InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > De geneeskracht van gewoon varkensgras

De geneeskracht van gewoon varkensgras

De geneeskracht van gewoon varkensgras Gewoon varkensgras is een eenjarig kruid. De steeltjes, zaadjes en de blaadjes van deze plant kun je als groenten, zowel rauw als gekookt, eten. Het is eveneens mogelijk om een thee te bereiden van deze plant. Varkensgras wordt niet hoger dan 30 centimeter. Het groeit zelfs plat over de grond. Van oorsprong komt dit kruid uit Europa en de gematigde delen van Azië. Het meest bekend aan varkensgras is het feit dat het sinds jaar en dag een geneeskrachtige plant is. Het wordt voornamelijk ingezet bij keelpijn, diarree, witte vloed, jicht en bloedende wonden.
Botanische tekening varkensgras / Bron: Carl Axel Magnus Lindman, Wikimedia Commons (Publiek domein)Botanische tekening varkensgras / Bron: Carl Axel Magnus Lindman, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Inhoud:


Ontstaansmythe varkensgras

In het Nederlands werd varkensgras vroeger ´Hannes-aan-de-weg´ genoemd. Hoe komt de plant aan deze naam? In een klein dorpje woonde eens een jongen genaamd Hannes die verliefd was op de dochter van een rijke boer. Haar naam was Grietje. Hannes had een arme vader. De rijke vader van Grietje verbood zijn dochter om Hannes te ontmoeten. Grietje mocht de straat niet op en keek vanuit haar venster verlangend uit naar Hannes. Die bleef voor het huis staan. Hij hield er de wacht want eens zou Grietje toch naar buiten moeten komen, zo dacht hij. Maar de boer hield standvastig vol en Grietje was aan huis gekluisterd. Ze wachten maar en wachten maar. Op een gegeven moment waren ze zolang aan het wachten dat ze veranderden in een bloem. Grietje werd het juffertje-in-het-groen en haar grote liefde werd Hannes-aan-de-weg, wat ook bekend was als een geliefd kruid voor varkens; varkensgras.

Traditioneel gebruik varkensgras

Varkensgras is één van de oudste geneeskruiden die de mens kent. Vroeger werd deze geneesplant vaak gebruikt bij tering, wat nu beter bekend is onder de naam tuberculose of TBC. In de traditionele volksgeneeskunde drinkt men een thee van het gehele kruid bij nier- en maagbezwaren. In de Middeleeuwen werd varkensgras gebruikt bij slangenbeten. Men zou de plant nooit met de rechterhand mogen plukken, want anders verliest het zijn kracht. Om de hals werd een stukje varkensgras gedragen tegen ´derdedaagse koorts´, dat was de naam voor malaria. Malaria kreeg de naam derdedaagse koorts omdat een koortsaanval om de 48 uur uitbreekt. Daarnaast dronk men het sap maar niet om zijn medicinale werkzaamheid. Vroeger dachten mannen dat als ze varkensgrassap dronken ze zeer veel met vrouwen konden converseren.

Naamgeving

In het Latijn wordt gewoon varkensgras Polygonum aviculare genoemd. Het Nederlands kent een aantal alternatieve namen voor deze geneesplant: Varkensgras, Vogelduizendknoop, Bargegras, Knoopgras, Mottengras, Knopgras, Bloedkruid, Hannes-aan-de-weg, Gers en Veengras. Polygonum is een samenstelling van poly wat ´veel´ betekent en gonum wat staat voor ´hoek´. Polygonum betekent dus ´veelhoekig´. Als je de groeiwijze van varkensgras aanschouwt dan begrijp je waarom varkens tot deze soort hoort. Aviculare is een samenstelling van de woorden avi, wat ´vogel´ betekent en culare. Wat staat voor ´wereld´. Het wordt zo genoemd omdat vogels het gras graag lusten. Sommige vogelbezitters geven dit kruid aan een vogel in een kooi. De Nederlandse naam vogelduizendknoop is een verwijzing naar de Latijnse naam. Bloedkruid is een naam die verwijst naar de bloedstelpende activiteit van varkensgras. In het Engels wat de plant knotweed genoemd oftewel knoopkruid. In het Duits heet de plant Vogelknöterich.

