Eucalyptus: gezondheidsvoordelen, toepassingen, bijwerkingen

Eucalyptus: gezondheidsvoordelen, toepassingen, bijwerkingen Eucalyptus is een van de bekendste kruidenmiddelen tegen verkoudheid. Essentiële eucalyptusolie komt voor in talloze medicinale preparaten tegen verkoudheid en keelpijn, vaak gecombineerd met andere kruiden. Eucalyptus is een geslacht van planten dat meer dan 600 soorten omvat. Van de meer dan 600 eucalyptussoorten wordt voornamelijk de soort 'Eucalyptus globulus' als medicinale plant gebruikt. De soort 'Eucalyptus citriodora' wordt vaak gebruikt voor de behandeling van kinderen vanwege de frisse, citrusachtige geur, omdat het milder is dan de klassieke eucalyptus. Meestal wordt de etherische olie van eucalyptus gebruikt voor behandeling, vooral in tal van eindproducten zoals smeersels en badadditieven en dergelijke. Je kunt de eucalyptus ook als thee gebruiken.
Botanische tekening Eucalyptus  / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)Botanische tekening Eucalyptus / Bron: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Wat is eucalyptus?

Hoogte

Eucalyptus is een geslacht uit de mirtefamilie (Myrtaceae) en vormt een van de grootste boomsoorten ter wereld. De snelgroeiende eucalyptusbomen kunnen tot 100 meter hoog worden, maar gemiddeld worden ze tussen de 40 en 70 meter. De typische kenmerken van de eucalyptusbomen zijn hun grijswitte, gladde bast. Op sommige plaatsen schilfert de bast af.

Toepassingen

Omdat het hout van de eucalyptusboom erg hard is, kan het worden gebruikt voor de constructie van elektriciteitspalen, scheepsmasten of spoorbielzen. Eucalyptus heeft twee verschillende soorten bladeren. De jonge bladeren rondom de bladsteel hebben de vorm van een ei. De blauwachtige oudere bladeren hebben daarentegen een langwerpige en sikkelachtige vorm. Ze staan ​​op korte stelen en bevatten waardevolle etherische oliën. Om deze reden worden ze verzameld voor de productie van etherische olie.

Citroeneucalyptus

Een van de meest voorkomende soorten eucalyptus die voor medicinale doeleinden wordt gebruikt, is citroengeurende eucalyptus of citroeneucalyptus (Eucalyptus citriodora of corymbia citriodora). De etherische olie, die een citroengeur heeft, wordt als milder beschouwd dan conventionele eucalyptusolie en kan ook worden gebruikt om kinderen te behandelen. De citroeneucalyptus groeit tot ongeveer 35 meter in hoogte (maar soms langer) en groeit in gematigd en tropisch Noordoost-Australië.

Citroeneucalyptus / Bron: Bidgee, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Citroeneucalyptus / Bron: Bidgee, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Oorsprong

Eucalyptus komt oorspronkelijk uit Australië en Oost-Indonesië. Tegenwoordig worden echter verschillende soorten eucalyptus in verschillende subtropische gebieden geplant. Een van de belangrijkste eucalyptussoorten is de eucalyptus globulus, die in Tasmanië te vinden is. Deze staat ook bekend als 'blauwe gomboom'.

Werkzame bestanddelen

De belangrijkste werkzame bestanddelen in eucalyptus zijn de etherische oliën in de bladeren. De oliën omvatten limoneen, pineen, cineol, cymen en geraniol. De oliën hebben slijmoplossende, ontstekingsremmende en antimicrobiële eigenschappen, waardoor ze ideaal zijn voor de behandeling van verkoudheid. Vooral cineol wordt als nuttig beschouwd tegen neusslijmvliesontsteking en bijholteontsteking. Andere werkzame stoffen in de eucalyptusboom zijn flavonoïden, bitterstoffen, tannines, triterpenen, euglobals, fenolcarbonzuren, proanthocyaniden en harsen.

