterselie kan dus bijdragen aan het algehele welzijn, omdat het het immuunsysteem van het lichaam positief beïnvloedt.

Intoxicatie met blauwe monnikskap

In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) van 05-06-2009 wordt een casus besproken van een 53-jarige vrouw,die telefonisch contact opnam met een huisartsenpost nadat ze ongeveer een kwartier daarvoor een handvol fijngehakte bladeren van de blauwe monnikskap had opgegeten in de veronderstelling dat het peterselie was. Gealarmeerd door de bittere smaak had ze de plant opgezocht in een plantenboek en ontdekte zij dat ze per ongeluk blauwe monnikskap had opgegeten. Aangezien de aangegeven hoeveelheid plantenmateriaal levensbedreigend is, werd ze door de huisarts verwezen naar de Spoedeisende Hulp (SEH) van het plaatselijke ziekenhuis. Daar werd haar maag gespoeld waarbij veel plantenmateriaal teruggevonden werd. Tevens werd geactiveerde kool in de maag achtergelaten. Zij werd ter bewaking opgenomen in het ziekenhuis en de volgende dag kon zij, zonder dat zij verdere klachten had gehad, worden ontslagen.[2]

Noten:
  1. Het onderhavige artikel gaat over de platte peterselie en de krulpeterselie en niet over de wortelpeterselie.
  2. Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A387

Lees verder

© 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Peterselie in mijn keukenPeterselie in mijn keukenPeterselie, Petroselinum crispum, is een heerlijk smakend keukenkruid dat naar mijn mening veel te weinig gebruikt wordt…
Kruiden: peterselieKruiden: peterselieWaar peterselie of petroselinum crispum vandaan gekomen is, is een geheim dat niemand weet. Maar dat hoeft je niet te de…
Tapas hapjes met gehaktTapas hapjes met gehaktTapas word ook in Nederland steeds meer bekend. Hier vind je makkelijke recepten voor tapas met gehakt. Ook erg leuk en…
Peterselie; kruid met geneeskrachtPeterselie; kruid met geneeskrachtPeterselie is lekker bij sla of in sauzen. Daarnaast is het supergezond! Het geneest oorontsteking, diarree, bloedarmoed…
Pikante gehaktballetjes en gehaktballetjes in tomatensausPikante gehaktballetjes en gehaktballetjes in tomatensausTwee maal gehaktballetjes voor aan de borreltafel, lekkere hapjes, of tapas zoals de Spanjaarden het noemen, heerlijk om…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tegrafik, Pixabay
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Peterselie
  • https://greenfingersonline.nl/tuinplanten/peterselie/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Wortelpeterselie
  • https://www.intratuin.nl/intratuin-kruidengrond-bio-rhp-10-l.html
  • https://www.horta.org/nl/categorie/de-ideale-bodem-voor-kruiden
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Pedanius_Dioscorides
  • https://www.organicfacts.net/health-benefits/herbs-and-spices/health-benefits-of-parsley.html
  • https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/antioxidanten.aspx
  • https://www.healthline.com/nutrition/parsley-benefits
  • Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A387
  • Afbeelding bron 1: MarkusHagenlocher, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Martin Sulman
  • Afbeelding bron 4: Donovan Govan., Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 5: Atudu, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Reageer op het artikel "Peterselie: gezondheidsvoordelen, voedingswaarde en teelt"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 23-11-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Special: Gezonde voeding
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!