Werkzame stoffen

Van varkensgras wordt voor fytotherapeutische doeleinden het hele kruid aangewend. In dit kruid zitten de volgende werkzame stoffen: twee soorten kiezelzuur, zowel in water oplosbare kiezezuur als niet in water oplosbare kiezelzuur. Verder zitten er tanninen, slijmstoffen, flavonglycosiden zoals avicularine en anthrachinonderivaten in.

Varkensgras, goed voor keel en luchtwegen

Varkensgras is een natuurlijke bron van oplosbare kiezelzuur of silicium. Het is daarom een plant die goed is voor de aanvulling van de mineralenhuishouding in de mens. Kiezelzuur is een stof die bindweefselversterkend werkt. Verder heeft varkensgras een mild werkende expectorerende functie. Dat wilt zeggen dat het het loskomen van slijmen bevordert. Tanninen werken samentrekkend. Door de combinatie van deze medicinale werkzaamheden wordt in de fytotherapie varkensgras ingezet bij de volgende indicaties:
Bloem van de Polygonum aviculare / Bron: Dalgial, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bloem van de Polygonum aviculare / Bron: Dalgial, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Strottenhoofdontsteking,
  • Keelpijn,
  • Chronische luchtwegenaandoeningen,
  • Bronchitis.

Wanneer koeien veel varkensgras eten wordt de melk blauw.

Varkensgras, goed bij inwendige problemen

De adstringerende werking van de looistoffen of tanninen in gewoon varkensgras zijn nuttig voor inwendig gebruik. Varkensgras kan als groente worden gegeten dus inwendig gebruik is veilig. Fytotherapeuten kunnen besluiten om het voor te schrijven bij één van de volgende indicaties die met de spijsvertering te maken hebben:
  • Diarree,
  • Enteritis of darmslijmvliesontsteking,
  • Aambeien,
  • Leucorrhee of witte vloed.

Onbevestigde werkingen

De hierboven beschreven werkingen zijn door de wetenschap bevestigd maar er zijn een aantal werkzaamheden die nog niet door de wetenschap zijn onderzocht. Zo zou het goed zijn bij reumatische aandoeningen omdat het depuratief werkt en vochtafdrijvend is. Andere onbewezen werkingen van varkensgras zijn:
Polygonum aviculare / Bron: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Polygonum aviculare / Bron: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Antidiabeteswerking,
  • Versterken van bloedvaten,
  • Bloedstelpende werking,
  • Laxerende werking,
  • Kalmerende werking,
  • Adjuvans bij tuberculose.

Dosis en veiligheid

Er is een drietal manieren om deze veilige geneesplant te gebruiken.
  • Gedroogd kruid: 4 tot 6 gram per dag.
  • Moedertinctuur: driemaal 40 druppels per dag,
  • Decoct, thee: 2 tot 4 kopjes van een dessertlepel kruid per kopje, twee minuten laten koken en dan 20 minuten laten staan.
© 2013 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Huismiddeltjes: Snij- en schaafwondenDit type wonden ziet er vaak zeer ernstig en bloederig uit, maar schijn bedriegt. Meestal ziet het er vele malen erger u…
Witte vloed bij zwanger, overgang en voorkomenWitte vloed bij zwanger, overgang en voorkomenWitte vloed is een natuurlijke afscheiding van de vagina. In de volksmond wordt witte vloed wel eens aangeduid als een s…
Witte vloed: oorzaken, verschijnselen en behandelingWitte vloed: oorzaken, verschijnselen en behandelingDe vagina bevat veel soorten schimmels en bacteriën, die zorgen voor een afscheiding, witte vloed genaamd. Deze afscheid…
Gezondheid: Last van witte vloed?Gezondheid: Last van witte vloed?Voor sommige is het een taboe en andere praten er normaal over, maar last hebben van witte vloed kan vervelend zijn en a…
Wanneer een tetanusvaccinatieEen bloedende wond moet natuurlijk altijd goed schoongemaakt worden. Verder moet er bekeken worden hoe diep de wond is e…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Anneli Salo, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Boek: Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, Geert Verhelst
  • Foto´s: wikimedia commons
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Vogelknöterich
  • http://www.pfaf.org/user/plant.aspx?LatinName=Polygonum+aviculare
  • Afbeelding bron 1: Carl Axel Magnus Lindman, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Dalgial, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Rasbak, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van gewoon varkensgras"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 07-11-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!