Toepassingen

Inhalatie van essentiële olie en stoombad

Eucalyptus wordt meestal gebruikt als etherische olie ten behoeve van medicinale doeleinden. Ongeveer 100 kilo eucalyptusbladeren zijn nodig om twee liter etherische olie te produceren. Omdat de olie te sterk is voor inwendig gebruik, wordt deze gebruikt in de vorm van stoombaden of inhalaties. Gewoonlijk kan hiervoor een inhalator worden gebruikt. Een hittebestendige kom en een handdoek zijn voldoende voor een eenvoudig stoombad. Je doet een paar eucalyptusbladeren in de kom met heet (niet komend) water, je buigt over het stoombad met de handdoek en haalt diep adem. Kijk uit dat je je niet verbrandt.

Eucalyptusthee / Bron: Martin SulmanEucalyptusthee / Bron: Martin Sulman

Eucalyptusthee

Eucalyptusthee is een weinig voorkomende toedieningsvorm van eucalyptus en heeft het voordeel dat het milder is, waardoor het geschikt is voor inwendig gebruik. Op deze manier komen de extra actieve ingrediënten van eucalyptus, zoals de bitterstoffen en de tannines, goed tot hun recht. Om de thee te bereiden, neem je een theelepel eucalyptusbladeren per kopje thee. Dan moet de eucalyptusthee ongeveer 10 tot 15 minuten in laten trekken. Na filtering kan je het opdrinken. De aanbevolen dosis is 3 tot 5 kopjes per dag.

Uitwendig gebruik

Voor uitwendig gebruik zijn zalven met eucalyptus verkrijgbaar. Deze kunnen worden gebruikt om over de borst en rug te wrijven om het ademen te vergemakkelijken. Andere doseringsvormen van eucalyptus zijn baden en kompressen. Eucalyptusolie wordt ook gebruikt in geurlampen om bacteriën te doden en muggen weg te jagen.

Verkoudheid / Bron: Istock.com/DirimaVerkoudheid / Bron: Istock.com/Dirima

Waar kun je eucalyptus voor gebruiken?

In de plantengeneeskunde wordt eucalyptus gebruikt voor:

Gezondheidsvoordelen

De eucalyptusboom werd rond 1770 door de Europeanen in Australië ontdekt. Vanwege het hoge waterverbruik werd de boom geplant in moerassige gebieden in tal van landen, wat resulteerde in de drooglegging van veel moerassen. Een waardevolle bijwerking hiervan was dat de beruchte malariamug (die malaria overbrengt), sterk werd teruggedrongen, wat resulteerde in de beheersing van de verraderlijke ziekte.

Eucalyptus rubida in Burra, New South Wales te Australië / Bron: Alexander110, Wikimedia Commons (Publiek domein)Eucalyptus rubida in Burra, New South Wales te Australië / Bron: Alexander110, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Vanaf het einde van de 18e eeuw bereikte de eucalyptusboom eindelijk Europa. Daar werden de genezende eigenschappen van eucalyptus al snel zeer op prijs gesteld. De ingrediënten werken goed tegen de symptomen van verkoudheid zoals loopneus, hoest, keelpijn en bijholteontsteking. Maar eucalyptus is ook goed geschikt voor andere klachten en ziekten. Eucalyptusthee helpt bijvoorbeeld tegen spijsverteringsproblemen en koorts. Het desinfecteert ook de urinewegen.

Voorzorgsmaatregelen en bijwerkingen

Huid en ogen

Eucalyptusproducten kunnen over het algemeen veilig op de huid worden aangebracht, zolang de olie is verdund. Het mag niet rechtstreeks op de huid worden aangebracht totdat het is verdund met een basisolie of dragerolie, zoals olijfolie. De verdunning moet tussen 1% en 5% eucalyptusolie tot 95% en 99% basisolie of dragerolie zijn. Eucalyptus kan irritatie en een branderig gevoel veroorzaken. Het mag niet te dicht bij de ogen worden gebruikt, want deze olie kan de ogen behoorlijk irriteren.

Eucalyptus leucoxylon var. 'Rosea' met bloemen en knoppen / Bron: Jean Tosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Eucalyptus leucoxylon var. 'Rosea' met bloemen en knoppen / Bron: Jean Tosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Astma

Bij sommige mensen met astma kan eucalyptus de klachten verergeren. Anderen vinden juist weer dat het helpt om hun astmasymptomen te verlichten.

Allergie

De Eucalyptus kan een type IV reactie geven, ook wel vertraagd type allergie genoemd, vooral bij bloemisten zo rond de kerstdagen als eucalyptus gebruikt wordt voor het verwerken in kerstdecoratie. Eucalyptus wordt ook gebruikt in cosmetica- en verzorgingsproducten en kruisreageert met tea tree olie (onder meer. in diverse cosmetica en een anti-kalknagelmiddel).

Eucalyptusvergiftiging

Het is niet veilig om eucalyptusolie oraal (via de mond) in te nemen omdat het giftig is. Bijwerkingen kunnen zijn:

Symptomen van eucalyptusvergiftiging zijn duizeligheid of licht gevoel in het hoofd, verstikkingsgevoel en kleine pupillen.

Reactie met medicijnen

Eucalyptus kan interageren met medicijnen en van invloed zijn op de lever. Vraag je apotheker om advies.

Kinderen en zwangerschap

Kinderen zijn gevoeliger voor etherische oliën. Wees derhalve voorzichtig wanneer je eucalyptus bij kinderen gebruikt. Gebruik van eucalyptus tijdens de zwangerschap moet worden vermeden.

Lees verder

© 2019 - 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Eucalyptus – de koortsboomDe oorspronkelijke bewoners van Australië, de Aboriginals noemen de Eucalyptusboom altijd de koortsboom. Zij gebruiken d…
De geneeskracht van EucalyptusDe geneeskracht van EucalyptusAls je met je duim in de stam van de eucalyptusboom drukt, dan blijft de duimafdruk gewoon staan. De bast is erg zacht.…
Natuurlijk schoonmaken met EucalyptusolieNatuurlijk schoonmaken met EucalyptusolieWanneer je van natuurlijke producten houdt, en zelf je schoonmaak of wasmiddel maakt, is eucalyptusolie echt een aanrade…
De koalabeer(buidelbeer)De koala is een buideldier uit de familie koala's (Phascolarctidae). Ze komen voor in het oosten van Australië. De Latij…

Oleander: gezondheidsvoordelen, toepassingen en giftigheidOleander: gezondheidsvoordelen, toepassingen en giftigheidDe oleander is een groenblijvende, overvloedig bloeiende struik. Oleander kan een hoogte bereiken van 2 tot 6 meter en w…
Gipskruid: gezondheidsvoordelen, toepassingen & bijwerkingenGipskruid: gezondheidsvoordelen, toepassingen & bijwerkingenGipskruid is een plant die behoort tot de anjerfamilie en er zijn eenjarige en vaste soorten van. Gipskruid wordt vaak g…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Sbaynham, Pixabay
  • Frank J. Lipp. Kruidenleer. Librero, 2004.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Eucalyptus
  • https://www.hollandandbarrett.nl/shop/product/biover-eucalyptus-globulus-olie-50ml-60015072
  • https://www.anthemis.nl/aroma/eucalyptuscit.htm
  • https://www.healthline.com/nutrition/eucalyptus-leaves
  • https://www.evansnwatson.nl/pt/1237-eucalyptus-thee.html
  • https://www.mijntuin.org/plants/16878-citroen-eucalyptus
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Corymbia_citriodora
  • https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-700/eucalyptus
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwe_gomboom
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Eucalyptol
  • https://shop.fagron.be/nl-be/product/cat_657/cineol.aspx
  • https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0968089607009236
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/266580.php
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Tannine
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Bitterstof
  • https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ctxt/contacteczeem-planten.htm
  • https://www.pbl.nl/publicaties/Beheersing_van_malaria___een_evolutionaire_modelleer-strategie
  • https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/e/eucalyptusolie_kamfer_levomenthol
  • Afbeelding bron 1: Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Bidgee, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Martin Sulman
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/Dirima
  • Afbeelding bron 5: Alexander110, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 6: Jean Tosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Eucalyptus: gezondheidsvoordelen, toepassingen, bijwerkingen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 14-09-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Special: Kruidengeneeskunde
Bronnen en referenties: 26
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!